[{"data":1,"prerenderedAt":2033},["ShallowReactive",2],{"navigation-uz":3,"docs-uz-/uz/docs/wars/seljuk-byzantine-wars":396,"docs-surround-uz-/uz/docs/wars/seljuk-byzantine-wars":2028},[4,42,89,136,181,228,276,323,348],{"title":5,"path":6,"stem":7,"children":8,"icon":41},"Umumiy","/uz/docs/common","uz/docs/1.common/index",[9,10,14,33,37],{"title":5,"path":6,"stem":7},{"title":11,"path":12,"stem":13},"Navruz","/uz/docs/common/navruz","uz/docs/1.common/navruz",{"title":15,"icon":16,"path":17,"stem":18,"children":19,"page":32},"Xalqlar","i-lucide-users","/uz/docs/common/people","uz/docs/1.common/people",[20,24,28],{"title":21,"path":22,"stem":23},"Chuvashlar","/uz/docs/common/people/chuvash","uz/docs/1.common/people/chuvash",{"title":25,"path":26,"stem":27},"Gagauzlar","/uz/docs/common/people/gagauz","uz/docs/1.common/people/gagauz",{"title":29,"path":30,"stem":31},"Qoraqalpoqlar","/uz/docs/common/people/karakalpaks","uz/docs/1.common/people/karakalpaks",false,{"title":34,"path":35,"stem":36},"Turkiy oshxona","/uz/docs/common/turkic-cuisine","uz/docs/1.common/turkic-cuisine",{"title":38,"path":39,"stem":40},"Turkiy xalqlar","/uz/docs/common/turkic-peoples","uz/docs/1.common/turkic-peoples","i-game-icons:wolf-howl",{"title":43,"icon":44,"path":45,"stem":46,"children":47},"Turkmaniston","i-openmoji:flag-turkmenistan","/uz/docs/turkmenistan","uz/docs/2.turkmenistan/index",[48,49,53,57,61,65,69,73,77,81,85],{"title":43,"path":45,"stem":46},{"title":50,"path":51,"stem":52},"Turkmanistonda gilam toʻqish","/uz/docs/turkmenistan/carpet-weaving","uz/docs/2.turkmenistan/carpet-weaving",{"title":54,"path":55,"stem":56},"Turkman oshxonasi","/uz/docs/turkmenistan/cuisine","uz/docs/2.turkmenistan/cuisine",{"title":58,"path":59,"stem":60},"Turkmanistondagi festivallar va kalendar marosimlari","/uz/docs/turkmenistan/festivals","uz/docs/2.turkmenistan/festivals",{"title":62,"path":63,"stem":64},"Turkmanistonda ot madaniyati va chorvadorlik koʻnikmalari","/uz/docs/turkmenistan/horse-culture","uz/docs/2.turkmenistan/horse-culture",{"title":66,"path":67,"stem":68},"Turkmanistonda mehmondo'stlik","/uz/docs/turkmenistan/hospitality","uz/docs/2.turkmenistan/hospitality",{"title":70,"path":71,"stem":72},"Turkmanistonning moddiy madaniyati","/uz/docs/turkmenistan/material-culture","uz/docs/2.turkmenistan/material-culture",{"title":74,"path":75,"stem":76},"Turkmanistonda musiqa va raqs","/uz/docs/turkmenistan/music-dance","uz/docs/2.turkmenistan/music-dance",{"title":78,"path":79,"stem":80},"Turkmanistonda choy va non odobi","/uz/docs/turkmenistan/tea-bread-etiquette","uz/docs/2.turkmenistan/tea-bread-etiquette",{"title":82,"path":83,"stem":84},"Turkmanistonda xalq e'tiqodi","/uz/docs/turkmenistan/vernacular-belief","uz/docs/2.turkmenistan/vernacular-belief",{"title":86,"path":87,"stem":88},"Turkmanistonda toʻy marosimlari","/uz/docs/turkmenistan/wedding-rituals","uz/docs/2.turkmenistan/wedding-rituals",{"title":90,"icon":91,"path":92,"stem":93,"children":94},"Ozarbayjon","i-openmoji:flag-azerbaijan","/uz/docs/azerbaijan","uz/docs/3.azerbaijan/index",[95,96,100,104,108,112,116,120,124,128,132],{"title":90,"path":92,"stem":93},{"title":97,"path":98,"stem":99},"Gilamlar va toʻqimachilik","/uz/docs/azerbaijan/carpet-textiles","uz/docs/3.azerbaijan/carpet-textiles",{"title":101,"path":102,"stem":103},"Ozarbayjon oshxonasi","/uz/docs/azerbaijan/cuisine","uz/docs/3.azerbaijan/cuisine",{"title":105,"path":106,"stem":107},"Taomlarning hududiyligi","/uz/docs/azerbaijan/culinary-regionality","uz/docs/3.azerbaijan/culinary-regionality",{"title":109,"path":110,"stem":111},"Bayramlar va taqvimiy odatlar","/uz/docs/azerbaijan/festivals","uz/docs/3.azerbaijan/festivals",{"title":113,"path":114,"stem":115},"Mehmondoʻstlik","/uz/docs/azerbaijan/hospitality","uz/docs/3.azerbaijan/hospitality",{"title":117,"path":118,"stem":119},"Moddiy madaniyat","/uz/docs/azerbaijan/material-culture","uz/docs/3.azerbaijan/material-culture",{"title":121,"path":122,"stem":123},"Mugʻom va oshiq","/uz/docs/azerbaijan/mugham-ashug","uz/docs/3.azerbaijan/mugham-ashug",{"title":125,"path":126,"stem":127},"Musiqa va raqs","/uz/docs/azerbaijan/music-dance","uz/docs/3.azerbaijan/music-dance",{"title":129,"path":130,"stem":131},"Novruzning uy amaliyotlari","/uz/docs/azerbaijan/novruz-household","uz/docs/3.azerbaijan/novruz-household",{"title":133,"path":134,"stem":135},"Xalq eʼtiqodlari","/uz/docs/azerbaijan/vernacular-belief","uz/docs/3.azerbaijan/vernacular-belief",{"title":137,"icon":138,"path":139,"stem":140,"children":141},"Qirg‘iziston","i-openmoji:flag-kyrgyzstan","/uz/docs/kyrgyzstan","uz/docs/4.kyrgyzstan/index",[142,144,148,152,156,160,163,167,170,173,177],{"title":143,"path":139,"stem":140},"Qirgʻiziston",{"title":145,"path":146,"stem":147},"Oshxona","/uz/docs/kyrgyzstan/cuisine","uz/docs/4.kyrgyzstan/cuisine",{"title":149,"path":150,"stem":151},"Kigiz toʻqimachilik","/uz/docs/kyrgyzstan/felt-textiles","uz/docs/4.kyrgyzstan/felt-textiles",{"title":153,"path":154,"stem":155},"Festivallar","/uz/docs/kyrgyzstan/festivals","uz/docs/4.kyrgyzstan/festivals",{"title":157,"path":158,"stem":159},"Oziq-ovqatlarni saqlash","/uz/docs/kyrgyzstan/food-preservation","uz/docs/4.kyrgyzstan/food-preservation",{"title":113,"path":161,"stem":162},"/uz/docs/kyrgyzstan/hospitality","uz/docs/4.kyrgyzstan/hospitality",{"title":164,"path":165,"stem":166},"Manas dostoni","/uz/docs/kyrgyzstan/manas-epic","uz/docs/4.kyrgyzstan/manas-epic",{"title":117,"path":168,"stem":169},"/uz/docs/kyrgyzstan/material-culture","uz/docs/4.kyrgyzstan/material-culture",{"title":125,"path":171,"stem":172},"/uz/docs/kyrgyzstan/music-dance","uz/docs/4.kyrgyzstan/music-dance",{"title":174,"path":175,"stem":176},"Xalq e'tiqodi","/uz/docs/kyrgyzstan/vernacular-belief","uz/docs/4.kyrgyzstan/vernacular-belief",{"title":178,"path":179,"stem":180},"Yurt","/uz/docs/kyrgyzstan/yurt","uz/docs/4.kyrgyzstan/yurt",{"title":182,"icon":183,"path":184,"stem":185,"children":186},"Turkiya","i-openmoji:flag-turkey","/uz/docs/turkey","uz/docs/5.turkey/index",[187,188,192,196,200,204,208,212,216,220,224],{"title":182,"path":184,"stem":185},{"title":189,"path":190,"stem":191},"Turkiyada non va meze","/uz/docs/turkey/bread-meze","uz/docs/5.turkey/bread-meze",{"title":193,"path":194,"stem":195},"Turkiyadagi qahvaxonalar va choyxonalar","/uz/docs/turkey/coffeehouse-tea-garden","uz/docs/5.turkey/coffeehouse-tea-garden",{"title":197,"path":198,"stem":199},"Turkiya oshxonasi","/uz/docs/turkey/cuisine","uz/docs/5.turkey/cuisine",{"title":201,"path":202,"stem":203},"Turkiyadagi bayramlar va mavsumiy marosimlar","/uz/docs/turkey/festivals","uz/docs/5.turkey/festivals",{"title":205,"path":206,"stem":207},"Turkiyadagi hamam","/uz/docs/turkey/hammam","uz/docs/5.turkey/hammam",{"title":209,"path":210,"stem":211},"Turkiyadagi mehmondo'stlik","/uz/docs/turkey/hospitality","uz/docs/5.turkey/hospitality",{"title":213,"path":214,"stem":215},"Turkiyada moddiy madaniyat","/uz/docs/turkey/material-culture","uz/docs/5.turkey/material-culture",{"title":217,"path":218,"stem":219},"Turkiyada Mavleviy musiqa","/uz/docs/turkey/mevlevi-music","uz/docs/5.turkey/mevlevi-music",{"title":221,"path":222,"stem":223},"Turkiyada musiqa va raqs","/uz/docs/turkey/music-dance","uz/docs/5.turkey/music-dance",{"title":225,"path":226,"stem":227},"Turkiyadagi xalq e'tiqodi","/uz/docs/turkey/vernacular-belief","uz/docs/5.turkey/vernacular-belief",{"title":229,"icon":230,"path":231,"stem":232,"children":233},"Qozog‘iston","i-openmoji:flag-kazakhstan","/uz/docs/kazakhstan","uz/docs/6.kazakhstan/index",[234,236,240,244,248,252,256,260,264,268,272],{"title":235,"path":231,"stem":232},"Qozog'iston",{"title":237,"path":238,"stem":239},"Qozoq oshxonasi","/uz/docs/kazakhstan/cuisine","uz/docs/6.kazakhstan/cuisine",{"title":241,"path":242,"stem":243},"Qozog'istonda sut mahsulotlari","/uz/docs/kazakhstan/dairy-cuisine","uz/docs/6.kazakhstan/dairy-cuisine",{"title":245,"path":246,"stem":247},"Dombira va kuy","/uz/docs/kazakhstan/dombyra-kui","uz/docs/6.kazakhstan/dombyra-kui",{"title":249,"path":250,"stem":251},"Qozog'istonda kigiz san'ati","/uz/docs/kazakhstan/felt-arts","uz/docs/6.kazakhstan/felt-arts",{"title":253,"path":254,"stem":255},"Qozog'istondagi festivallar","/uz/docs/kazakhstan/festivals","uz/docs/6.kazakhstan/festivals",{"title":257,"path":258,"stem":259},"Qozog'istonda mehmondo'stlik","/uz/docs/kazakhstan/hospitality","uz/docs/6.kazakhstan/hospitality",{"title":261,"path":262,"stem":263},"Qozog'istonda moddiy madaniyat","/uz/docs/kazakhstan/material-culture","uz/docs/6.kazakhstan/material-culture",{"title":265,"path":266,"stem":267},"Qozog'istonda musiqa va raqs","/uz/docs/kazakhstan/music-dance","uz/docs/6.kazakhstan/music-dance",{"title":269,"path":270,"stem":271},"Qozogʻistonda Navroʻz urf-odatlari","/uz/docs/kazakhstan/nauryz-customs","uz/docs/6.kazakhstan/nauryz-customs",{"title":273,"path":274,"stem":275},"Qozog'istonda xalq e'tiqodi","/uz/docs/kazakhstan/vernacular-belief","uz/docs/6.kazakhstan/vernacular-belief",{"title":277,"icon":278,"path":279,"stem":280,"children":281},"Oʻzbekiston","i-openmoji:flag-uzbekistan","/uz/docs/uzbekistan","uz/docs/7.uzbekistan/index",[282,283,287,291,295,299,303,307,311,315,319],{"title":277,"path":279,"stem":280},{"title":284,"path":285,"stem":286},"Oʻzbekistonda me'morchilik hunarmandchiligi","/uz/docs/uzbekistan/architectural-craft","uz/docs/7.uzbekistan/architectural-craft",{"title":288,"path":289,"stem":290},"Oʻzbekistondagi bozorlar va hunarmandlar mahallalari","/uz/docs/uzbekistan/bazaar-crafts","uz/docs/7.uzbekistan/bazaar-crafts",{"title":292,"path":293,"stem":294},"Oʻzbekistonda bayramlar va mavsumiy marosimlar","/uz/docs/uzbekistan/festivals","uz/docs/7.uzbekistan/festivals",{"title":296,"path":297,"stem":298},"Oʻzbek oshxonasi","/uz/docs/uzbekistan/gastronomy","uz/docs/7.uzbekistan/gastronomy",{"title":300,"path":301,"stem":302},"Oʻzbekistonda mehmondoʻstlik va hayot aylanish odatlari","/uz/docs/uzbekistan/hospitality","uz/docs/7.uzbekistan/hospitality",{"title":304,"path":305,"stem":306},"Oʻzbekistonda maqom","/uz/docs/uzbekistan/maqom","uz/docs/7.uzbekistan/maqom",{"title":308,"path":309,"stem":310},"Oʻzbekistonda moddiy madaniyat","/uz/docs/uzbekistan/material-culture","uz/docs/7.uzbekistan/material-culture",{"title":312,"path":313,"stem":314},"Oʻzbekistonda musiqa va raqs","/uz/docs/uzbekistan/music-dance","uz/docs/7.uzbekistan/music-dance",{"title":316,"path":317,"stem":318},"Oʻzbekistonda ipakchilik va toʻqimachilik anʼanalari","/uz/docs/uzbekistan/silk-textiles","uz/docs/7.uzbekistan/silk-textiles",{"title":320,"path":321,"stem":322},"Oʻzbekistonda xalq e'tiqodi va kundalik marosimi","/uz/docs/uzbekistan/vernacular-belief","uz/docs/7.uzbekistan/vernacular-belief",{"title":324,"path":325,"stem":326,"children":327,"page":32},"Mualliflar uchun qo‘llanma","/uz/docs/essentials","uz/docs/8.essentials",[328,333,338,343],{"title":329,"path":330,"stem":331,"icon":332},"Markdown sintaksisi","/uz/docs/essentials/markdown-syntax","uz/docs/8.essentials/1.markdown-syntax","i-lucide-heading-1",{"title":334,"path":335,"stem":336,"icon":337},"Kod bloklari","/uz/docs/essentials/code-blocks","uz/docs/8.essentials/2.code-blocks","i-lucide-code-xml",{"title":339,"path":340,"stem":341,"icon":342},"Matn komponentlari","/uz/docs/essentials/prose-components","uz/docs/8.essentials/3.prose-components","i-lucide-component",{"title":344,"path":345,"stem":346,"icon":347},"Rasmlar va joylashtirilgan elementlar","/uz/docs/essentials/images-embeds","uz/docs/8.essentials/4.images-embeds","i-lucide-image",{"title":349,"icon":350,"path":351,"stem":352,"children":353},"Urushlar","i-lucide-swords","/uz/docs/wars","uz/docs/9.wars/index",[354,356,360,364,368,372,376,380,384,388,392],{"title":355,"path":351,"stem":352},"Urushlar, Janglar va Qurolli Mojarolar",{"title":357,"path":358,"stem":359},"Talas jangi","/uz/docs/wars/battle-of-talas","uz/docs/9.wars/1.battle-of-talas",{"title":361,"path":362,"stem":363},"Turkiya mustaqillik urushi","/uz/docs/wars/turkish-war-of-independence","uz/docs/9.wars/10.turkish-war-of-independence",{"title":365,"path":366,"stem":367},"Bizans–Saljuqiylar urushlari","/uz/docs/wars/seljuk-byzantine-wars","uz/docs/9.wars/2.seljuk-byzantine-wars",{"title":369,"path":370,"stem":371},"Moʻgʻul istilolari","/uz/docs/wars/mongol-conquests","uz/docs/9.wars/3.mongol-conquests",{"title":373,"path":374,"stem":375},"Usmonlilar imperiyasining yuksalishi","/uz/docs/wars/ottoman-wars-of-expansion","uz/docs/9.wars/4.ottoman-wars-of-expansion",{"title":377,"path":378,"stem":379},"Temur","/uz/docs/wars/timurs-military-campaigns","uz/docs/9.wars/5.timurs-military-campaigns",{"title":381,"path":382,"stem":383},"Usmonlilar–Gabsburglar urushlari","/uz/docs/wars/ottoman-habsburg-wars","uz/docs/9.wars/6.ottoman-habsburg-wars",{"title":385,"path":386,"stem":387},"Rus–Qozon urushlari","/uz/docs/wars/russo-kazan-wars","uz/docs/9.wars/7.russo-kazan-wars",{"title":389,"path":390,"stem":391},"Usmonli–fors urushlari","/uz/docs/wars/ottoman-safavid-wars","uz/docs/9.wars/8.ottoman-safavid-wars",{"title":393,"path":394,"stem":395},"Birinchi Panipat jangi","/uz/docs/wars/foundation-of-the-mughal-empire","uz/docs/9.wars/9.foundation-of-the-mughal-empire",{"id":397,"title":365,"body":398,"description":2020,"editorialStatus":2021,"extension":2022,"links":2023,"meta":2024,"navigation":2021,"path":366,"seo":2025,"sources":2026,"stem":367,"translationOf":2021,"updatedAt":2021,"__hash__":2027},"docs_uz/uz/docs/9.wars/2.seljuk-byzantine-wars.md",{"type":399,"value":400,"toc":2002},"minimark",[401,457,495,576,581,588,593,619,654,725,773,802,806,812,840,877,948,954,965,998,1002,1008,1012,1021,1074,1092,1096,1102,1113,1119,1123,1126,1181,1232,1262,1271,1277,1281,1285,1291,1301,1319,1322,1341,1347,1351,1366,1372,1376,1384,1432,1435,1440,1461,1465,1474,1480,1484,1499,1520,1526,1530,1533,1557,1561,1598,1602,1771,1775,1983,1987],[402,403,404,407,408,415,416,421,422,427,428,433,434,421,439,444,445,450,451,456],"p",{},[405,406,365],"strong",{}," — ",[409,410,414],"a",{"href":411,"rel":412},"https://uz.wikipedia.org/wiki/O%CA%BBrta_asrlar",[413],"nofollow","Oʻrta asrlarda"," ",[409,417,420],{"href":418,"rel":419},"https://uz.wikipedia.org/wiki/Bizans_imperiyasi",[413],"Bizans imperiyasi"," va ",[409,423,426],{"href":424,"rel":425},"https://uz.wikipedia.org/wiki/Saljuqiylar_davlati",[413],"Saljuqiylar imperiyasi"," oʻrtasidagi mojarolar turkumi. Ular ",[409,429,432],{"href":430,"rel":431},"https://uz.wikipedia.org/wiki/Kichik_Osiyo",[413],"Kichik Osiyo",", ",[409,435,438],{"href":436,"rel":437},"https://uz.wikipedia.org/wiki/Armaniston",[413],"Armaniston",[409,440,443],{"href":441,"rel":442},"https://uz.wikipedia.org/wiki/Suriya",[413],"Suriya","dagi kuchlar nisbatini oʻzgartirib, shu jumladan ",[409,446,449],{"href":447,"rel":448},"https://uz.wikipedia.org/wiki/Salib_yurishlari",[413],"salib yurishlari","ni ham qamrab olgan holda ushbu hududlar ustidan nazorat uchun bir qancha urushlarga sabab boʻldi. Bu mojarolar ",[409,452,455],{"href":453,"rel":454},"https://uz.wikipedia.org/wiki/Rum_sultonligi",[413],"Rum sultonligi","ning 1308-yildagi qulashiga qadar davom etdi.",[402,458,459,460,465,466,471,472,477,478,483,484,421,489,494],{},"1071-yildagi ",[409,461,464],{"href":462,"rel":463},"https://uz.wikipedia.org/wiki/Manzikert_jang%C4%B1",[413],"Manzikert jangi"," urushlarning burilish nuqtasi sifatida keng eʼtirof etiladi. Jang Anadoluyni keyingi ",[409,467,470],{"href":468,"rel":469},"https://en.wikipedia.org/wiki/Turkoman_%28ethnonym%29",[413],"turkman"," hujumlari, koʻchishlari va joylashishlari uchun ochib berdi. ",[409,473,476],{"href":474,"rel":475},"https://en.wikipedia.org/wiki/Byzantine_army",[413],"Bizans qoʻshini"," 1071-yildan oldin son va jihoz jihatidan zaiflashgan edi; doimiy turkman bosqinlari inqirozga yuz tutgan ",[409,479,482],{"href":480,"rel":481},"https://en.wikipedia.org/wiki/Theme_%28Byzantine_district%29",[413],"fema tizimi","ni yemirgan. Manzikertdan soʻng Bizansning Kichik Osiyo ustidan hukmronligi darhol tugamadi va saljuqiylar dushmanlarga ogʻir shartlar ham yuklamadi. Saljuqiylar, turkmanlar, ",[409,485,488],{"href":486,"rel":487},"https://en.wikipedia.org/wiki/Danishmendids",[413],"danishmendiylar",[409,490,493],{"href":491,"rel":492},"https://en.wikipedia.org/wiki/Chaka_Bey",[413],"Chaka"," Anadolu yarimorolining koʻp qismini nazoratga olishi, soʻngra ular qirgʻoqlardan siqib chiqarilishi uchun yana taxminan yigirma yil kerak boʻldi.",[402,496,497,498,503,504,509,510,515,516,521,522,527,528,533,534,539,540,545,546,551,552,557,558,563,564,569,570,575],{},"Urush jarayonida saljuqiylar va ularning ittifoqchilari ",[409,499,502],{"href":500,"rel":501},"https://uz.wikipedia.org/wiki/Misr",[413],"Misr","dagi ",[409,505,508],{"href":506,"rel":507},"https://uz.wikipedia.org/wiki/Fotimiylar",[413],"Fotimiylar xalifaligi","ga hujum qilib, diniy markaz — ",[409,511,514],{"href":512,"rel":513},"https://uz.wikipedia.org/wiki/Quddus",[413],"Quddus","ni egalladilar va ",[409,517,520],{"href":518,"rel":519},"https://uz.wikipedia.org/wiki/Aleksey_I_Komnin",[413],"Aleksey I Komnin"," harbiy yordam soʻragach, ",[409,523,526],{"href":524,"rel":525},"https://en.wikipedia.org/wiki/Pope_Urban_II",[413],"papa Urban II","ning ",[409,529,532],{"href":530,"rel":531},"https://uz.wikipedia.org/wiki/Birinchi_salib_yurishi",[413],"Birinchi salib yurishi","ga chaqirigʻini tezlashtirdilar. Yuz yil ichida bizansliklar saljuqiylarni Kichik Osiyo qirgʻoqlaridan orqaga surib, taʼsirini Levantgacha kengaytirdilar. Biroq ",[409,535,538],{"href":536,"rel":537},"https://uz.wikipedia.org/wiki/To%CA%BBrtinchi_salib_yurishi",[413],"Toʻrtinchi salib yurishi"," va 1204-yildagi ",[409,541,544],{"href":542,"rel":543},"https://en.wikipedia.org/wiki/Sack_of_Constantinople",[413],"Konstantinopolning talon-taroj qilinishi","dan soʻng Bizans imperiyasi parchalanib, ",[409,547,550],{"href":548,"rel":549},"https://en.wikipedia.org/wiki/Struggle_for_Constantinople_%281204%E2%80%931261%29",[413],"Konstantinopol uchun kurash"," boshlandi. Mojaro tugashidan oldin saljuqiylar zaiflashgan ",[409,553,556],{"href":554,"rel":555},"https://uz.wikipedia.org/wiki/Nikeiya_imperiyasi",[413],"Nikeiya imperiyasi","dan yana yerlar bosib oldilar; oxir-oqibat sultonlikning oʻzi ",[409,559,562],{"href":560,"rel":561},"https://uz.wikipedia.org/wiki/Mo%CA%BBg%CA%BBullar_imperiyasi",[413],"moʻgʻullar"," qoʻliga oʻtib, Rumning qulashi, _",[409,565,568],{"href":566,"rel":567},"https://en.wikipedia.org/wiki/Ghazi_%28warrior%29",[413],"gʻoziylar","_ning yuksalishi va yakunlovchi ",[409,571,574],{"href":572,"rel":573},"https://en.wikipedia.org/wiki/Byzantine%E2%80%93Ottoman_wars",[413],"Bizans–Usmoniylar urushlari","ga olib keldi.",[577,578,580],"h2",{"id":579},"kelib-chiqishi","Kelib chiqishi",[402,582,583],{},[584,585],"img",{"alt":586,"src":587},"Saljuqiylar imperiyasi 1092-yilda eng katta hududiga ega boʻlgan paytda.","https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/c/c3/Seljuk_Empire_locator_map.svg",[402,589,590],{},[591,592,586],"em",{},[402,594,595,415,600,605,606,613,614,618],{},[409,596,599],{"href":597,"rel":598},"https://uz.wikipedia.org/wiki/Bizans_imperatorlari",[413],"Bizans imperatori",[409,601,604],{"href":602,"rel":603},"https://uz.wikipedia.org/wiki/Vasiliy_II",[413],"Vasiliy II"," vafotidan keyingi oʻn yilliklar uzoq davom etgan beqarorlik, imperator hokimiyati va harbiy qudratning zaiflashishi bilan oʻtdi; bu taxt vorisligi inqiroziga olib keldi. Shu bilan birga, Vasiliy II davrida jilovlangan shuhratparast viloyat zodagonlari va harbiy magnatlarni tiyish saʼy-harakatlari muvaffaqiyatsizlikka uchradi. X asr oxiri — XI asr boshidagi muvaffaqiyatlar harbiy zodagonlarni oʻlja hisobiga boyitib, davlat ichida siyosiy hokimiyat va taʼsir uchun kurashni keltirib chiqardi: ",[591,607,608],{},[409,609,612],{"href":610,"rel":611},"https://en.wikipedia.org/wiki/Dynatoi",[413],"dinatlar"," erkin dehqonlik va erkin yer egaliklarini oʻzlashtirishga intilardi. Imperiya amaldorlari harbiy zodagonlarning kuchini va isyon koʻtarish ehtimolini kamaytirish maqsadida sarkardalarni lavozimdan olish, butun harbiy korpuslarni tarqatib yuborish va ",[409,615,617],{"href":480,"rel":616},[413],"fema"," qoʻshinlarini moliyaviy qoʻllab-quvvatlashni toʻxtatishga kirishdilar. Bu imperiya hududini himoya qilish uchun zarur boʻlgan odam resurslarini yanada qisqartirdi. Davlat tobora koʻproq yollanma askarlarga tayanardi, ammo bu shuhratparast jangchilar koʻpincha ishonchsiz va isyonga moyil edi.",[402,620,621,626,627,433,632,421,637,642,643,648,649,653],{},[409,622,625],{"href":623,"rel":624},"https://en.wikipedia.org/wiki/Constantine_IX_Monomachos",[413],"Konstantin IX","ni zamondoshlari imperiya sharqiy doimiy qoʻshinining katta qismini fiskalizatsiya qilish yoki toʻliq demobilizatsiya qilish siyosati uchun aybladilar. ",[409,628,631],{"href":629,"rel":630},"https://en.wikipedia.org/wiki/John_Skylitzes",[413],"Ioann Skilitsa",[409,633,636],{"href":634,"rel":635},"https://en.wikipedia.org/wiki/Kekaumenos",[413],"Kekavmen",[409,638,641],{"href":639,"rel":640},"https://en.wikipedia.org/wiki/Michael_Attaleiates",[413],"Mixail Attaliat"," Konstantinni ",[409,644,647],{"href":645,"rel":646},"https://en.wikipedia.org/wiki/Iberia_%28theme%29",[413],"Iveriya femasi"," qoʻshinini buzib tashlashda, ",[409,650,438],{"href":651,"rel":652},"https://en.wikipedia.org/wiki/Byzantine_Armenia",[413],"dagi 50 000 doimiy askarni doimiy ravishda xizmatdan ozod etishda ayblaydilar — ayni paytda davlat saljuqiy bosqinlariga duch kela boshlagan edi.",[402,655,656,657,433,662,433,667,433,672,433,677,433,682,421,687,692,693,698,699,433,704,433,709,433,714,433,719,724],{},"Keyingi bir necha oʻn yillikda Bizans imperiyasi bir qator qoʻzgʻolonlarni boshidan kechirdi: ular orasida Grigoriy Taronit, ",[409,658,661],{"href":659,"rel":660},"https://en.wikipedia.org/wiki/Uprising_of_Petar_Delyan",[413],"Pyotr Delyan",[409,663,666],{"href":664,"rel":665},"https://en.wikipedia.org/wiki/Theophilos_Erotikos",[413],"Teofil Erotikos",[409,668,671],{"href":669,"rel":670},"https://en.wikipedia.org/wiki/George_Maniakes",[413],"Georgiy Maniak",[409,673,676],{"href":674,"rel":675},"https://en.wikipedia.org/wiki/Leo_Tornikios",[413],"Lev Tornikios",[409,678,681],{"href":679,"rel":680},"https://en.wikipedia.org/wiki/Herv%C3%A9_Frangopoulos",[413],"Erve Frankopulos",[409,683,686],{"href":684,"rel":685},"https://uz.wikipedia.org/wiki/Isaak_I_Komnin",[413],"Isaak Komnin",[409,688,691],{"href":689,"rel":690},"https://en.wikipedia.org/wiki/Nikoulitzas_Delphinas",[413],"Nikoulitsas Delfinas"," qoʻzgʻolonlari bor. Isaak Komnin qoʻzgʻoloni eng hal qiluvchilaridan biri boʻldi, chunki u ",[409,694,697],{"href":695,"rel":696},"https://en.wikipedia.org/wiki/Battle_of_Petroe",[413],"Hades (Petroe) jangi","da imperiyaning eng nufuzli sarkardalarining koʻpchiligini yoʻqotishiga olib keldi. Bu fuqarolar urushlari fema qoʻshinlarini qoʻzgʻolon joyiga qarab gʻarbga yoki sharqqa tortib oldi va chegaralarni ",[409,700,703],{"href":701,"rel":702},"https://en.wikipedia.org/wiki/Italo-Normans",[413],"normanlar",[409,705,708],{"href":706,"rel":707},"https://en.wikipedia.org/wiki/Serbia_in_the_Middle_Ages",[413],"serblar",[409,710,713],{"href":711,"rel":712},"https://uz.wikipedia.org/wiki/Vengriya",[413],"vengrlar",[409,715,718],{"href":716,"rel":717},"https://uz.wikipedia.org/wiki/Pecheneglar",[413],"pecheneglar",[409,720,723],{"href":721,"rel":722},"https://uz.wikipedia.org/wiki/Saljuqiylar",[413],"saljuqiylar"," yoki Anadoluydagi yollanma askarlar bosqinlariga ochib qoʻydi.",[402,726,727,728,733,734,739,740,745,746,751,752,757,758,763,764,768,769,772],{},"Bizansliklar X asrda ",[409,729,732],{"href":730,"rel":731},"https://en.wikipedia.org/wiki/Arab%E2%80%93Byzantine_wars#Byzantine_resurgence,_863%E2%80%9311th_century",[413],"arablarga qarshi"," muvaffaqiyat qozonayotgan paytda Forsni ",[409,735,738],{"href":736,"rel":737},"https://uz.wikipedia.org/wiki/G%CA%BBaznaviylar",[413],"Gʻaznaviylar imperiyasi"," boshqarardi. Saljuqiylarning X asrda Forsga koʻchishi gʻaznaviylarning agʻdarilishiga olib keldi. Saljuqiylar oʻrnashib, fors tili va urf-odatlarini qabul qildilar. Ularning Bizans imperiyasi bilan birinchi toʻqnashuvi 1048-yildagi ",[409,741,744],{"href":742,"rel":743},"https://en.wikipedia.org/wiki/Battle_of_Kapetron",[413],"Kapetron jangi","da boʻlib, u yerda ular orqaga surildi. Shunga qaramay, saljuqiylar qudratli davlat tuzdilar va 1055-yilda ",[409,747,750],{"href":748,"rel":749},"https://uz.wikipedia.org/wiki/Abbosiylar_xalifaligi",[413],"Abbosiylar xalifaligi","dan ",[409,753,756],{"href":754,"rel":755},"https://uz.wikipedia.org/wiki/Bag%CA%BBdod",[413],"Bagʻdod","ni egalladilar. Shundan soʻng abbosiylar islom olamida faqat ramziy hukmdor boʻlib qoldilar. Oldingi muvaffaqiyatlaridan ruhlangan saljuqiylar ",[409,759,762],{"href":760,"rel":761},"https://uz.wikipedia.org/wiki/Levant",[413],"Levant","ga va ",[409,765,767],{"href":506,"rel":766},[413],"fotimiy Misr","ga qarshi hujum boshladilar; Misr 1071-yilda ",[409,770,514],{"href":512,"rel":771},[413],"ni yoʻqotdi.",[402,774,775,776,433,781,433,786,433,791,421,796,801],{},"Saljuqiylar Anadoluydagi hujumlarini kuchaytirgan paytda Bizans ",[409,777,780],{"href":778,"rel":779},"https://en.wikipedia.org/wiki/List_of_Byzantine_revolts_and_civil_wars#11th_century",[413],"fuqarolar urushlari",[409,782,785],{"href":783,"rel":784},"https://en.wikipedia.org/wiki/Norman_conquest_of_southern_Italy",[413],"norman istilolari",[409,787,790],{"href":788,"rel":789},"https://en.wikipedia.org/wiki/Stefan_Vojislav",[413],"serb qoʻzgʻolonlari",[409,792,795],{"href":793,"rel":794},"https://en.wikipedia.org/wiki/Pecheneg_revolt",[413],"pecheneg qoʻzgʻolonlari",[409,797,800],{"href":798,"rel":799},"https://uz.wikipedia.org/wiki/Buyuk_sxizma",[413],"Buyuk sxizma"," bilan yuzma-yuz kelgan edi; Abbosiylar xalifaligi esa Fotimiylar sulolasiga qarshi urushlar tufayli jiddiy zaiflashgan edi.",[577,803,805],{"id":804},"dastlabki-toʻqnashuvlar-10481071","Dastlabki toʻqnashuvlar: 1048–1071",[402,807,808],{},[584,809],{"alt":810,"src":811},"Rashididdinning «Jomiʼ at-tavorix» asaridagi Alp Arslon miniatyurasi, 1654-yilgi Usmoniy nusxa, Topqapi saroyi.","https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/b/b6/Alparslan_tahtta,_15._y%C3%BCzy%C4%B1l_ba%C5%9F%C4%B1_%C5%9Eiraz_ve_1425_civar%C4%B1_Herat,_TSM_H.1654,_y._202b.jpg",[402,813,814],{},[591,815,816,821,822,827,828,833,834,839],{},[409,817,820],{"href":818,"rel":819},"https://uz.wikipedia.org/wiki/Rashiduddin_Fazlulloh",[413],"Rashididdin","ning «",[409,823,826],{"href":824,"rel":825},"https://en.wikipedia.org/wiki/Jami%27_al-tawarikh",[413],"Jomiʼ at-tavorix","» asaridagi Alp Arslon miniatyurasi, 1654-yilgi ",[409,829,832],{"href":830,"rel":831},"https://uz.wikipedia.org/wiki/Usmoniylar_davlati",[413],"Usmoniy"," nusxa, ",[409,835,838],{"href":836,"rel":837},"https://uz.wikipedia.org/wiki/Topqapi_saroyi",[413],"Topqapi saroyi",".",[402,841,842,843,848,849,854,855,860,861,864,865,870,871,876],{},"1048-yil 18-sentabrda harbiy harakatlar boshlandi: sulton ",[409,844,847],{"href":845,"rel":846},"https://uz.wikipedia.org/wiki/Tug%CA%BBrul_bek",[413],"Tugʻrul I","ning oʻgay ukasi ",[409,850,853],{"href":851,"rel":852},"https://en.wikipedia.org/wiki/Ibrahim_Inal",[413],"Ibrohim Inol"," Bizans imperiyasi va ",[409,856,859],{"href":857,"rel":858},"https://en.wikipedia.org/wiki/Duchy_of_Kldekari",[413],"Kldekari gersogligi","ga qarshi ",[409,862,744],{"href":742,"rel":863},[413],"ni olib bordi. 1054-yilda sultonning oʻzi ",[409,866,869],{"href":867,"rel":868},"https://en.wikipedia.org/wiki/Siege_of_Manzikert_%281054%29",[413],"Manzikertni qamal qildi",", ammo ",[409,872,875],{"href":873,"rel":874},"https://en.wikipedia.org/wiki/Basil_Apokapes",[413],"Vasiliy Apokapes"," boshchiligidagi himoyachilar saljuqiylarni magʻlub etdilar. XI asr boshidan Markaziy Osiyodan kelgan saljuqiy turklar gʻarbga kengayib, turli arab guruhlarini magʻlub etib, Abbosiylar xalifaligining Bagʻdoddagi hokimiyat tayanchini egalladilar.",[402,878,879,884,885,421,888,893,894,899,900,433,905,433,910,433,915,433,920,421,925,930,931,751,936,941,942,947],{},[409,880,883],{"href":881,"rel":882},"https://uz.wikipedia.org/wiki/Alp_Arslon",[413],"Alp Arslon","ning saljuqiy taxtiga oʻtirishidan soʻng Kichik Osiyo, ",[409,886,438],{"href":436,"rel":887},[413],[409,889,892],{"href":890,"rel":891},"https://uz.wikipedia.org/wiki/Kilikiya",[413],"Kilikiya","dagi Bizans mulklariga qarshi ",[409,895,898],{"href":896,"rel":897},"https://en.wikipedia.org/wiki/Alp_Arslan%27s_raids_into_Anatolia",[413],"bir qator bosqinlar"," boshlandi; ",[409,901,904],{"href":902,"rel":903},"https://uz.wikipedia.org/wiki/Ani",[413],"Ani",[409,906,909],{"href":907,"rel":908},"https://uz.wikipedia.org/wiki/Qayseri",[413],"Qayseri",[409,911,914],{"href":912,"rel":913},"https://uz.wikipedia.org/wiki/Niksar",[413],"Niksar",[409,916,919],{"href":917,"rel":918},"https://en.wikipedia.org/wiki/Amorium",[413],"Amoriy",[409,921,924],{"href":922,"rel":923},"https://uz.wikipedia.org/wiki/Konya",[413],"Konya",[409,926,929],{"href":927,"rel":928},"https://en.wikipedia.org/wiki/Colossae",[413],"Xonae"," kabi yirik shaharlar turklar tomonidan talon-taroj qilindi. 1068 va 1069-yillardagi ikki Bizans qarshi hujumi saljuqiylarni vaqtincha bu yerlardan surib chiqardi va hatto saljuqiylar ittifoqchisi boʻlgan ",[409,932,935],{"href":933,"rel":934},"https://en.wikipedia.org/wiki/Mirdasid_dynasty",[413],"Mirdosiylar",[409,937,940],{"href":938,"rel":939},"https://uz.wikipedia.org/wiki/Manbij",[413],"Hierapolis"," shahrini egalladi. Bizans qoʻshinining keyingi hujumlari turklarni ",[409,943,946],{"href":944,"rel":945},"https://uz.wikipedia.org/wiki/Frot",[413],"Frot"," ortiga surib chiqardi.",[402,949,950],{},[584,951],{"alt":952,"src":953},"XV asrga oid anakronistik fransuz manzarasi: Manzikert jangi (Parij, BnF ms. fr. 226, fol. 256r — Batul).","https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/5/58/131_Bataille_de_Malazgirt.jpg",[402,955,956],{},[591,957,958,959,964],{},"XV asrga oid anakronistik ",[409,960,963],{"href":961,"rel":962},"https://uz.wikipedia.org/wiki/Fransiya",[413],"fransuz"," manzarasi: Manzikert jangi (Parij, BnF ms. fr. 226, fol. 256r — Batul).",[402,966,967,968,973,974,977,978,421,983,988,989,992,993,997],{},"Shunga qaramay, saljuqiylar Anadoluydagi bosqinlarini davom ettirib, Manzikertni egalladilar. Bizans imperatori ",[409,969,972],{"href":970,"rel":971},"https://uz.wikipedia.org/wiki/Roman_IV_Diogen",[413],"Roman IV Diogen"," saljuqiylarga hal qiluvchi zarba berish va oʻz hukmronligiga qonuniylik qoʻshish maqsadida qoʻshin boshqardi. Yurish chogʻida Alp Arslon Manzikertdan chekindi. Uning taktik chekinishi qoʻshiniga bizansliklarga pistirma uyushtirish imkonini berib, 1071-yil 26-avgustda ",[409,975,464],{"href":462,"rel":976},[413],"da hal qiluvchi gʻalabaga erishdi. Gʻalabaning oʻzi oʻsha paytda saljuqiylarga kam yer keltirdi, ammo Bizans imperiyasidagi fuqarolar urushlari, ",[409,979,982],{"href":980,"rel":981},"https://en.wikipedia.org/wiki/Uprising_of_Georgi_Voyteh",[413],"Bolgariyadagi qoʻzgʻolon",[409,984,987],{"href":985,"rel":986},"https://en.wikipedia.org/wiki/Roussel_de_Bailleul",[413],"Roussel de Bayeul"," isyoni bilan birgalikda saljuqiylar, ",[409,990,488],{"href":486,"rel":991},[413]," va boshqa ",[409,994,996],{"href":468,"rel":995},[413],"turkmanlar","ning Kichik Osiyoga oqib kirishiga yoʻl ochdi.",[577,999,1001],{"id":1000},"turkiy-istilolar-10711096","Turkiy istilolar: 1071–1096",[402,1003,1004],{},[584,1005],{"alt":1006,"src":1007},"Bizans imperiyasi 1081-yilda. Bu vaqtga kelib imperiya moliyaviy inqirozda edi: mudofaani kuchaytirish uchun kamaygan aholidan yuqori soliqlar undirilishi kerak edi.","https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/d/de/Byzantium1081ADlightpurple-1-+Antioch.png",[402,1009,1010],{},[591,1011,1006],{},[402,1013,1014,1015,1020],{},"Manzikertdan soʻng saljuqiy turklar Misrdagi Fotimiylar sulolasi tahdid solgan sharqiy yerlariga eʼtibor qaratdilar; biroq Alp Arslon boshqa ittifoqchi turklar va vassallarni Kichik Osiyoda ",[409,1016,1019],{"href":1017,"rel":1018},"https://uz.wikipedia.org/wiki/Anadolu_beyliklari",[413],"beyliklar"," tuzishga undadi. Oʻsha davrdagi koʻplab bizansliklar magʻlubiyatni toʻliq falokat deb koʻrmadilar; turklar Anadolu qishloqlarini egallay boshlagach, ular Bizans shaharlariga ham garnizon sifatida — chet el istilochilari sifatida emas, balki turli Bizans guruhlari soʻragan yollanma askarlar sifatida — joylashdilar; hatto bir Bizans imperatori 1078-yilda Nikeiya mudofaasini bosqinchi turklarga topshirgan edi.",[402,1022,1023,1024,1027,1028,421,1033,1038,1039,1044,1045,1049,1050,1055,1056,1061,1062,1067,1068,1073],{},"Fuqarolar urushi natijasida Bizans taxtiga daʼvogarlar yer berish evaziga turkiy yordam izladilar. Nikeiya kabi shaharlarning yoʻqolishi va Anadoluydagi yana bir magʻlubiyat urushni choʻzdirdi. Fuqarolik mojarosi nihoyat ",[409,1025,520],{"href":518,"rel":1026},[413]," — ilgari Kichik Osiyodagi isyonlarni bostirish uchun imperiya qoʻshinlarini boshqargan, keyin oʻzi isyon koʻtarib 1081-yilda Bizans taxtini egallagan shaxs — bilan yakunlandi. Alekseyning favqulodda islohotlariga qaramay, ",[409,1029,1032],{"href":1030,"rel":1031},"https://uz.wikipedia.org/wiki/Antioxiya",[413],"Antioxiya",[409,1034,1037],{"href":1035,"rel":1036},"https://uz.wikipedia.org/wiki/Izmir",[413],"Izmir"," 1084-yilga kelib yoʻqotildi. Biroq 1078–1084-yillarda Antioxiya arman munofiq ",[409,1040,1043],{"href":1041,"rel":1042},"https://en.wikipedia.org/wiki/Philaretos_Brachamios",[413],"Filaret Vrajnuni"," qoʻlida edi. 1091-yilga kelib Alekseyga meros qolgan Kichik Osiyodagi ozgina Bizans shaharlari ham yoʻqotildi. Ammo Bizans uchun hammasi magʻlubiyat bilan tugamadi: 1091-yilda birlashgan saljuqiy/",[409,1046,1048],{"href":716,"rel":1047},[413],"pecheneg"," bosqini va Konstantinopol qamali tubdan magʻlub etildi; ",[409,1051,1054],{"href":1052,"rel":1053},"https://en.wikipedia.org/wiki/Byzantine%E2%80%93Norman_wars#Conquest_of_the_Balkans_%281081%E2%80%931085%29",[413],"norman bosqinlari"," ham toʻxtatilib, imperiya kuchini turklarga qarshi yoʻnaltirishga imkon berdi. Shunday qilib, bizansliklar ",[409,1057,1060],{"href":1058,"rel":1059},"https://uz.wikipedia.org/wiki/Egey_dengizi",[413],"Egey orollari","ni ",[409,1063,1066],{"href":1064,"rel":1065},"https://en.wikipedia.org/wiki/Tzachas",[413],"Chaxas","dan qaytarib oldilar, uning flotini yoʻq qildilar va 1094-yilda ",[409,1069,1072],{"href":1070,"rel":1071},"https://uz.wikipedia.org/wiki/Marmara_dengizi",[413],"Marmara dengizi","ning janubiy qirgʻogʻini ham tikladilar.",[402,1075,1076,1077,1080,1081,1086,1087,1091],{},"1094-yilda Aleksey Komnin ",[409,1078,526],{"href":524,"rel":1079},[413],"ga qurol, oziq-ovqat va malakali qoʻshin soʻrab xabar yubordi. 1095-yildagi ",[409,1082,1085],{"href":1083,"rel":1084},"https://en.wikipedia.org/wiki/Council_of_Clermont",[413],"Klermont sobori","da papa Quddusni egallash va shu bilan birga Sharqda nasroniylikni islom tajovuzidan himoya qila olmayotgan Bizans imperiyasiga yordam berish uchun ",[409,1088,1090],{"href":530,"rel":1089},[413],"salib yurishi","ni vaʼz qildi. Salib yurishlari Bizans imperiyasiga koʻplab muhim Anadolu shaharlarini qaytarib olishda yordam bersa-da, 1204-yilda imperiyaning parchalanib ketishiga ham olib keldi; oʻsha paytda bizansliklar oʻz yerlarini zoʻrgʻa ushlab turardi.",[577,1093,1095],{"id":1094},"bizans-saqlanib-qoladi-10961118","Bizans saqlanib qoladi: 1096–1118",[402,1097,1098],{},[584,1099],{"alt":1100,"src":1101},"XV asrga oid Antioxiya qamali tasviri; askarlar anakronistik ravishda zanjirli zirh oʻrniga plastina zirh kiygan holda koʻrsatilgan.","https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/d/d3/SiegeofAntioch.jpeg",[402,1103,1104],{},[591,1105,1106,1107,1112],{},"XV asrga oid ",[409,1108,1111],{"href":1109,"rel":1110},"https://en.wikipedia.org/wiki/Siege_of_Antioch",[413],"Antioxiya qamali"," tasviri; askarlar anakronistik ravishda zanjirli zirh oʻrniga plastina zirh kiygan holda koʻrsatilgan.",[402,1114,1115],{},[584,1116],{"alt":1117,"src":1118},"Birinchi salib yurishi davrida Anatoliya, 1097-yil","https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/4/45/Anatolia_1097.svg",[402,1120,1121],{},[591,1122,1117],{},[402,1124,1125],{},"Birinchi salibchilar Alekseyning Gʻarbga murojaatidan soʻng 1096-yilda yetib keldi. Bizansliklar va salibchilar oʻrtasidagi kelishuvga koʻra, turklardan qaytarib olingan har qanday Bizans shahri imperiyaga topshirilishi kerak edi.",[402,1127,1128,1129,1134,1135,1140,1141,1146,1147,433,1152,433,1157,433,1161,433,1166,421,1171,1174,1175,1180],{},"Bu salibchilar uchun foydali edi: ular egallangan shaharlarda garnizon qoldirib, jangovar kuchini kamaytirishi shart emas edi va taʼminot yoʻllarini saqlab qolardi. Bizansliklar esa dushman hududida salibchilarni oziq-ovqat bilan taʼminlardi; Aleksey qoʻshinlari xavfli vaziyatlarda zaxira sifatida xizmat qilardi. Salibchilar avvalo 1097-yil 6-mayda ",[409,1130,1133],{"href":1131,"rel":1132},"https://en.wikipedia.org/wiki/Siege_of_Nicaea",[413],"Nikeiya","ga hujum qildilar. ",[409,1136,1139],{"href":1137,"rel":1138},"https://uz.wikipedia.org/wiki/Qilich_Arslon_I",[413],"Qilich Arslon I"," salibchi qoʻshinlarining ulkanligi sababli u yerdagi turklarga yordam bera olmadi; 16-maydagi yana bir kichik magʻlubiyat Qilich Arslonni chekinib, shaharni tashlab ketishga undadi; shahar 19-iyunda bizansliklarga taslim boʻldi. Shundan soʻng ",[409,1142,1145],{"href":1143,"rel":1144},"https://en.wikipedia.org/wiki/Battle_of_Dorylaeum_%281097%29",[413],"Doriley","dagi hal qiluvchi gʻalaba salibchilarga hujum uchun ochiq Kichik Osiyoni berdi: ",[409,1148,1151],{"href":1149,"rel":1150},"https://en.wikipedia.org/wiki/Sozopolis,_Pisidia",[413],"Sozopolis",[409,1153,1156],{"href":1154,"rel":1155},"https://en.wikipedia.org/wiki/Philomelium",[413],"Filomeliy",[409,1158,1160],{"href":922,"rel":1159},[413],"Ikoniy",[409,1162,1165],{"href":1163,"rel":1164},"https://en.wikipedia.org/wiki/Antioch_in_Pisidia",[413],"Pisidiya Antioxiysi",[409,1167,1170],{"href":1168,"rel":1169},"https://en.wikipedia.org/wiki/Heraclea_Cybistra",[413],"Gerakleya",[409,1172,909],{"href":907,"rel":1173},[413]," salibchilar qoʻliga oʻtdi; ular Kilikiyagacha yetib borib, ",[409,1176,1179],{"href":1177,"rel":1178},"https://uz.wikipedia.org/wiki/Kilikiya_Arman_qirolligi",[413],"Kilikiya Armaniston"," bilan ittifoq tuzdilar.",[402,1182,1183,1184,1187,1188,407,1193,1196,1197,1202,1203,433,1206,433,1211,433,1216,433,1221,421,1226,1231],{},"Afsuski, Aleksey Komnin uchun bizansliklar bu istilolardan toʻliq foydalana olmadilar: Qayseri ",[409,1185,455],{"href":453,"rel":1186},[413]," tarkibida saljuqiylarga qaytdi; Ikoniy (saljuqiy turklarning kelajakdagi poytaxti) kabi boshqa shaharlar ham shunday boʻldi. Biroq 1097-yildagi yurishda ",[409,1189,1192],{"href":1190,"rel":1191},"https://en.wikipedia.org/wiki/John_Doukas_%28megas_doux%29",[413],"Ioann Duka",[591,1194,1195],{},"megas doux"," (Alekseyning kuyovi) — quruqlik va dengiz kuchlarini boshqarib, Egey qirgʻogʻi va gʻarbiy ",[409,1198,1201],{"href":1199,"rel":1200},"https://uz.wikipedia.org/wiki/Anatoliya",[413],"Anatoliya","ning koʻplab ichki tumanlari ustidan mustahkam Bizans nazoratini tikladi; ",[409,1204,1037],{"href":1035,"rel":1205},[413],[409,1207,1210],{"href":1208,"rel":1209},"https://uz.wikipedia.org/wiki/Efes",[413],"Efes",[409,1212,1215],{"href":1213,"rel":1214},"https://en.wikipedia.org/wiki/Sardis",[413],"Sard",[409,1217,1220],{"href":1218,"rel":1219},"https://uz.wikipedia.org/wiki/Ala%C5%9Fehir",[413],"Filadelfiya",[409,1222,1225],{"href":1223,"rel":1224},"https://en.wikipedia.org/wiki/Laodicea_on_the_Lycus",[413],"Laodikeiya",[409,1227,1230],{"href":1228,"rel":1229},"https://en.wikipedia.org/wiki/Choma_%28fortress%29",[413],"Xoma"," shaharlarini ruhiy tushkunlikka tushgan turklardan oldi.",[402,1233,1234,1235,1239,1240,1245,1246,1251,1252,1257,1258,1261],{},"Gʻalabalardan soʻng salibchilar saljuqiy ishgʻoli ostidagi ",[409,1236,1238],{"href":1109,"rel":1237},[413],"Antioxiyani qamal qildilar",". Qamal ",[409,1241,1244],{"href":1242,"rel":1243},"https://en.wikipedia.org/wiki/Stephen_II,_Count_of_Blois",[413],"Stefan Bluaskiy","ning harakatlari tufayli salibchilarning bizansliklarga yordami tugaganini belgiladi. ",[409,1247,1250],{"href":1248,"rel":1249},"https://uz.wikipedia.org/wiki/Mosul",[413],"Mosul","ning saljuqiy hokimi ",[409,1253,1256],{"href":1254,"rel":1255},"https://en.wikipedia.org/wiki/Kerbogha",[413],"Kerboga"," Antioxiya yordamiga 75 000 kishilik ulkan qoʻshin yubordi; uning Edessani (yaqinda salibchilar qoʻliga oʻtgan shahar) muvaffaqiyatsiz qamal qilishi salibchilarga 1098-yil 3-iyunda — Kerboga yetib kelishidan bir kun oldin — Antioxiya ni egallashga vaqt berdi. Shunga qaramay, Kerboga qoʻshinlari qalʼaga kirib oldilar; shiddatli va umidsiz janglar salibchilarga hujumni qaytarish imkonini berdi. Shu paytda salibchilardan biri — Stefan Bluaskiy — qochib, Aleksey Komninga yetib bordi va salibchilar yoʻq qilinganini ogohlantirdi; ",[409,1259,599],{"href":597,"rel":1260},[413]," orqaga qaytishga majbur boʻldi.",[402,1263,1264,1265,1270],{},"Aleksey I ning bu koʻrinishdagi tashlab ketishi natijasida salibchilar Kerboganing tarqalgan qoʻshinini magʻlub etgach, Antioxiya ni qaytarishdan bosh tortdilar. Bu nafrat tufayli salibchilar asosan saljuqiylar va ularning ittifoqchilariga qarshi bizansliklarga yordam berishni toʻxtatdilar. Keyingi ",[409,1266,1269],{"href":1267,"rel":1268},"https://en.wikipedia.org/wiki/Crusade_of_1101",[413],"1101-yil salib yurishi"," toʻliq magʻlubiyat bilan tugadi va Kichik Osiyoda saljuqiy hokimiyatining mustahkamlanishiga olib keldi; Ikoniy (hozirgi Konya) Rum sultonligining poytaxti etib belgilandi.",[402,1272,1273],{},[584,1274],{"alt":1275,"src":1276},"1101-yil salib yurishi davrida Anatoliya","https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/e/e0/Crusade_of_1101_v1.svg",[402,1278,1279],{},[591,1280,1275],{},[577,1282,1284],{"id":1283},"bizansning-qarshi-hujumi-11181180","Bizansning qarshi hujumi: 1118–1180",[402,1286,1287],{},[584,1288],{"alt":1289,"src":1290},"Ayasofyadagi Ioann II Komnin mozaikasi","https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/e/e2/Jean_II_Comnene.jpg",[402,1292,1293],{},[591,1294,1295,1300],{},[409,1296,1299],{"href":1297,"rel":1298},"https://uz.wikipedia.org/wiki/Ayasofya",[413],"Ayasofya","dagi Ioann II Komnin mozaikasi",[402,1302,1303,1304,1309,1310,1314,1315,1318],{},"Aleksey I vafoti ",[409,1305,1308],{"href":1306,"rel":1307},"https://uz.wikipedia.org/wiki/Ioann_II_Komnin",[413],"Ioann II Komnin","ni hokimiyatga olib keldi. Bu vaqtga kelib saljuqiy turklar parchalangan va bir-biriga faqat zaif bogʻlangan edi. Rum sultonligi sobiq ittifoqchilari — ",[409,1311,488],{"href":1312,"rel":1313},"https://en.wikipedia.org/wiki/Danishmends",[413]," — bilan kurashayotgan edi. Ioann Komnin bundan foydalanib, Anatoliya va Suriyada bir qator yurishlar olib bordi. U Antioxiyagacha Anatoliya janubiy qirgʻogʻini egalladi, Gabras oilasining Trapezundda ajralib chiqqan davlat tuzish urinishini bartaraf etdi va Komninlar oilasining Kastamonudagi ajdodiy uyini qaytarib oldi. Shunga qaramay, turk qarshiligi kuchli edi; Ioann ",[409,1316,1160],{"href":922,"rel":1317},[413],"dagi saljuqiy poytaxtni ololmadi va barcha istilolarini ham saqlay olmadi — 1130-yillarda Ioann egallagan Gangra shahri yana yoʻqotildi, chunki imperator u yerda atigi 2000 kishilik garnizon qoldirgan edi.",[402,1320,1321],{},"Ioann Suriyadagi bir qator yurishlarga katta vaqt va kuch sarfladi; ular mahalliy salibchi qirolliklari — ayniqsa Edessa va Antioxiya — ustidan hukmronligini taʼkidladi, ammo Bizans imperiyasi uchun uzoq muddatli yer keltirmadi. Imperator yangi boʻlinmalar yollab, Bizans hududida yangi qalʼalar, istehkomlar va mashgʻulot lagerlari bunyod etib, qoʻshinni mustahkamladi. Biroq Suriya yurishlariga sarflangan resurslar Anadolydagidan ancha koʻp edi; bu Ioannning nufuzni uzoq muddatli istilodan muhimroq deb bilganini koʻrsatadi. 1143-yilda imperatorning ovdagi halokatli baxtsiz hodisasi bizansliklarni yanada oldinga siljish imkoniyatidan mahrum qildi.",[402,1323,1324,1325,1330,1331,1334,1335,1340],{},"Ioann II 1143-yilda vafot etib, Bizans imperiyasiga kuchli qoʻshin, sezilarli pul zaxiralari va oshgan nufuz qoldirdi. Yangi imperator ",[409,1326,1329],{"href":1327,"rel":1328},"https://uz.wikipedia.org/wiki/Manuel_I_Komnin",[413],"Manuel I Komnin"," tez orada 1146-yilda ",[409,1332,924],{"href":922,"rel":1333},[413],"ga qarshi yurish boshladi — otasining Masʼud I ustidan klient munosabatlarini tiklash va otasining sarkardalari ustidan nazoratni mustahkamlash uchun. Manuel 1158-yilda Antioxiyaga yurganida Rum sultonligini oʻz orqasida qoldirishga yetarli darajada ishonchli his qildi. Biroq 1159-yil bahorida u fitnani bartaraf etish uchun shoshilinch Konstantinopolga qaytishga qaror qildi. Sultonlik yerlaridan oʻtishga ruxsat soʻraldi, chunki bu yoʻl Manuelning Suriyaga olgan yoʻlidan ancha qisqa edi; ammo yangi sulton ",[409,1336,1339],{"href":1337,"rel":1338},"https://uz.wikipedia.org/wiki/Qilich_Arslon_II",[413],"Qilich Arslon II"," rad etdi. Manuel baribir oʻtdi, goʻyoki vayronagarchilik keltirdi; qoʻshin Kotyaeion yaqinida Rim yeriga qaytgach, turk hujumi baʼzi yoʻqotishlarga olib keldi. Ehtimol, Manuel Qilich Arslonning oʻtmishdoshi davridagi klient munosabatlarini tiklashga uringan. Mojaro kuchaydi: turklar Laodikeiyani talon-taroj qildilar, Manuel esa Konyaga qarshi yirik yurishga tayyorlandi. Oxir-oqibat diplomatiya gʻalaba qozondi, yurish bekor qilindi va sulton Konstantinopolga keldi. Keyin Manuel eʼtiborini Bolqonda Vengriya bilan mojaroga qaratdi. Nikita Xoniat Manuelni keyingi oʻn yilliklarda Rum qudratining oʻsishiga yoʻl qoʻyganlikda ayblasa-da, bu orqaga nazar tashlab aytilgan hukmdir; Manuelning Konyani klient munosabatlariga qaytarish maqsadi muvaffaqiyatli boʻlgani aniq — buni 1160-yil yoz yoki kuzida bizans elchilarining salibchi davlatlariga oʻtishiga turklarning koʻmaklashishi koʻrsatadi.",[402,1342,1343],{},[584,1344],{"alt":1345,"src":1346},"XII asrda Bizans va Rum sultonligi oʻrtasidagi mojaro ikki tomonning bosqinlari, Bizansning daryo vodiylaridagi istehkom ishlari va Konyaga qarshi bir qator yurishlar bilan xarakterlanadi. McMahon 2026, 10-betdan.","https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/7/73/Contact_and_conflict_between_Byzantium_and_the_Rum_Seljuks%2C_c._1110-1200.tif",[402,1348,1349],{},[591,1350,1345],{},[402,1352,1353,1354,1359,1360,1365],{},"Hozircha Manuel siyosati mantiqsiz emas edi: imperator sulton bilan tinch-totuv yashashni oʻrnatdi va turkmanlarga Bizans yerlarida yaylov uchun toʻlashga ruxsat berish kabi choralarni joriy etdi — ular aniq bosqinlarni toʻxtatishga qaratilgan edi. Pergam yaqinida Egey qirgʻogʻining shimoliy qismida Neokastra femasining tuzilishi ham Xoniat tomonidan maqtovga sazovor boʻldi. Biroq Qilich Arslon Manuel bilan oldingi kelishuvga binoan topshirishi shart boʻlgan ",[409,1355,1358],{"href":1356,"rel":1357},"https://uz.wikipedia.org/wiki/Sivas",[413],"Sebasteya"," shahrini bermagach, imperator 1176-yilda urush eʼlon qildi va poytaxt Ikoniyni olish niyatida taxminan 30 000 kishilik juda katta qoʻshinni saljuqiy yerlariga olib kirdi. Biroq Bizans kuchlari togʻ dovonida pistirmaga tushib, ikkala tomon ham ogʻir yoʻqotishlarga uchradi. Bu jang — ",[409,1361,1364],{"href":1362,"rel":1363},"https://en.wikipedia.org/wiki/Battle_of_Myriokephalon",[413],"Miriokefalon jangi"," — Bizansning istilo yurishidan voz kechilishiga olib keldi.",[402,1367,1368],{},[584,1369],{"alt":1370,"src":1371},"1180-yilda qizil rangda Bizans yerlari, Ikoniy sultonligi va toʻrt amirlik. Urush va relyef xususiyatiga koʻra, chegaralar doimo ikki tomonning bosqin otryadlari tomonidan buzilgan.","https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/8/87/Byzantium1173.JPG",[402,1373,1374],{},[591,1375,1370],{},[402,1377,1378,1379,1383],{},"Jang taktik jihatdan noaniq yakunlandi; ikkala rahbar ham tinchlik izlashga intilardi. Shundan soʻng Manuel qoʻshini Anadoluydagi turklar bilan toʻqnashuvlarni davom ettirdi va Meandr vodiysida kichikroq, ammo yana noaniq jangda ularni magʻlub etdi. Bu qisqa dam olishdan qatʼi nazar, Miriokefalon yoʻqotishlar koʻrsatganidan ancha muhim oqibatlarga ega edi — 1176-yildan keyin Kichik Osiyoda Bizansning qayta istilosi boʻlmadi; Aleksey boshlagan jarayon eng yaxshi holatda tugallanmagan qoldi. Saljuqiylar uchun danishmend yerlarini qoʻlga kiritish gʻalaba boʻldi; biroq ular yana qoʻshni nizolar bilan toʻqnashib, ikkala rahbar soʻragan tinchlik shartnomasiga kelishdi. Shartnomaga koʻra, Manuel ",[409,1380,1145],{"href":1381,"rel":1382},"https://en.wikipedia.org/wiki/Dorylaeum",[413]," va Sublaeumdagi qoʻshin va istehkomlarni olib chiqishi shart edi.",[402,1385,1386,1387,1392,1393,1398,1399,1402,1403,1408,1409,1414,1415,503,1420,1425,1426,1431],{},"Biroq Manuel Komnin rad etdi; Qilich Arslon shartnomani majburan bajarishga uringanida turk qoʻshini Bizans yerlariga bostirib kirib, Egey qirgʻogʻigacha bir qator Bizans shaharlarini talon-taroj qildi va mintaqadagi Bizans nazoratining yuragini zarba ostiga oldi. Shunga qaramay, imperator tomonidan turk bosqinini qaytarish uchun yuborilgan ",[409,1388,1391],{"href":1389,"rel":1390},"https://en.wikipedia.org/wiki/John_Komnenos_Vatatzes",[413],"Ioann Vatats"," Meandr vodiysidagi ",[409,1394,1397],{"href":1395,"rel":1396},"https://en.wikipedia.org/wiki/Battle_of_Hyelion_and_Leimocheir",[413],"Hyelion va Leimocheir jangi","da turklarni pistirmada magʻlub etdi. Turk qoʻmondoni va koʻplab askarlari qochishga urinayotganda oʻldirildi, oʻljaning katta qismi qaytarib olindi; tarixchilar buni Bizans qoʻshini hali ham kuchli ekanligi va gʻarbiy ",[409,1400,432],{"href":430,"rel":1401},[413]," mudofaa dasturi hali ham muvaffaqiyatli ekanligi belgisi deb baholaganlar. Meandrdagi gʻalabadan soʻng Manuelning oʻzi kichik qoʻshin bilan ",[409,1404,1407],{"href":1405,"rel":1406},"https://en.wikipedia.org/wiki/Cotyaeum",[413],"Kotyaeum"," janubidagi Panasium va Laceriumdan turklarni haydab chiqardi. Biroq 1178-yilda Bizans qoʻshini ",[409,1410,1413],{"href":1411,"rel":1412},"https://en.wikipedia.org/wiki/Hereke",[413],"Charax","da turk kuchlari bilan uchrashib, chekindi; turklar koʻp chorva qoʻlga kiritdilar. ",[409,1416,1419],{"href":1417,"rel":1418},"https://en.wikipedia.org/wiki/Bithynia",[413],"Vifiniya",[409,1421,1424],{"href":1422,"rel":1423},"https://en.wikipedia.org/wiki/Claudiopolis_%28Bithynia%29",[413],"Klavdiopol"," shahri 1179-yilda turklar tomonidan ",[409,1427,1430],{"href":1428,"rel":1429},"https://en.wikipedia.org/wiki/Siege_of_Claudiopolis",[413],"qamal qilindi","; Manuel shaharni qutqarish uchun kichik otliq otryadni boshqarishga majbur boʻldi; hatto 1180-yilda ham bizansliklar turklar ustidan gʻalaba qozonishdi.",[402,1433,1434],{},"Biroq uzluksiz urushlar Manuelning sogʻligʻiga jiddiy taʼsir koʻrsatdi; u kasallanib, 1180-yilda uzoq davom etgan isitmadan vafot etdi. Bundan tashqari, Manzikertdagi kabi, ikki kuch oʻrtasidagi muvozanat asta-sekin siljiy boshladi — Manuel vafotidan soʻng turklar tobora gʻarbga, Bizans yerlarining ichkarisiga siljishdi.",[1436,1437,1439],"h3",{"id":1438},"saljuqiylar-imperiyasining-qulashi-11941260","Saljuqiylar imperiyasining qulashi: 1194–1260",[402,1441,1442,1443,1448,1449,1454,1455,1460],{},"1194-yilda Saljuqiylar imperiyasidagi Tugʻrul ",[409,1444,1447],{"href":1445,"rel":1446},"https://uz.wikipedia.org/wiki/Xorazmshohlar",[413],"Xorazmshohlar"," shohi ",[409,1450,1453],{"href":1451,"rel":1452},"https://uz.wikipedia.org/wiki/Alauddin_Tekish",[413],"Tekish"," (Batulda) tomonidan ",[409,1456,1459],{"href":1457,"rel":1458},"https://en.wikipedia.org/wiki/Tughril_III#Battle_of_Rey",[413],"magʻlub etildi"," va Saljuqiylar imperiyasi nihoyat quladi. Sobiq Saljuqiylar imperiyasidan faqat Anadolydagi Rum sultonligi qoldi. Sulola XIII asr oʻrtalarida zaiflashgani sari moʻgʻullar 1260-yillarda Anadoluga bostirib kirib, uni Anadolu beyliklari deb atalgan kichikroq knyazliklarga boʻlib tashladilar.",[577,1462,1464],{"id":1463},"xulosa","Xulosa",[402,1466,1467,1468,1473],{},"Anatoliya deyarli 1000 yil Rim hukmronligi ostida boʻlgan boʻlsa-da, saljuqiylar oʻz mulklarini tezda mustahkamladi. Bu ularga yerlarini saqlab qolish imkonini berdi va ",[409,1469,1472],{"href":1470,"rel":1471},"https://en.wikipedia.org/wiki/Komnenian_restoration",[413],"Komninlar tiklanishi"," davrida bizansliklar uchun qayta istiloni yanada qiyinlashtirdi. Natijada hatto Bizans imperiyasi fuqarolik nizolariga botmagan paytda ham saljuqiy turklarni magʻlub eta olmadi — ular kamdan-kam hollarda bizansliklarga jangni majburlashga yoʻl qoʻyardilar; shuning uchun Ioann Komninning yurishlari sekin kechardi.",[402,1475,1476],{},[584,1477],{"alt":1478,"src":1479},"Manzikert oqibatlari.","https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/c/cf/Aftermath_of_Manzikert.png",[402,1481,1482],{},[591,1483,1478],{},[402,1485,1486,1487,433,1490,421,1493,1498],{},"Eski Rim davlati chegaralaridagi koʻplab dushmanlar tufayli doimiy urush holatida edi: janub va sharqda musulmonlar, shimolda slavyanlar, gʻarbda franklar. Bizans imperiyasi qoʻshin fuqarolik mojarosiga botgan bir necha oʻn yillik ichida ",[409,1488,703],{"href":701,"rel":1489},[413],[409,1491,718],{"href":716,"rel":1492},[413],[409,1494,1497],{"href":1495,"rel":1496},"https://uz.wikipedia.org/wiki/Turklar",[413],"turklar"," bilan yuzma-yuz kelishi kerak edi.",[402,1500,1501,1502,1507,1508,1513,1514,1519],{},"Yaqin Sharq asrlar davomida Fotimiylar xalifaligi va Bizans imperiyasi qudrati ostida hukmronlik qilingan edi; XIII asr oxiriga kelib ikkalasi ham kuch koʻrsatishga qodir emas edi: fotimiylar kurd taʼsiridagi ",[409,1503,1506],{"href":1504,"rel":1505},"https://uz.wikipedia.org/wiki/Ayyubiylar",[413],"Ayyubiylar"," tomonidan agʻdarilgan, bizansliklar esa saljuqiylar tomonidan jiddiy zaiflashtirilgan edi. Hokimiyat XIV asrga kelib ",[409,1509,1512],{"href":1510,"rel":1511},"https://uz.wikipedia.org/wiki/Mamluklar",[413],"mamluklar","ga, keyin XV asr oxiri — XVI asr boshida yana turklarga oʻtdi. Nasroniy qirollik Yaqin Sharqda endi hech qachon bunchalik katta harbiy va siyosiy kuchga ega boʻlmadi. Turklar Anadoluda tobora mustahkamlanar ekan, mahalliy aholi ",[409,1515,1518],{"href":1516,"rel":1517},"https://uz.wikipedia.org/wiki/Tasavvuf",[413],"sufiylik"," faoliyati orqali islomga oʻtdi; bu qayta istilo imkoniyatlarini yanada kamaytirdi.",[402,1521,1522],{},[584,1523],{"alt":1524,"src":1525},"Kichik Osiyoga turk bosqinlarining birinchi toʻlqini (XI–XIII asrlar) taʼsir etgan aholi punktlari va hududlar","https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/0/03/11_13th_century_Asia_Minor_Turkish_Invasions.png",[402,1527,1528],{},[591,1529,1524],{},[402,1531,1532],{},"Urush Gʻarb xristianligiga Muqaddas yerni musulmon hukmronligidan ziyorat/ozod qilish uchun ekspeditsiya/ziyoratlar uyushtirish imkoniyatini ham berdi. Vaqt oʻtib, bu salibchilar Muqaddas yerda oʻz feodlarini tuzdilar; ularning manfaatları Bizans imperiyasi bilan baʼzan mos kelgan, koʻpincha esa toʻqnashgan va oxir-oqibat salibchi davlatlar ham, Bizans imperiyasi ham zaiflashgan.",[402,1534,1535,1536,1541,1542,1547,1548,1551,1552,575],{},"Turklar uchun bu yangi qudrat davrining boshlanishi edi. Gʻarbdan salibchilar, sharqdan moʻgʻullar va turkiy qabilalar hujumlariga qaramay, turklar ",[409,1537,1540],{"href":1538,"rel":1539},"https://uz.wikipedia.org/wiki/Usmoniylar",[413],"usmoniylar"," ostida asta-sekin buyuk kuchga aylandilar. Usmoniylarning yuksalishi Rum sultonligining qulashi va Bizans imperiyasining boʻlinishi bilan parallel kechdi. Anadoludagi hokimiyat boʻshligʻidan sultonlik zodagonlaridan biri — Usmon I — osonlik bilan foydalandi. Bizans imperiyasi uchun vaziyat ",[409,1543,1546],{"href":1544,"rel":1545},"https://uz.wikipedia.org/wiki/Peloponnes",[413],"Peloponnes","dagi lotin mavjudligi va Bizans chegaralariga bosim oʻtkazishda davom etayotgan bolgarlarning oʻsib borayotgan qudrati tufayli yanada yomonlashdi. Vaqt oʻtib, bizansliklar usmoniylarni Yevropa quruqlikka olib oʻtib, bolgarlarga qarshi jang qilishga chaqirishga majbur boʻldilar; bu usmoniy turklarga Yevropada mustahkam oʻrin berdi. Usmon beyligining yaqinligi bizansliklar va usmoniylar oʻrtasidagi toʻqnashuvni muqarrar qildi. Bizansliklar usmoniylarga teng kelishi mumkin edi, ammo Konstantinopol gʻarbidagi voqealar, fuqarolar urushi va ",[409,1549,574],{"href":572,"rel":1550},[413],"dagi qobiliyatsiz rahbarlik 1453-yil 29-mayda ",[409,1553,1556],{"href":1554,"rel":1555},"https://uz.wikipedia.org/wiki/Konstantinopolning_qulashi",[413],"Konstantinopolning qulashi",[577,1558,1560],{"id":1559},"shuningdek-qarang","Shuningdek qarang",[1562,1563,1564,1572,1579,1584,1591],"ul",{},[1565,1566,1567],"li",{},[409,1568,1571],{"href":1569,"rel":1570},"https://en.wikipedia.org/wiki/Arab%E2%80%93Byzantine_wars",[413],"Arab–Bizans urushlari",[1565,1573,1574],{},[409,1575,1578],{"href":1576,"rel":1577},"https://en.wikipedia.org/wiki/Byzantine_military",[413],"Bizans harbiy kuchi",[1565,1580,1581],{},[409,1582,574],{"href":572,"rel":1583},[413],[1565,1585,1586],{},[409,1587,1590],{"href":1588,"rel":1589},"https://en.wikipedia.org/wiki/Decline_of_the_Byzantine_Empire",[413],"Bizans imperiyasining tanazzuli",[1565,1592,1593],{},[409,1594,1597],{"href":1595,"rel":1596},"https://en.wikipedia.org/wiki/Komnenian_army",[413],"Komninlar qoʻshini",[577,1599,1601],{"id":1600},"adabiyotlar","Adabiyotlar",[1562,1603,1604,1624,1639,1654,1676,1683,1702,1722,1734,1741,1760],{},[1565,1605,1606,1613,1614,415,1619,839],{},[409,1607,1610],{"href":1608,"rel":1609},"https://archive.org/details/ChronicleMatthewEdessa",[413],[591,1611,1612],{},"Matthew of Edessa's Chronicle Volume II",". Translated by Bedrosian, Robert. Sophene. 2017. ",[409,1615,1618],{"href":1616,"rel":1617},"https://en.wikipedia.org/wiki/ISBN_%28identifier%29",[413],"ISBN",[409,1620,1623],{"href":1621,"rel":1622},"https://en.wikipedia.org/wiki/Special:BookSources/978-1-925937-71-8",[413],"978-1-925937-71-8",[1565,1625,1626,1627,1630,1631,415,1634,839],{},"Beihammer, Alexander Daniel (2017). ",[591,1628,1629],{},"Byzantium and the Emergence of Muslim-Turkish Anatolia, Ca. 1040-1130 Volumen 20 de Birmingham Byzantine and Ottoman Studies",". Taylor & Francis. ",[409,1632,1618],{"href":1616,"rel":1633},[413],[409,1635,1638],{"href":1636,"rel":1637},"https://en.wikipedia.org/wiki/Special:BookSources/9781351983860",[413],"9781351983860",[1565,1640,1641,1642,1645,1646,415,1649,839],{},"Bentley, Jerry H.; Ziegler, Herbert (2006). ",[591,1643,1644],{},"Traditions & Encounters a Global Perspective on the Past"," (3rd ed.). Boston: McGraw–Hill. ",[409,1647,1618],{"href":1616,"rel":1648},[413],[409,1650,1653],{"href":1651,"rel":1652},"https://en.wikipedia.org/wiki/Special:BookSources/0-07-295754-9",[413],"0-07-295754-9",[1565,1655,1656,1657,1664,1665,1669,1670,1675],{},"Brunet de Presle, Wladimir; Bekker, Immanuel, eds. (1853). ",[409,1658,1661],{"href":1659,"rel":1660},"https://archive.org/details/michaelisattali00bekkgoog",[413],[591,1662,1663],{},"Corpus scriptorum historiae Byzantinae: Michaelis Attaliotae historia"," (in Ancient Greek and Latin). Weber.",[1666,1667,1668],"code",{},"{{[cite book](https://en.wikipedia.org/wiki/Template:Cite_book)}}",": CS1 maint: ref duplicates default (",[409,1671,1674],{"href":1672,"rel":1673},"https://en.wikipedia.org/wiki/Category:CS1_maint:_ref_duplicates_default",[413],"link",")",[1565,1677,1678,1679,1682],{},"Findley, Carter V. (2005). ",[591,1680,1681],{},"The Turks in World History",". Oxford University Press.",[1565,1684,1685,1686,1693,1694,415,1697,839],{},"Kaldellis, Anthony (2017). ",[409,1687,1690],{"href":1688,"rel":1689},"https://books.google.com/books?id=TmzJDgAAQBAJ",[413],[591,1691,1692],{},"Streams of Gold, Rivers of Blood: The Rise and Fall of Byzantium, 955 A.D. to the First Crusade",". New York: Oxford University Press. ",[409,1695,1618],{"href":1616,"rel":1696},[413],[409,1698,1701],{"href":1699,"rel":1700},"https://en.wikipedia.org/wiki/Special:BookSources/978-0-1902-5322-6",[413],"978-0-1902-5322-6",[1565,1703,1704,1709,1710,1713,1714,415,1717,839],{},[409,1705,1708],{"href":1706,"rel":1707},"https://en.wikipedia.org/wiki/Thomas_F._Madden",[413],"Madden, Thomas F."," (2005). ",[591,1711,1712],{},"Crusades the Illustrated History"," (1st ed.). Ann Arbor: University of Michigan Press. ",[409,1715,1618],{"href":1616,"rel":1716},[413],[409,1718,1721],{"href":1719,"rel":1720},"https://en.wikipedia.org/wiki/Special:BookSources/0-472-03127-9",[413],"0-472-03127-9",[1565,1723,1724,1729,1730,1733],{},[409,1725,1728],{"href":1726,"rel":1727},"https://en.wikipedia.org/wiki/Philip_Sherrard",[413],"Sherrard, Philip"," (1966). ",[591,1731,1732],{},"Great Ages of Man: Byzantium",". New York: Time-Life Books.",[1565,1735,1736,1737,1740],{},"Sullivan, Denis (2021). \"Technical aspects of siege warfare in the eleventh century\". In Theotokis, Georgios; Meško, Marek (eds.). ",[591,1738,1739],{},"War in Eleventh-Century Byzantium",". Routledge. pp. 315–331.",[1565,1742,1743,1744,1751,1752,415,1755,839],{},"Vryonis, Speros (1971). ",[409,1745,1748],{"href":1746,"rel":1747},"https://archive.org/details/declineofmedieva0000vryo",[413],[591,1749,1750],{},"The Decline of Medieval Hellenism in Asia Minor and the Process of Islamization from the Eleventh through the Fifteenth Century",". University of California Press. ",[409,1753,1618],{"href":1616,"rel":1754},[413],[409,1756,1759],{"href":1757,"rel":1758},"https://en.wikipedia.org/wiki/Special:BookSources/0-520-01597-5",[413],"0-520-01597-5",[1565,1761,1762,1763,1770],{},"Yakupoğlu, Cevdet (2022). ",[409,1764,1767],{"href":1765,"rel":1766},"https://www.academia.edu/92488040",[413],[591,1768,1769],{},"Malazgirt Savaşı Öncesi Anadolu'ya Yapılan Türk Akınları"," (in Turkish). Boğaziçi Yayınları.",[577,1772,1774],{"id":1773},"qoʻshimcha-adabiyotlar","Qoʻshimcha adabiyotlar",[1562,1776,1777,1784,1799,1820,1835,1850,1857,1878,1896,1914,1929,1944,1959],{},[1565,1778,1779,1780,1783],{},"Cahen, Claude (1968). ",[591,1781,1782],{},"Pre-Ottoman Turkey: A General Survey of the Material and Spiritual Culture and History c. 1071–1330",". New York: Taplinger.",[1565,1785,1786,1787,1790,1791,415,1794,839],{},"Chahin, Mark (2001). ",[591,1788,1789],{},"The Kingdom of Armenia",". London: Routledge. ",[409,1792,1618],{"href":1616,"rel":1793},[413],[409,1795,1798],{"href":1796,"rel":1797},"https://en.wikipedia.org/wiki/Special:BookSources/0-7007-1452-9",[413],"0-7007-1452-9",[1565,1800,1801,1802,1807,1808,1811,1812,415,1815,839],{},"Cheynet, Jean-Claude (1998). ",[409,1803,1806],{"href":1804,"rel":1805},"http://books.openedition.org/psorbonne/4269",[413],"\"La résistance aux Turcs en Asie Mineure entre Mantzikert et la Première Croisade\"",". ",[591,1809,1810],{},"ΕΥΨΥΧΙΑ. Mélanges offerts à Hélène Ahrweiler"," (in French). Paris: Éditions de la Sorbonne. pp. 131–147. ",[409,1813,1618],{"href":1616,"rel":1814},[413],[409,1816,1819],{"href":1817,"rel":1818},"https://en.wikipedia.org/wiki/Special:BookSources/9782859448301",[413],"9782859448301",[1565,1821,1822,1823,1826,1827,415,1830,839],{},"Grant, R. G. (2005). ",[591,1824,1825],{},"Battle a Visual Journey Through 5000 Years of Combat",". London: Dorling Kindersley. ",[409,1828,1618],{"href":1616,"rel":1829},[413],[409,1831,1834],{"href":1832,"rel":1833},"https://en.wikipedia.org/wiki/Special:BookSources/1-4053-1100-2",[413],"1-4053-1100-2",[1565,1836,1837,1838,1841,1842,415,1845,839],{},"Haldon, John (2002). ",[591,1839,1840],{},"Byzantium at War: AD 600–1453",". Oxford: Osprey. ",[409,1843,1618],{"href":1616,"rel":1844},[413],[409,1846,1849],{"href":1847,"rel":1848},"https://en.wikipedia.org/wiki/Special:BookSources/1-84176-360-8",[413],"1-84176-360-8",[1565,1851,1852,1853,1856],{},"Lau, Maximilian (2023). ",[591,1854,1855],{},"Emperor John II Komnenos: Rebuilding New Rome 1118-1143",". Oxford: Oxford University Press.",[1565,1858,1859,1860,1807,1863,1866,1867,1872,1873,839],{},"Magdalino, Paul (1987). \"Isaac sebastokrator (III), John Axouch, and a case of mistaken identity\". ",[591,1861,1862],{},"Byzantine and Modern Greek Studies",[405,1864,1865],{},"11",": 207–214. ",[409,1868,1871],{"href":1869,"rel":1870},"https://en.wikipedia.org/wiki/Doi_%28identifier%29",[413],"doi",":",[409,1874,1877],{"href":1875,"rel":1876},"https://doi.org/10.1179/030701387790203046",[413],"10.1179/030701387790203046",[1565,1879,1880,1881,1807,1884,1887,1888,1872,1891,839],{},"McMahon, Lucas (2025). \"Manuel I Komnenos' policy towards the Sultanate of Rum and John Kontostephanos' embassies to Jerusalem, 1159–61\". ",[591,1882,1883],{},"Crusades",[405,1885,1886],{},"24"," (1): 47–66. ",[409,1889,1871],{"href":1869,"rel":1890},[413],[409,1892,1895],{"href":1893,"rel":1894},"https://doi.org/10.1080/14765276.2024.2405810",[413],"10.1080/14765276.2024.2405810",[1565,1897,1898,1899,1807,1902,1905,1906,1872,1909,839],{},"McMahon, Lucas (2026). \"Avoiding Konya: How to go to the Holy Land in the Twelfth Century\". ",[591,1900,1901],{},"Journal of Medieval History",[405,1903,1904],{},"52"," (1): 1–36. ",[409,1907,1871],{"href":1869,"rel":1908},[413],[409,1910,1913],{"href":1911,"rel":1912},"https://doi.org/10.1080/03044181.2025.2568481",[413],"10.1080/03044181.2025.2568481",[1565,1915,1916,1917,1920,1921,415,1924,839],{},"Mango, Cyril (2002). ",[591,1918,1919],{},"The Oxford History of Byzantium"," (1st ed.). New York: Oxford University Press. ",[409,1922,1618],{"href":1616,"rel":1923},[413],[409,1925,1928],{"href":1926,"rel":1927},"https://en.wikipedia.org/wiki/Special:BookSources/0-19-814098-3",[413],"0-19-814098-3",[1565,1930,1931,1932,1935,1936,415,1939,839],{},"Parker, Geoffrey (2005). ",[591,1933,1934],{},"Compact History of the World"," (4th ed.). London: Collins. ",[409,1937,1618],{"href":1616,"rel":1938},[413],[409,1940,1943],{"href":1941,"rel":1942},"https://en.wikipedia.org/wiki/Special:BookSources/0-00-721411-1",[413],"0-00-721411-1",[1565,1945,1946,1947,1950,1951,415,1954,839],{},"Phillips, Jonathan (2014). ",[591,1948,1949],{},"The Crusades, 1095–1204",". New York: Routledge. ",[409,1952,1618],{"href":1616,"rel":1953},[413],[409,1955,1958],{"href":1956,"rel":1957},"https://en.wikipedia.org/wiki/Special:BookSources/978-0-415-73636-7",[413],"978-0-415-73636-7",[1565,1960,1961,1962,433,1969,1974,1975,415,1978],{},"Treadgold, Warren T. (1997), ",[409,1963,1966],{"href":1964,"rel":1965},"https://books.google.com/books?id=nYbnr5XVbzUC",[413],[591,1967,1968],{},"A History of the Byzantine State and Society",[409,1970,1973],{"href":1971,"rel":1972},"https://en.wikipedia.org/wiki/Stanford,_CA",[413],"Stanford, CA",": Stanford University Press, ",[409,1976,1618],{"href":1616,"rel":1977},[413],[409,1979,1982],{"href":1980,"rel":1981},"https://en.wikipedia.org/wiki/Special:BookSources/0-8047-2630-2",[413],"0-8047-2630-2",[577,1984,1986],{"id":1985},"manba","Manba",[402,1988,1989,1990,1995,1996,2001],{},"Ushbu sahifa inglizcha Wikipedia maqolasining ",[409,1991,1994],{"href":1992,"rel":1993},"https://en.wikipedia.org/wiki/Byzantine%E2%80%93Seljuk_wars",[413],"Byzantine–Seljuk wars"," tarjimasi hisoblanadi (",[409,1997,2000],{"href":1998,"rel":1999},"https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/",[413],"CC BY-SA 4.0","). Asl mualliflar — maqola tarixida.",{"title":2003,"searchDepth":2004,"depth":2005,"links":2006},"",1,2,[2007,2008,2009,2010,2011,2015,2016,2017,2018,2019],{"id":579,"depth":2005,"text":580},{"id":804,"depth":2005,"text":805},{"id":1000,"depth":2005,"text":1001},{"id":1094,"depth":2005,"text":1095},{"id":1283,"depth":2005,"text":1284,"children":2012},[2013],{"id":1438,"depth":2014,"text":1439},3,{"id":1463,"depth":2005,"text":1464},{"id":1559,"depth":2005,"text":1560},{"id":1600,"depth":2005,"text":1601},{"id":1773,"depth":2005,"text":1774},{"id":1985,"depth":2005,"text":1986},"Oʻrta asrlarda Bizans imperiyasi va Saljuqiylar imperiyasi oʻrtasidagi mojarolar turkumi",null,"md",[],{},{"title":365,"description":2020},[],"mVpstFC528axBOpNhcEkSvoggMobTfs5FK2UMSj_TwM",[2029,2031],{"title":361,"path":362,"stem":363,"description":2030,"children":-1},"Turkiyadagi urushlararo mojaro, 1919–1923",{"title":369,"path":370,"stem":371,"description":2032,"children":-1},"Moʻgʻullar imperiyasining harbiy yurishlari turkumi",1791560760201]