[{"data":1,"prerenderedAt":4707},["ShallowReactive",2],{"navigation-uz":3,"docs-uz-/uz/docs/wars/timurs-military-campaigns":396,"docs-surround-uz-/uz/docs/wars/timurs-military-campaigns":4702},[4,42,89,136,181,228,276,323,348],{"title":5,"path":6,"stem":7,"children":8,"icon":41},"Umumiy","/uz/docs/common","uz/docs/1.common/index",[9,10,14,33,37],{"title":5,"path":6,"stem":7},{"title":11,"path":12,"stem":13},"Navruz","/uz/docs/common/navruz","uz/docs/1.common/navruz",{"title":15,"icon":16,"path":17,"stem":18,"children":19,"page":32},"Xalqlar","i-lucide-users","/uz/docs/common/people","uz/docs/1.common/people",[20,24,28],{"title":21,"path":22,"stem":23},"Chuvashlar","/uz/docs/common/people/chuvash","uz/docs/1.common/people/chuvash",{"title":25,"path":26,"stem":27},"Gagauzlar","/uz/docs/common/people/gagauz","uz/docs/1.common/people/gagauz",{"title":29,"path":30,"stem":31},"Qoraqalpoqlar","/uz/docs/common/people/karakalpaks","uz/docs/1.common/people/karakalpaks",false,{"title":34,"path":35,"stem":36},"Turkiy oshxona","/uz/docs/common/turkic-cuisine","uz/docs/1.common/turkic-cuisine",{"title":38,"path":39,"stem":40},"Turkiy xalqlar","/uz/docs/common/turkic-peoples","uz/docs/1.common/turkic-peoples","i-game-icons:wolf-howl",{"title":43,"icon":44,"path":45,"stem":46,"children":47},"Turkmaniston","i-openmoji:flag-turkmenistan","/uz/docs/turkmenistan","uz/docs/2.turkmenistan/index",[48,49,53,57,61,65,69,73,77,81,85],{"title":43,"path":45,"stem":46},{"title":50,"path":51,"stem":52},"Turkmanistonda gilam toʻqish","/uz/docs/turkmenistan/carpet-weaving","uz/docs/2.turkmenistan/carpet-weaving",{"title":54,"path":55,"stem":56},"Turkman oshxonasi","/uz/docs/turkmenistan/cuisine","uz/docs/2.turkmenistan/cuisine",{"title":58,"path":59,"stem":60},"Turkmanistondagi festivallar va kalendar marosimlari","/uz/docs/turkmenistan/festivals","uz/docs/2.turkmenistan/festivals",{"title":62,"path":63,"stem":64},"Turkmanistonda ot madaniyati va chorvadorlik koʻnikmalari","/uz/docs/turkmenistan/horse-culture","uz/docs/2.turkmenistan/horse-culture",{"title":66,"path":67,"stem":68},"Turkmanistonda mehmondo'stlik","/uz/docs/turkmenistan/hospitality","uz/docs/2.turkmenistan/hospitality",{"title":70,"path":71,"stem":72},"Turkmanistonning moddiy madaniyati","/uz/docs/turkmenistan/material-culture","uz/docs/2.turkmenistan/material-culture",{"title":74,"path":75,"stem":76},"Turkmanistonda musiqa va raqs","/uz/docs/turkmenistan/music-dance","uz/docs/2.turkmenistan/music-dance",{"title":78,"path":79,"stem":80},"Turkmanistonda choy va non odobi","/uz/docs/turkmenistan/tea-bread-etiquette","uz/docs/2.turkmenistan/tea-bread-etiquette",{"title":82,"path":83,"stem":84},"Turkmanistonda xalq e'tiqodi","/uz/docs/turkmenistan/vernacular-belief","uz/docs/2.turkmenistan/vernacular-belief",{"title":86,"path":87,"stem":88},"Turkmanistonda toʻy marosimlari","/uz/docs/turkmenistan/wedding-rituals","uz/docs/2.turkmenistan/wedding-rituals",{"title":90,"icon":91,"path":92,"stem":93,"children":94},"Ozarbayjon","i-openmoji:flag-azerbaijan","/uz/docs/azerbaijan","uz/docs/3.azerbaijan/index",[95,96,100,104,108,112,116,120,124,128,132],{"title":90,"path":92,"stem":93},{"title":97,"path":98,"stem":99},"Gilamlar va toʻqimachilik","/uz/docs/azerbaijan/carpet-textiles","uz/docs/3.azerbaijan/carpet-textiles",{"title":101,"path":102,"stem":103},"Ozarbayjon oshxonasi","/uz/docs/azerbaijan/cuisine","uz/docs/3.azerbaijan/cuisine",{"title":105,"path":106,"stem":107},"Taomlarning hududiyligi","/uz/docs/azerbaijan/culinary-regionality","uz/docs/3.azerbaijan/culinary-regionality",{"title":109,"path":110,"stem":111},"Bayramlar va taqvimiy odatlar","/uz/docs/azerbaijan/festivals","uz/docs/3.azerbaijan/festivals",{"title":113,"path":114,"stem":115},"Mehmondoʻstlik","/uz/docs/azerbaijan/hospitality","uz/docs/3.azerbaijan/hospitality",{"title":117,"path":118,"stem":119},"Moddiy madaniyat","/uz/docs/azerbaijan/material-culture","uz/docs/3.azerbaijan/material-culture",{"title":121,"path":122,"stem":123},"Mugʻom va oshiq","/uz/docs/azerbaijan/mugham-ashug","uz/docs/3.azerbaijan/mugham-ashug",{"title":125,"path":126,"stem":127},"Musiqa va raqs","/uz/docs/azerbaijan/music-dance","uz/docs/3.azerbaijan/music-dance",{"title":129,"path":130,"stem":131},"Novruzning uy amaliyotlari","/uz/docs/azerbaijan/novruz-household","uz/docs/3.azerbaijan/novruz-household",{"title":133,"path":134,"stem":135},"Xalq eʼtiqodlari","/uz/docs/azerbaijan/vernacular-belief","uz/docs/3.azerbaijan/vernacular-belief",{"title":137,"icon":138,"path":139,"stem":140,"children":141},"Qirg‘iziston","i-openmoji:flag-kyrgyzstan","/uz/docs/kyrgyzstan","uz/docs/4.kyrgyzstan/index",[142,144,148,152,156,160,163,167,170,173,177],{"title":143,"path":139,"stem":140},"Qirgʻiziston",{"title":145,"path":146,"stem":147},"Oshxona","/uz/docs/kyrgyzstan/cuisine","uz/docs/4.kyrgyzstan/cuisine",{"title":149,"path":150,"stem":151},"Kigiz toʻqimachilik","/uz/docs/kyrgyzstan/felt-textiles","uz/docs/4.kyrgyzstan/felt-textiles",{"title":153,"path":154,"stem":155},"Festivallar","/uz/docs/kyrgyzstan/festivals","uz/docs/4.kyrgyzstan/festivals",{"title":157,"path":158,"stem":159},"Oziq-ovqatlarni saqlash","/uz/docs/kyrgyzstan/food-preservation","uz/docs/4.kyrgyzstan/food-preservation",{"title":113,"path":161,"stem":162},"/uz/docs/kyrgyzstan/hospitality","uz/docs/4.kyrgyzstan/hospitality",{"title":164,"path":165,"stem":166},"Manas dostoni","/uz/docs/kyrgyzstan/manas-epic","uz/docs/4.kyrgyzstan/manas-epic",{"title":117,"path":168,"stem":169},"/uz/docs/kyrgyzstan/material-culture","uz/docs/4.kyrgyzstan/material-culture",{"title":125,"path":171,"stem":172},"/uz/docs/kyrgyzstan/music-dance","uz/docs/4.kyrgyzstan/music-dance",{"title":174,"path":175,"stem":176},"Xalq e'tiqodi","/uz/docs/kyrgyzstan/vernacular-belief","uz/docs/4.kyrgyzstan/vernacular-belief",{"title":178,"path":179,"stem":180},"Yurt","/uz/docs/kyrgyzstan/yurt","uz/docs/4.kyrgyzstan/yurt",{"title":182,"icon":183,"path":184,"stem":185,"children":186},"Turkiya","i-openmoji:flag-turkey","/uz/docs/turkey","uz/docs/5.turkey/index",[187,188,192,196,200,204,208,212,216,220,224],{"title":182,"path":184,"stem":185},{"title":189,"path":190,"stem":191},"Turkiyada non va meze","/uz/docs/turkey/bread-meze","uz/docs/5.turkey/bread-meze",{"title":193,"path":194,"stem":195},"Turkiyadagi qahvaxonalar va choyxonalar","/uz/docs/turkey/coffeehouse-tea-garden","uz/docs/5.turkey/coffeehouse-tea-garden",{"title":197,"path":198,"stem":199},"Turkiya oshxonasi","/uz/docs/turkey/cuisine","uz/docs/5.turkey/cuisine",{"title":201,"path":202,"stem":203},"Turkiyadagi bayramlar va mavsumiy marosimlar","/uz/docs/turkey/festivals","uz/docs/5.turkey/festivals",{"title":205,"path":206,"stem":207},"Turkiyadagi hamam","/uz/docs/turkey/hammam","uz/docs/5.turkey/hammam",{"title":209,"path":210,"stem":211},"Turkiyadagi mehmondo'stlik","/uz/docs/turkey/hospitality","uz/docs/5.turkey/hospitality",{"title":213,"path":214,"stem":215},"Turkiyada moddiy madaniyat","/uz/docs/turkey/material-culture","uz/docs/5.turkey/material-culture",{"title":217,"path":218,"stem":219},"Turkiyada Mavleviy musiqa","/uz/docs/turkey/mevlevi-music","uz/docs/5.turkey/mevlevi-music",{"title":221,"path":222,"stem":223},"Turkiyada musiqa va raqs","/uz/docs/turkey/music-dance","uz/docs/5.turkey/music-dance",{"title":225,"path":226,"stem":227},"Turkiyadagi xalq e'tiqodi","/uz/docs/turkey/vernacular-belief","uz/docs/5.turkey/vernacular-belief",{"title":229,"icon":230,"path":231,"stem":232,"children":233},"Qozog‘iston","i-openmoji:flag-kazakhstan","/uz/docs/kazakhstan","uz/docs/6.kazakhstan/index",[234,236,240,244,248,252,256,260,264,268,272],{"title":235,"path":231,"stem":232},"Qozog'iston",{"title":237,"path":238,"stem":239},"Qozoq oshxonasi","/uz/docs/kazakhstan/cuisine","uz/docs/6.kazakhstan/cuisine",{"title":241,"path":242,"stem":243},"Qozog'istonda sut mahsulotlari","/uz/docs/kazakhstan/dairy-cuisine","uz/docs/6.kazakhstan/dairy-cuisine",{"title":245,"path":246,"stem":247},"Dombira va kuy","/uz/docs/kazakhstan/dombyra-kui","uz/docs/6.kazakhstan/dombyra-kui",{"title":249,"path":250,"stem":251},"Qozog'istonda kigiz san'ati","/uz/docs/kazakhstan/felt-arts","uz/docs/6.kazakhstan/felt-arts",{"title":253,"path":254,"stem":255},"Qozog'istondagi festivallar","/uz/docs/kazakhstan/festivals","uz/docs/6.kazakhstan/festivals",{"title":257,"path":258,"stem":259},"Qozog'istonda mehmondo'stlik","/uz/docs/kazakhstan/hospitality","uz/docs/6.kazakhstan/hospitality",{"title":261,"path":262,"stem":263},"Qozog'istonda moddiy madaniyat","/uz/docs/kazakhstan/material-culture","uz/docs/6.kazakhstan/material-culture",{"title":265,"path":266,"stem":267},"Qozog'istonda musiqa va raqs","/uz/docs/kazakhstan/music-dance","uz/docs/6.kazakhstan/music-dance",{"title":269,"path":270,"stem":271},"Qozogʻistonda Navroʻz urf-odatlari","/uz/docs/kazakhstan/nauryz-customs","uz/docs/6.kazakhstan/nauryz-customs",{"title":273,"path":274,"stem":275},"Qozog'istonda xalq e'tiqodi","/uz/docs/kazakhstan/vernacular-belief","uz/docs/6.kazakhstan/vernacular-belief",{"title":277,"icon":278,"path":279,"stem":280,"children":281},"Oʻzbekiston","i-openmoji:flag-uzbekistan","/uz/docs/uzbekistan","uz/docs/7.uzbekistan/index",[282,283,287,291,295,299,303,307,311,315,319],{"title":277,"path":279,"stem":280},{"title":284,"path":285,"stem":286},"Oʻzbekistonda me'morchilik hunarmandchiligi","/uz/docs/uzbekistan/architectural-craft","uz/docs/7.uzbekistan/architectural-craft",{"title":288,"path":289,"stem":290},"Oʻzbekistondagi bozorlar va hunarmandlar mahallalari","/uz/docs/uzbekistan/bazaar-crafts","uz/docs/7.uzbekistan/bazaar-crafts",{"title":292,"path":293,"stem":294},"Oʻzbekistonda bayramlar va mavsumiy marosimlar","/uz/docs/uzbekistan/festivals","uz/docs/7.uzbekistan/festivals",{"title":296,"path":297,"stem":298},"Oʻzbek oshxonasi","/uz/docs/uzbekistan/gastronomy","uz/docs/7.uzbekistan/gastronomy",{"title":300,"path":301,"stem":302},"Oʻzbekistonda mehmondoʻstlik va hayot aylanish odatlari","/uz/docs/uzbekistan/hospitality","uz/docs/7.uzbekistan/hospitality",{"title":304,"path":305,"stem":306},"Oʻzbekistonda maqom","/uz/docs/uzbekistan/maqom","uz/docs/7.uzbekistan/maqom",{"title":308,"path":309,"stem":310},"Oʻzbekistonda moddiy madaniyat","/uz/docs/uzbekistan/material-culture","uz/docs/7.uzbekistan/material-culture",{"title":312,"path":313,"stem":314},"Oʻzbekistonda musiqa va raqs","/uz/docs/uzbekistan/music-dance","uz/docs/7.uzbekistan/music-dance",{"title":316,"path":317,"stem":318},"Oʻzbekistonda ipakchilik va toʻqimachilik anʼanalari","/uz/docs/uzbekistan/silk-textiles","uz/docs/7.uzbekistan/silk-textiles",{"title":320,"path":321,"stem":322},"Oʻzbekistonda xalq e'tiqodi va kundalik marosimi","/uz/docs/uzbekistan/vernacular-belief","uz/docs/7.uzbekistan/vernacular-belief",{"title":324,"path":325,"stem":326,"children":327,"page":32},"Mualliflar uchun qo‘llanma","/uz/docs/essentials","uz/docs/8.essentials",[328,333,338,343],{"title":329,"path":330,"stem":331,"icon":332},"Markdown sintaksisi","/uz/docs/essentials/markdown-syntax","uz/docs/8.essentials/1.markdown-syntax","i-lucide-heading-1",{"title":334,"path":335,"stem":336,"icon":337},"Kod bloklari","/uz/docs/essentials/code-blocks","uz/docs/8.essentials/2.code-blocks","i-lucide-code-xml",{"title":339,"path":340,"stem":341,"icon":342},"Matn komponentlari","/uz/docs/essentials/prose-components","uz/docs/8.essentials/3.prose-components","i-lucide-component",{"title":344,"path":345,"stem":346,"icon":347},"Rasmlar va joylashtirilgan elementlar","/uz/docs/essentials/images-embeds","uz/docs/8.essentials/4.images-embeds","i-lucide-image",{"title":349,"icon":350,"path":351,"stem":352,"children":353},"Urushlar","i-lucide-swords","/uz/docs/wars","uz/docs/9.wars/index",[354,356,360,364,368,372,376,380,384,388,392],{"title":355,"path":351,"stem":352},"Urushlar, Janglar va Qurolli Mojarolar",{"title":357,"path":358,"stem":359},"Talas jangi","/uz/docs/wars/battle-of-talas","uz/docs/9.wars/1.battle-of-talas",{"title":361,"path":362,"stem":363},"Turkiya mustaqillik urushi","/uz/docs/wars/turkish-war-of-independence","uz/docs/9.wars/10.turkish-war-of-independence",{"title":365,"path":366,"stem":367},"Bizans–Saljuqiylar urushlari","/uz/docs/wars/seljuk-byzantine-wars","uz/docs/9.wars/2.seljuk-byzantine-wars",{"title":369,"path":370,"stem":371},"Moʻgʻul istilolari","/uz/docs/wars/mongol-conquests","uz/docs/9.wars/3.mongol-conquests",{"title":373,"path":374,"stem":375},"Usmonlilar imperiyasining yuksalishi","/uz/docs/wars/ottoman-wars-of-expansion","uz/docs/9.wars/4.ottoman-wars-of-expansion",{"title":377,"path":378,"stem":379},"Temur","/uz/docs/wars/timurs-military-campaigns","uz/docs/9.wars/5.timurs-military-campaigns",{"title":381,"path":382,"stem":383},"Usmonlilar–Gabsburglar urushlari","/uz/docs/wars/ottoman-habsburg-wars","uz/docs/9.wars/6.ottoman-habsburg-wars",{"title":385,"path":386,"stem":387},"Rus–Qozon urushlari","/uz/docs/wars/russo-kazan-wars","uz/docs/9.wars/7.russo-kazan-wars",{"title":389,"path":390,"stem":391},"Usmonli–fors urushlari","/uz/docs/wars/ottoman-safavid-wars","uz/docs/9.wars/8.ottoman-safavid-wars",{"title":393,"path":394,"stem":395},"Birinchi Panipat jangi","/uz/docs/wars/foundation-of-the-mughal-empire","uz/docs/9.wars/9.foundation-of-the-mughal-empire",{"id":397,"title":377,"body":398,"description":4694,"editorialStatus":4695,"extension":4696,"links":4697,"meta":4698,"navigation":4695,"path":378,"seo":4699,"sources":4700,"stem":379,"translationOf":4695,"updatedAt":4695,"__hash__":4701},"docs_uz/uz/docs/9.wars/5.timurs-military-campaigns.md",{"type":399,"value":400,"toc":4649},"minimark",[401,416,426,436,511,596,635,686,707,712,719,723,790,796,805,833,897,984,997,1001,1007,1018,1066,1085,1133,1161,1165,1171,1192,1228,1255,1259,1281,1296,1300,1306,1327,1364,1414,1420,1424,1460,1466,1485,1515,1571,1575,1662,1668,1672,1738,1774,1780,1805,1870,1874,1882,1888,1901,1928,1953,2003,2008,2039,2043,2049,2053,2059,2075,2143,2152,2156,2164,2167,2170,2176,2180,2186,2204,2237,2285,2291,2304,2318,2331,2335,2348,2351,2354,2371,2377,2393,2414,2435,2470,2492,2517,2521,2527,2539,2570,2595,2599,2622,2665,2669,2674,2680,2695,2715,2722,2726,2732,2744,2784,2836,2840,2851,2857,2878,2912,2915,2918,2921,2938,2942,2949,2955,2975,3006,3013,3028,3031,3064,3067,3082,3086,3184,3237,3258,3277,3309,3323,3327,3333,3346,3395,3407,3414,3444,3448,3457,3501,3512,3515,3535,3539,3546,3552,3563,3611,3647,3651,3882,3886,3889,3895,3909,4006,4009,4013,4020,4024,4052,4056,4092,4096,4156,4160,4174,4178,4236,4240,4324,4328,4364,4368,4630,4634],[402,403,404],"blockquote",{},[405,406,407,408,415],"p",{},"Boshqa maʼnolari uchun qarang: ",[409,410,414],"a",{"href":411,"rel":412},"https://en.wikipedia.org/wiki/Timur_%28disambiguation%29",[413],"nofollow","Temur (maʼnolari)",".",[402,417,418],{},[405,419,420,421,415],{},"«Tamerlan» shu yerga yoʻnaltiradi. Boshqa maʼnolari uchun qarang: ",[409,422,425],{"href":423,"rel":424},"https://en.wikipedia.org/wiki/Tamerlane_%28disambiguation%29",[413],"Tamerlan (maʼnolari)",[402,427,428],{},[405,429,430,431,415],{},"«Tamerlan» shu yerga yoʻnaltiradi. Tamerlan ismli shaxslar uchun qarang: ",[409,432,435],{"href":433,"rel":434},"https://en.wikipedia.org/wiki/Tamerlan_%28given_name%29",[413],"Tamerlan (ism)",[405,437,438,441,445,446,449,450,453,454,459,460,465,466,453,471,476,477,482,483,488,489,453,494,476,499,504,505,510],{},[439,440,377],"strong",{},[442,443,444],"span",{},"b"," (1320-yillar – 1405-yil 17/18-fevral), shuningdek ",[439,447,448],{},"Tamerlan"," nomi bilan ham mashhur",[442,451,452],{},"c",", ",[409,455,458],{"href":456,"rel":457},"https://en.wikipedia.org/wiki/Turco-Mongol_tradition",[413],"turk-moʻgʻul"," fotih, ",[409,461,464],{"href":462,"rel":463},"https://uz.wikipedia.org/wiki/Temuriylar",[413],"Temuriylar sulolasi","ning birinchi hukmdori va hozirgi ",[409,467,470],{"href":468,"rel":469},"https://uz.wikipedia.org/wiki/Afg%CA%BBoniston",[413],"Afgʻoniston",[409,472,475],{"href":473,"rel":474},"https://uz.wikipedia.org/wiki/Eron",[413],"Eron"," va ",[409,478,481],{"href":479,"rel":480},"https://uz.wikipedia.org/wiki/Markaziy_Osiyo",[413],"Markaziy Osiyo"," hududlarini boshqargan ",[409,484,487],{"href":485,"rel":486},"https://uz.wikipedia.org/wiki/Temuriylar_davlati",[413],"Temuriylar saltanati"," asoschisi boʻlgan. U janglarda magʻlubiyatga uchramagan va tarixdagi eng buyuk sarkarda hamda taktikalardan biri, shuningdek eng shafqatsiz va qonli hukmdorlardan biri sifatida keng eʼtirof etiladi. Temur sanʼatning buyuk homiysi ham hisoblanadi: u ",[409,490,493],{"href":491,"rel":492},"https://uz.wikipedia.org/wiki/Ibn_Xaldun",[413],"Ibn Xaldun",[409,495,498],{"href":496,"rel":497},"https://uz.wikipedia.org/wiki/Hofiz_Sheroziy",[413],"Hofiz",[409,500,503],{"href":501,"rel":502},"https://en.wikipedia.org/wiki/Hafiz-i_Abru",[413],"Hofizi Abru"," kabi olim va shoirlar bilan muloqotda boʻlgan. Uning hukmronligi ",[409,506,509],{"href":507,"rel":508},"https://en.wikipedia.org/wiki/Timurid_Renaissance",[413],"Temuriylar renessansi","ga yoʻl ochgan.",[405,512,513,514,519,520,524,525,530,531,536,537,542,543,548,549,554,555,560,561,566,567,572,573,476,578,583,584,589,590,595],{},"1320-yillarda ",[409,515,518],{"href":516,"rel":517},"https://uz.wikipedia.org/wiki/Movarounnahr",[413],"Movarounnahr","da (hozirgi ",[409,521,277],{"href":522,"rel":523},"https://uz.wikipedia.org/wiki/O%CA%BBzbekiston",[413],") turkiylashgan moʻgʻul ",[409,526,529],{"href":527,"rel":528},"https://uz.wikipedia.org/wiki/Barlos",[413],"barlos"," konfederatsiyasida tugʻilgan Temur 1370-yilga kelib Gʻarbiy ",[409,532,535],{"href":533,"rel":534},"https://uz.wikipedia.org/wiki/Chig%CA%BBatoy_ulusi",[413],"Chigʻatoy ulusi"," ustidan nazoratni qoʻlga kiritgan va oʻsha yerdan ",[409,538,541],{"href":539,"rel":540},"https://uz.wikipedia.org/wiki/Oltin_O%CA%BBrda",[413],"Oltin Oʻrda"," xonlarini, ",[409,544,547],{"href":545,"rel":546},"https://en.wikipedia.org/wiki/Mamluk_Sultanate",[413],"Misr va Suriya mamluklar sultonligini",", yuksalib borayotgan ",[409,550,553],{"href":551,"rel":552},"https://uz.wikipedia.org/wiki/Usmonli_imperiyasi",[413],"Usmonli imperiyasini"," hamda ",[409,556,559],{"href":557,"rel":558},"https://uz.wikipedia.org/wiki/Hindiston_yarimoroli",[413],"Hindiston yarimoroli","dagi ",[409,562,565],{"href":563,"rel":564},"https://uz.wikipedia.org/wiki/Dehli_sultonligi",[413],"Dehli sultonligini"," magʻlub etgan bir qator harbiy yurishlarni amalga oshirib, shu tariqa ",[409,568,571],{"href":569,"rel":570},"https://en.wikipedia.org/wiki/Muslim_world",[413],"islom olami","dagi eng qudratli hukmdorga aylangan. Bu fathlar Temuriylar saltanatining barpo etilishiga olib kelgan; saltanat uning vafotidan koʻp oʻtmay parchalanib ketgan. U bir necha tillarni, jumladan, hozirgi ",[409,574,577],{"href":575,"rel":576},"https://uz.wikipedia.org/wiki/O%CA%BBzbek_tili",[413],"oʻzbek",[409,579,582],{"href":580,"rel":581},"https://uz.wikipedia.org/wiki/Uyg%CA%BBur_tili",[413],"uygʻur"," tillarining ajdodi boʻlgan ",[409,585,588],{"href":586,"rel":587},"https://uz.wikipedia.org/wiki/Chig%CA%BBatoy_tili",[413],"chigʻatoy"," (qarluq turkiy) tilini, shuningdek klassik moʻgʻul va diplomatik yozishmalarda qoʻllagan ",[409,591,594],{"href":592,"rel":593},"https://uz.wikipedia.org/wiki/Fors_tili",[413],"yangi fors"," tillarini bilgan.",[405,597,598,599,604,605,610,611,616,617,622,623,628,629,634],{},"Temur ",[409,600,603],{"href":601,"rel":602},"https://uz.wikipedia.org/wiki/Yevrosiyo_dashti",[413],"Yevrosiyo dashti","ning soʻnggi yirik ",[409,606,609],{"href":607,"rel":608},"https://en.wikipedia.org/wiki/Nomadic_empire",[413],"koʻchmanchi fotihlaridan"," biri boʻlgan va uning saltanati XVI–XVII asrlardagi yanada tartibli hamda barqaror musulmon ",[409,612,615],{"href":613,"rel":614},"https://uz.wikipedia.org/wiki/Porox_imperiyalari",[413],"porox imperiyalari"," yuksalishi uchun zamin yaratgan. Temur turk va moʻgʻul nasliga mansub boʻlib, ehtimol hech bir tomondan toʻgʻridan-toʻgʻri avlod boʻlmasa-da, otasi tomonidan ",[409,618,621],{"href":619,"rel":620},"https://uz.wikipedia.org/wiki/Chingizxon",[413],"Chingizxon"," bilan umumiy ajdodni ulashgan, garchi baʼzi mualliflar onasi xon avlodidan boʻlishi mumkinligini taxmin qilgan boʻlsa ham. U aniq Chingizxon merosini tiklashga intilgan va oʻzini ",[409,624,627],{"href":625,"rel":626},"https://uz.wikipedia.org/wiki/Mo%CA%BBg%CA%BBullar_imperiyasi",[413],"Moʻgʻullar imperiyasi","ni qayta tiklovchi deb bilgan. ",[409,630,633],{"href":631,"rel":632},"https://en.wikipedia.org/wiki/G%C3%A9rard_Chaliand",[413],"Gérard Chaliand","ga koʻra, Temur oʻzini Chingizxon vorisi deb hisoblagan.",[405,636,637,638,646,647,652,653,658,659,453,662,667,668,673,674,679,680,685],{},"Temur oʻzini «Islom qilichi» deb atagan. U din va sanʼat homiysi boʻlgan, biroq umrining soʻnggi yillarida oʻzini ",[639,640,641],"em",{},[409,642,645],{"href":643,"rel":644},"https://en.wikipedia.org/wiki/Ghazi_%28warrior%29",[413],"gʻozi"," (",[409,648,651],{"href":649,"rel":650},"https://uz.wikipedia.org/wiki/Arab_tili",[413],"arabcha",": غازي, ",[409,654,657],{"href":655,"rel":656},"https://en.wikipedia.org/wiki/Romanization_of_Arabic",[413],"romanizatsiya",": ",[639,660,661],{},"ghāzī",[409,663,666],{"href":664,"rel":665},"https://en.wikipedia.org/wiki/Literal_translation",[413],"soʻzma-soʻz"," «diniy jangchi») sifatida koʻrsatgan. Hukmronligi oxiriga kelib Temur Chigʻatoy ulusi, ",[409,669,672],{"href":670,"rel":671},"https://en.wikipedia.org/wiki/Ilkhanate",[413],"Elxonlik"," va Oltin Oʻrdaning barcha qoldiqlari ustidan toʻliq nazorat oʻrnatgan, hatto Xitoyda ",[409,675,678],{"href":676,"rel":677},"https://en.wikipedia.org/wiki/Yuan_dynasty",[413],"Yuan sulolasi","ni tiklashga urinagan. Temur qoʻshinlari koʻp millatli va qoʻrqinchli boʻlib, Osiyo, Afrika va Yevropaning katta qismlarini vayron qilgan. Olimlar uning harbiy yurishlari millionlab odamlar oʻlimiga sabab boʻlganini taxmin qiladi. Zabt etgan barcha hududlar ichida ",[409,681,684],{"href":682,"rel":683},"https://uz.wikipedia.org/wiki/Xorazm",[413],"Xorazm"," eng koʻp azob chekkan, chunki u takror-takror Temurga qarshi isyon koʻtargan. Temur Xorazmga qarshi besh harbiy yurish olib borgan.",[405,687,688,689,694,695,700,701,706],{},"U 1411-yildan 1449-yilgacha Markaziy Osiyoni boshqargan Temuriy sulton, astronom va matematik ",[409,690,693],{"href":691,"rel":692},"https://uz.wikipedia.org/wiki/Ulug%CA%BBbek",[413],"Ulugʻbek","ning bobosi hamda ",[409,696,699],{"href":697,"rel":698},"https://uz.wikipedia.org/wiki/Boburiylar_imperiyasi",[413],"Boburiylar imperiyasi"," asoschisi ",[409,702,705],{"href":703,"rel":704},"https://uz.wikipedia.org/wiki/Bobur",[413],"Bobur","ning (1483–1530) katta bobosi (toʻrtinchi avlod) boʻlgan.",[708,709,711],"h2",{"id":710},"nasab","Nasab",[405,713,714],{},[715,716],"img",{"alt":717,"src":718},"Temuriy manbalarga koʻra Temur va Chingizxon oʻrtasidagi genealogik aloqa","https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/6/67/Genealogical_Relationship_between_Timur_and_Genghis_Khan.png",[405,720,721],{},[639,722,717],{},[405,724,725,726,731,732,737,738,743,744,737,747,752,753,756,757,760,761,766,767,737,772,752,777,784,785,789],{},"Tarixchi ",[409,727,730],{"href":728,"rel":729},"https://en.wikipedia.org/wiki/Peter_Jackson_%28historian%29",[413],"Peter Jackson"," Temurning «shubhasiz moʻgʻul nasli»ga ega ekanligi umumiy qabul qilingan deb hisoblaydi. ",[409,733,736],{"href":734,"rel":735},"https://en.wikipedia.org/wiki/Sharaf_al-Din_Ali_Yazdi",[413],"Yazdiy","ning _",[409,739,742],{"href":740,"rel":741},"https://en.wikipedia.org/wiki/Zafarnama_%28Yazdi_biography%29",[413],"Zafarnoma","_si, ",[409,745,503],{"href":501,"rel":746},[413],[409,748,751],{"href":749,"rel":750},"https://en.wikipedia.org/wiki/Zubdat_al-Tawarikh_%28TIEM_1973%29",[413],"Zubdat at-tavorix","_i va ",[639,754,755],{},"Muizz al-ansob"," kabi Temuriy tarixlar uning otasi tomonidagi nasabini ",[409,758,621],{"href":619,"rel":759},[413],"ning erkaklar chizigʻidagi ajdodi ",[409,762,765],{"href":763,"rel":764},"https://en.wikipedia.org/wiki/Tumbinai_Khan",[413],"Tumbinayxon","ga bogʻlaydi. Biroq, ",[409,768,771],{"href":769,"rel":770},"https://en.wikipedia.org/wiki/Rashid_al-Din_Hamadani",[413],"Rashididdin",[409,773,776],{"href":774,"rel":775},"https://en.wikipedia.org/wiki/Jami%27_al-tawarikh",[413],"Jomiʻ at-tavorix",[639,778,779],{},[409,780,783],{"href":781,"rel":782},"https://en.wikipedia.org/wiki/Secret_History_of_the_Mongols",[413],"Moʻgʻullarning maxfiy tarixi"," ",[409,786,788],{"href":527,"rel":787},[413],"Temur qabilasi","ning butunlay Chingizxon bilan umumiy nasabga ega ekanligini koʻrsatgan boʻlsa-da, Temur hayoti davridagi yoki undan oldingi hech qanday yozma dalil uni shaxsan shu chiziqqa bogʻlamaydi.",[405,791,792],{},[715,793],{"alt":794,"src":795},"Temurning moʻgʻul barlos qabilasining dastlabki joylashuvi","https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/7/7d/Original_location_of_the_Mongol_Barlas_tribe.jpg",[405,797,798],{},[639,799,800,801,804],{},"Temurning moʻgʻul ",[409,802,529],{"href":527,"rel":803},[413]," qabilasining dastlabki joylashuvi",[405,806,807,808,813,814,819,820,823,824,827,828,832],{},"Temurning ajdodi ",[409,809,812],{"href":810,"rel":811},"https://en.wikipedia.org/wiki/Qarachar_Noyan",[413],"Qarochar noʻyon"," Temuriy asarlarda Tumanayning toʻrtinchi avlod nabirasi sifatida yozilgan; u Chingizxon qoʻl ostida sarkarda boʻlgan va keyinchalik uning oʻgʻli ",[409,815,818],{"href":816,"rel":817},"https://en.wikipedia.org/wiki/Chagatai_Khan",[413],"Chigʻatoy","ga ",[409,821,518],{"href":516,"rel":822},[413],"da biriktirilgan. XIII–XIV asr manbalarida Qarochar haqida koʻp eslatmalar boʻlmasa-da, keyingi Temuriy manbalar uning ",[409,825,627],{"href":625,"rel":826},[413],"ning ilk tarixidagi rolini kuchli taʼkidlagan. Bu tarixlar shuningdek Chingizxon keyinchalik Chigʻatoyning qizini Qarochar bilan nikohlab, «otalik va oʻgʻillik rishtasi»ni oʻrnatganini yozadi. Shu nikohdan kelib chiqqan nasab orqali Temur ",[409,829,831],{"href":533,"rel":830},[413],"Chigʻatoy xonlari"," bilan qarindoshlikni daʼvo qila olgan.",[405,834,835,836,838,839,453,844,784,849,854,855,858,859,864,865,868,869,874,875,880,881,886,887,890,891,896],{},"Temurning onasi Tekina xotunning kelib chiqishi unchalik aniq emas. ",[639,837,742],{}," faqat uning ismini keltiradi, kelib chiqishi haqida maʼlumot bermaydi. 1403-yilda yozgan ",[409,840,843],{"href":841,"rel":842},"https://en.wikipedia.org/wiki/John_III_of_Soltaniyeh",[413],"Ioann III",[409,845,848],{"href":846,"rel":847},"https://uz.wikipedia.org/wiki/Soltoniya",[413],"Soltoniya",[409,850,853],{"href":851,"rel":852},"https://en.wikipedia.org/wiki/Archbishop",[413],"arxiyepiskopi",", uning past naslli ekanligini daʼvo qilgan. Oʻnlab yillar keyin yozilgan ",[639,856,857],{},"Muʻizz al-ansob"," uning yerlari barloslar bilan chegaradosh boʻlgan ",[409,860,863],{"href":861,"rel":862},"https://en.wikipedia.org/wiki/Yasa%27ur",[413],"Yasaʼuriy"," qabilasiga aloqadorligini aytadi. ",[409,866,493],{"href":491,"rel":867},[413]," Temurning oʻzi onasining nasabini afsonaviy ",[409,870,873],{"href":871,"rel":872},"https://uz.wikipedia.org/wiki/Forslar",[413],"fors"," qahramoni ",[409,876,879],{"href":877,"rel":878},"https://en.wikipedia.org/wiki/Manuchehr",[413],"Manuchehr","dan kelib chiqishini taʼriflaganini hikoya qiladi. ",[409,882,885],{"href":883,"rel":884},"https://uz.wikipedia.org/wiki/Ibn_Arabshoh",[413],"Ibn Arabshoh"," uning Chingizxon avlodidan ekanligini taxmin qilgan. XVIII asrdagi ",[639,888,889],{},"Temur kitoblari"," uni «Sadr ash-sharia»ning qizi deb koʻrsatadi; bu ",[409,892,895],{"href":893,"rel":894},"https://uz.wikipedia.org/wiki/Buxoro",[413],"Buxoro","lik hanafiy olim Ubaydulloh al-Mahbubiyga ishora qiladi deb hisoblanadi.",[405,898,899,900,903,904,907,908,913,914,917,918,921,922,925,926,928,929,932,933,937,938,646,942,945,946,950,951,956,957,960,961,966,967,970,971,976,977,979,980,983],{},"Temurning deyarli barcha zamondoshlari uni moʻgʻul deb bilgan, jumladan 1401-yilda Damashqda Temur bilan shaxsan uchrashgan ",[409,901,493],{"href":491,"rel":902},[413],", arab tarixchisi ",[409,905,885],{"href":883,"rel":906},[413]," va 1404-yilda Temur bilan uchrashgan Kastiliya elchisi ",[409,909,912],{"href":910,"rel":911},"https://uz.wikipedia.org/wiki/Klavixo",[413],"Ruy González de Clavijo",". Temur bilan uchrashuvini taʼriflagan asarida Ibn Xaldun uni «moʻgʻullar (",[639,915,916],{},"mughul",") va tatarlar (",[639,919,920],{},"ṭaṭar",") sultoni» deb ataydi va saroy tilini «moʻgʻul tili (",[639,923,924],{},"al-lisān al-mughulī",")» deb taʼriflaydi. U Temur va uning sarkardalariga nisbatan «moʻgʻul» (",[639,927,916],{},") atamasi bilan birga «chigʻatoy» (",[639,930,931],{},"Jaqatay",") atamasini ham qoʻllaydi. Klavixo shuningdek ",[409,934,936],{"href":816,"rel":935},[413],"Chigʻatoyxon"," (hukmronligi 1227–1242) vafotidan soʻng Temuriy koʻchmanchilar oʻzlarini chigʻatoylar deb atay boshlaganini va kelib chiqishlarini ",[409,939,941],{"href":625,"rel":940},[413],"Chingizxon moʻgʻullari",[639,943,944],{},"Tartaros",")ga bogʻlaganini yozadi. Ibn Arabshoh Temur qoʻshinini «tatarlar» deb ataydi va Temurning oʻz soʻzlarini keltirib, uni ham, Onadoʻlida yashagan ",[409,947,949],{"href":670,"rel":948},[413],"Elxonlik moʻgʻullari","ning saqlanib qolgan guruhidan boʻlgan ",[409,952,955],{"href":953,"rel":954},"https://en.wikipedia.org/wiki/Qara_Tatars",[413],"Qora tatarlar","ni ham bir xalqqa mansub deb koʻrsatadi. ",[639,958,959],{},"Mughul"," atamasi hech qachon zamonaviy maʼnoda ",[409,962,965],{"href":963,"rel":964},"https://en.wikipedia.org/wiki/Mongols",[413],"moʻgʻul tilida soʻzlashuvchi","ga nisbatan qoʻllanmagan. _",[409,968,742],{"href":740,"rel":969},[413],"_da XV asr boshida hozirgi ",[409,972,975],{"href":973,"rel":974},"https://uz.wikipedia.org/wiki/Mo%CA%BBg%CA%BBuliston",[413],"Moʻgʻuliston"," hududida yashagan moʻgʻullar ",[639,978,916],{}," emas, ",[639,981,982],{},"Qalmaq"," deb ataladi.",[405,985,986,987,991,992,996],{},"Shunga qaramay, Temur va uning avlodlari (",[409,988,990],{"href":462,"rel":989},[413],"Temuriylar",") oʻzlarini ",[409,993,995],{"href":625,"rel":994},[413],"moʻgʻul ulusi","ga mansub deb bilgan va zamondoshlari tomonidan shunday qabul qilingan. Ular oʻzlarini Chigʻatoy moʻgʻullari bilan identifikatsiya qilgan va atrofdagilar ham ularni shunday tanigan. Temurning moʻgʻul identikligi hukmronligini qonuniylashtirish uchun yaratilgan emas; u uning etnik kelib chiqishi va moʻgʻul naslining mahsuli edi.",[708,998,1000],{"id":999},"ilk-yillar","Ilk yillar",[405,1002,1003],{},[715,1004],{"alt":1005,"src":1006},"Temurning eng erta maʼlum portreti; vafotidan soʻng darhol, 1405–1409-yillarda, nabirasi Xalil Sulton tomonidan tasvirlangan Temuriylar shajarasi uchun buyurtma qilingan (TSMK, H2152).","https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/8/81/Timur_seated_%28earliest_known_portrait%29%2C_Timurid_genealogy%2C_1405-1409%2C_Samarkand_%28TSMK%2C_H2152%29.jpg",[405,1008,1009],{},[639,1010,1011,1012,1017],{},"Temurning eng erta maʼlum portreti; vafotidan soʻng darhol, 1405–1409-yillarda, nabirasi ",[409,1013,1016],{"href":1014,"rel":1015},"https://en.wikipedia.org/wiki/Khalil_Sultan",[413],"Xalil Sulton"," tomonidan tasvirlangan Temuriylar shajarasi uchun buyurtma qilingan (TSMK, H2152).",[405,1019,1020,1021,1026,1027,1032,1033,1035,1036,1041,1042,453,1045,784,1050,1053,1054,1057,1058,1061,1062,1065],{},"Temur Movarounnahrda Kesh shahri (hozirgi ",[409,1022,1025],{"href":1023,"rel":1024},"https://uz.wikipedia.org/wiki/Shahrisabz",[413],"Shahrisabz",", Oʻzbekiston) yaqinida, ",[409,1028,1031],{"href":1029,"rel":1030},"https://uz.wikipedia.org/wiki/Samarqand",[413],"Samarqand","dan taxminan 80 kilometr janubda, oʻsha paytdagi Chigʻatoy ulusi tarkibida tugʻilgan. Uning ismi ",[639,1034,377],{}," ona tili chigʻatoyda «",[409,1037,1040],{"href":1038,"rel":1039},"https://en.wikipedia.org/wiki/Iron",[413],"temir","» degani (qiyoslang: oʻzbekcha ",[639,1043,1044],{},"Temir",[409,1046,1049],{"href":1047,"rel":1048},"https://uz.wikipedia.org/wiki/Turk_tili",[413],"turkcha",[639,1051,1052],{},"Demir","). Bu, ehtimol, ",[409,1055,621],{"href":619,"rel":1056},[413],"ning tugʻilgandagi ismi ",[639,1059,1060],{},"Temujin"," bilan bir ildizdan — umumturkiy *",[639,1063,1064],{},"temürči(n)"," «temirchi» soʻzidan oʻzlashgan.",[405,1067,1068,1069,1072,1073,1078,1079,1084],{},"Keyingi Temuriy sulolaviy tarixlar Temur 1336-yil 8-aprelda tugʻilganini daʼvo qiladi, biroq uning hayoti davridagi manbalarning aksariyati 1320-yillar oxiridagi tugʻilish sanasiga mos keladigan yoshni koʻrsatadi. Bir qator olimlar 1336-yil sanasi Temurni oʻsha yili vafot etgan ",[409,1070,672],{"href":670,"rel":1071},[413],"ning soʻnggi hukmdori va ",[409,1074,1077],{"href":1075,"rel":1076},"https://en.wikipedia.org/wiki/Hulegu_Khan",[413],"Huloku xon"," avlodi ",[409,1080,1083],{"href":1081,"rel":1082},"https://en.wikipedia.org/wiki/Abu_Sa%27id_Bahadur_Khan",[413],"Abu Said Bahodurxon"," merosi bilan bogʻlash uchun moʻljallangan deb gumon qiladi.",[405,1086,1087,1088,784,1093,1096,1097,1101,1102,1107,1108,1111,1112,1116,1117,784,1122,1127,1128,1132],{},"Temur koʻp jihatdan ",[409,1089,1092],{"href":1090,"rel":1091},"https://en.wikipedia.org/wiki/Turkification",[413],"turkiylashgan",[409,1094,529],{"href":527,"rel":1095},[413]," — ",[409,1098,1100],{"href":963,"rel":1099},[413],"moʻgʻul qabilasi"," aʼzosi edi. Otasi ",[409,1103,1106],{"href":1104,"rel":1105},"https://en.wikipedia.org/wiki/Taraghai",[413],"Taragʻoy"," shu qabilaning kichik zodagoni sifatida taʼriflanadi. Biroq Manz Temur keyinchalik otasining ijtimoiy mavqeini oʻz muvaffaqiyatlarini yanada ajoyib koʻrsatish uchun ataylab past baholagan boʻlishi mumkinligini taʼkidlaydi. U Taragʻoy ayniqsa qudratli boʻlmagan deb hisoblansa-da, yetarlicha boy va nufuzli boʻlganini aytadi.: 116 Bu _",[409,1109,742],{"href":740,"rel":1110},[413],"_da koʻrinadi: Temur otasi 1360-yil 12-martda vafot etgach tugʻilgan joyiga qaytgani yoziladi; bu mulkiga eʼtiborini koʻrsatadi. Taragʻoyning ijtimoiy ahamiyati ",[409,1113,1115],{"href":883,"rel":1114},[413],"Arabshoh"," tomonidan ham ishora qilinadi: u uni ",[409,1118,1121],{"href":1119,"rel":1120},"https://en.wikipedia.org/wiki/Qara%27unas",[413],"qaraunaslar",[409,1123,1126],{"href":1124,"rel":1125},"https://en.wikipedia.org/wiki/Amir_Husayn",[413],"amir Husayn"," saroyidagi magnat deb taʼriflagan. Bundan tashqari, ",[409,1129,975],{"href":1130,"rel":1131},"https://en.wikipedia.org/wiki/Moghulistan",[413],"dagi buyuk amir Homid Kereyidning otasi Taragʻoyning doʻsti deb aytiladi.",[405,1134,1135,1136,1141,1142,560,1145,1150,1151,1156,1157,1160],{},"Bolaligida Temur va kichik izdoshlar guruhi sayohatchilarni, ayniqsa qoʻy, ot va qoramol kabi hayvonlarni oʻljaga olish uchun ",[409,1137,1140],{"href":1138,"rel":1139},"https://en.wikipedia.org/wiki/Raid_%28military%29",[413],"bosqin"," qilgan.: 116 Taxminan 1363-yilda Temur choʻpondan qoʻy oʻgʻirlamoqchi boʻlgan, ammo ikki oʻq bilan otib tushirilgan — biri oʻng oyogʻiga, ikkinchisi oʻng qoʻliga tegib, ikki barmogʻini yoʻqotgan. Har ikki jarohat uni umrbod nogiron qilgan. Baʼzilar bu jarohatlar bugungi janubi-gʻarbiy ",[409,1143,470],{"href":468,"rel":1144},[413],[409,1146,1149],{"href":1147,"rel":1148},"https://en.wikipedia.org/wiki/Dasht-e_Margo",[413],"Dasht-e Margo"," hududida ",[409,1152,1155],{"href":1153,"rel":1154},"https://en.wikipedia.org/wiki/Sistan",[413],"Siston"," xoniga yollanma askar sifatida xizmat qilayotganda olingan deb hisoblaydi. Temurning jarohatlari va nogironligi «Choʻloq Temur» yoki forscha ",[639,1158,1159],{},"Temūr(-i) Lang"," laqabiga sabab boʻlgan; Gʻarbda odatda shu nom bilan mashhur boʻlgan Tamerlan shu yerdan kelib chiqqan.",[708,1162,1164],{"id":1163},"harbiy-rahbar","Harbiy rahbar",[405,1166,1167],{},[715,1168],{"alt":1169,"src":1170},"Temur ot ustida Oltin Oʻrda xoni Toʻxtamish bilan jangda. 1420–1440-yillar qoʻlyozmasi (qisman ranglangan), ehtimol Hirot. Topqapi H.2153","https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/4/48/Timur_on_horse._Battle_between_Timur_and_Toqtamish_Khan_%28left_portion%29%2C_1420-1440%2C_possibly_Herat._Topkapi_H.2153%2C_folio_2a.jpg",[405,1172,1173],{},[639,1174,1175,1176,1179,1180,1185,1186,1191],{},"Temur ot ustida ",[409,1177,541],{"href":539,"rel":1178},[413]," xoni ",[409,1181,1184],{"href":1182,"rel":1183},"https://uz.wikipedia.org/wiki/To%CA%BBxtamish",[413],"Toʻxtamish"," bilan jangda. 1420–1440-yillar qoʻlyozmasi (qisman ranglangan), ehtimol ",[409,1187,1190],{"href":1188,"rel":1189},"https://uz.wikipedia.org/wiki/Hirot",[413],"Hirot",". Topqapi H.2153",[405,1193,1194,1195,1200,1201,1206,1207,1212,1213,476,1216,1221,1222,1227],{},"Taxminan 1360-yilga kelib Temur asosan mintaqaning turkiy qabila askarlaridan iborat qoʻshin bilan harbiy rahbar sifatida shuhrat qozongan. U Chigʻatoy ulusi xoni bilan Movarounnahrdagi yurishlarda qatnashgan. ",[409,1196,1199],{"href":1197,"rel":1198},"https://en.wikipedia.org/wiki/Volga_Bulgaria",[413],"Volga Bulgʻoriyasi","ni taxtdan tushirgan va yoʻq qilgan ",[409,1202,1205],{"href":1203,"rel":1204},"https://en.wikipedia.org/wiki/Amir_Qazaghan",[413],"amir Qazagʻon"," bilan ish va oilaviy aloqa jihatidan ittifoq tuzib, ming otliq boshida ",[409,1208,1211],{"href":1209,"rel":1210},"https://uz.wikipedia.org/wiki/Xuroson",[413],"Xuroson","ga bostirib kirgan. Bu uning boshqargan ikkinchi harbiy ekspeditsiyasi edi; muvaffaqiyat keyingi operatsiyalarga, jumladan ",[409,1214,684],{"href":682,"rel":1215},[413],[409,1217,1220],{"href":1218,"rel":1219},"https://uz.wikipedia.org/wiki/Urganch",[413],"Urganch","ni ",[409,1223,1226],{"href":1224,"rel":1225},"https://en.wikipedia.org/wiki/Siege_of_Urgench_%281379%29",[413],"Urganch qamali (1379)","da boʻysundirishga olib kelgan.",[405,1229,1230,1231,1236,1237,1242,1243,1248,1249,1254],{},"Qazagʻon oʻldirilgach, ",[409,1232,1235],{"href":1233,"rel":1234},"https://en.wikipedia.org/wiki/Sovereign",[413],"suveren"," hokimiyatga daʼvogarlar oʻrtasida nizolar kelib chiqqan. Chingizxonning yana bir avlodi, Sharqiy Chigʻatoy ulusi xoni ",[409,1238,1241],{"href":1239,"rel":1240},"https://uz.wikipedia.org/wiki/Qashg%CA%BBar",[413],"Qashgʻar","lik ",[409,1244,1247],{"href":1245,"rel":1246},"https://en.wikipedia.org/wiki/Tughlugh_Timur",[413],"Tugʻluq Temur"," bostirib kirib, bu ichki urushni toʻxtatgan. Temur bosqinchiga muzokara olib borish uchun yuborilgan, biroq oʻrniga unga qoʻshilib, Movarounnahr bilan mukofotlangan. Shu atrofda otasi vafot etgan va Temur barloslar boshligʻiga ham aylangan. Soʻng Tugʻluq oʻgʻli ",[409,1250,1253],{"href":1251,"rel":1252},"https://en.wikipedia.org/wiki/Ilyas_Khoja",[413],"Ilyos Xoʻja","ni Movarounnahr ustiga qoʻymoqchi boʻlgan, ammo Temur bu bosqinni kichikroq kuch bilan qaytargan.",[708,1256,1258],{"id":1257},"hokimiyatga-kelishi","Hokimiyatga kelishi",[405,1260,1261,1262,1221,1265,1270,1271,1274,1275,1280],{},"Shu davrda Temur ",[409,1263,831],{"href":533,"rel":1264},[413],[409,1266,1269],{"href":1267,"rel":1268},"https://en.wikipedia.org/wiki/Figurehead",[413],"ramziy hukmdor"," darajasiga tushirib, ular nomidan hukmronlik qilgan. Shuningdek, avval birga qochoq va sarson boʻlgan Temur va qudasi ",[409,1272,1126],{"href":1124,"rel":1273},[413]," raqib va dushmanga aylangan. Ular oʻrtasidagi munosabatlar Husayn Temurning ",[409,1276,1279],{"href":1277,"rel":1278},"https://uz.wikipedia.org/wiki/Toshkent",[413],"Toshkent"," yaqinida Ilyos Xoʻja (Movarounnahrning sobiq hokimi)ni tugatish buyrugʻini bajarishdan bosh tortgach keskinlashgan.",[405,1282,1283,1284,1289,1290,1295],{},"Temur Balxda savdogarlar, qabila aʼzolari, musulmon ruhoniylari, aristokratiya va dehqonlardan iborat tarafdorlar topgan; chunki u oʻz mol-mulkini ular bilan boʻlishishda mehribonlik koʻrsatgan. Bu Husaynning xulq-atvoriga zid edi: u ogʻir soliqlar bilan bu odamlarni oʻzidan uzoqlashtirgan va soliq pullarini oʻzicha hashamatli binolar qurishga sarflagan. Taxminan 1370-yilda Husayn Temurga taslim boʻlgan va keyinchalik oʻldirilgan; bu Temurning ",[409,1285,1288],{"href":1286,"rel":1287},"https://uz.wikipedia.org/wiki/Balx",[413],"Balx","da rasman suveren deb eʼlon qilinishiga yoʻl ochgan. U Husaynning xotini, Chingizxon avlodi ",[409,1291,1294],{"href":1292,"rel":1293},"https://uz.wikipedia.org/wiki/Bibixonim",[413],"Saroy Mulk xonim","ga uylanib, Chigʻatoy qabilasining imperator hukmdoriga aylanishiga imkon bergan.",[708,1297,1299],{"id":1298},"temur-hukmronligining-qonuniylashtirilishi","Temur hukmronligining qonuniylashtirilishi",[405,1301,1302],{},[715,1303],{"alt":1304,"src":1305},"1370-yilda Balxda taxtga chiqishi munosabati bilan Temurning qabul qilishi tasviri. Zafarnoma (1467), Sulton Husayn Boyqaro buyurtmasi","https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/6/6b/Depiction_of_Timur_granting_audience_on_the_occasion_of_his_accession%2C_in_the_near_contemporary_Zafarnama_%281424-1428%29%2C_1467_edition.jpg",[405,1307,1308],{},[639,1309,1310,1311,1314,1315,1320,1321,1326],{},"1370-yilda ",[409,1312,1288],{"href":1286,"rel":1313},[413],"da taxtga chiqishi munosabati bilan Temurning qabul qilishi tasviri. ",[639,1316,1317],{},[409,1318,742],{"href":740,"rel":1319},[413]," (1467), ",[409,1322,1325],{"href":1323,"rel":1324},"https://en.wikipedia.org/wiki/Sultan_Husayn_Bayqara",[413],"Sulton Husayn Boyqaro"," buyurtmasi",[405,1328,1329,1330,1333,1334,1337,1338,1343,1344,1349,1350,1355,1356,1359,1360,1363],{},"Temurning turk-moʻgʻul merosi Moʻgʻullar imperiyasi va islom olamini boshqarishga intilganda imkoniyatlar ham, qiyinchiliklar ham yaratgan. Moʻgʻul anʼanalariga koʻra, Temur ",[409,1331,621],{"href":619,"rel":1332},[413]," avlodi boʻlmagani sababli ",[639,1335,1336],{},"xon"," unvonini daʼvo qila olmas yoki Moʻgʻullar imperiyasini boshqara olmas edi. Shuning uchun Temur qoʻgʻirchoq Chigʻatoyid xon ",[409,1339,1342],{"href":1340,"rel":1341},"https://en.wikipedia.org/wiki/Soyurgatmish",[413],"Suyurgʻatmish","ni Balxning nomigina hukmdori qilib qoʻygan va oʻzini «Chingizxonning toʻngʻich oʻgʻli ",[409,1345,1348],{"href":1346,"rel":1347},"https://en.wikipedia.org/wiki/Jochi",[413],"Joʻchi"," chizigʻidagi Chingiziylar aʼzosining himoyachisi» sifatida koʻrsatgan. Temur oʻrniga sarkarda maʼnosidagi ",[409,1351,1354],{"href":1352,"rel":1353},"https://uz.wikipedia.org/wiki/Amir",[413],"amir"," unvonidan foydalangan va Movarounnahrning ",[409,1357,818],{"href":533,"rel":1358},[413]," hukmdori nomidan harakat qilgan.: 106 Bu mavqeni mustahkamlash uchun Temur Chingiziylar chizigʻidagi malikaga ",[639,1361,1362],{},"güregen"," (shohona kuyov) unvonini daʼvo qilgan.",[405,1365,1366,1367,1372,1373,1378,1379,1384,1385,1388,1389,1394,1395,1400,1401,554,1406,1409,1410,1413],{},"Xon unvonida boʻlgani kabi, Temur islom olamining oliy unvoni ",[409,1368,1371],{"href":1369,"rel":1370},"https://en.wikipedia.org/wiki/Caliph",[413],"xalifa","ni ham daʼvo qila olmas edi, chunki «mansab ",[409,1374,1377],{"href":1375,"rel":1376},"https://en.wikipedia.org/wiki/Prophet_Muhammad",[413],"Paygʻambar Muhammad"," qabilasi ",[409,1380,1383],{"href":1381,"rel":1382},"https://en.wikipedia.org/wiki/Quraysh",[413],"Quraysh"," bilan cheklangan» edi. Shuning uchun Temur oʻzini Alloh tomonidan belgilangan «gʻayritabiiy shaxsiy qudrat» mifi va obrazini yaratish orqali javob bergan. Temurning eng mashhur unvoni ",[639,1386,1387],{},"Sohibqiron"," (صَاحِبِ قِرَان, «Tutashuv egasi») boʻlib, ",[409,1390,1393],{"href":1391,"rel":1392},"https://en.wikipedia.org/wiki/Astrology",[413],"astrologiya","ga asoslangan; bu unvon undan oldin Muhammadning otasi tomonidan amakisi ",[409,1396,1399],{"href":1397,"rel":1398},"https://en.wikipedia.org/wiki/Hamza_ibn_Abd_al-Muttalib",[413],"Hamza ibn Abd al-Muttalib","ni belgilash uchun qoʻllangan va mamluk sultoni ",[409,1402,1405],{"href":1403,"rel":1404},"https://en.wikipedia.org/wiki/Baybars",[413],"Baybars",[409,1407,672],{"href":670,"rel":1408},[413],"ning turli hukmdorlari tomonidan qabul qilingan. Shu jihatdan u shunchaki ",[409,1411,571],{"href":569,"rel":1412},[413],"da fotihlarini belgilashning mavjud anʼanasini davom ettirgan.",[405,1415,1416,1417,1419],{},"Unvon Saturn va Yupiter — ikki «oliysayyora»ning tutashuviga ishora qilgan; bu omadli belgi va yangi davr nishoni deb hisoblangan. A. Azfar Moinga koʻra, ",[639,1418,1387],{}," messianik unvon boʻlib, Temur potensial «paygʻambarlar chizigʻidan kelgan kutilgan masiih» boʻlishi mumkinligini, u «yangi davrni, ehtimol zamon oxiridan oldingi soʻnggi davrni ochishi»ni bildirgan. Boshqa hollarda u oʻzini Aliyning maʼnaviy avlodi sifatida koʻrsatib, Chingizxon va Quraysh nasabiga daʼvo qilgan.",[708,1421,1423],{"id":1422},"kengayish-davri","Kengayish davri",[405,1425,1426,1427,1432,1433,476,1438,1443,1444,1448,1449,453,1454,1459],{},"Temur keyingi 35 yilni turli urush va ekspeditsiyalarda oʻtkazgan. U nafaqat dushmanlarini boʻysundirish orqali ichki hukmronligini mustahkamlagan, balki xorijiy hukmdorlar yerlariga bostirib kirish orqali hududni kengaytirishga intilgan. Gʻarb va shimoli-gʻarbdagi fathlari uni ",[409,1428,1431],{"href":1429,"rel":1430},"https://uz.wikipedia.org/wiki/Kaspiy_dengizi",[413],"Kaspiy dengizi"," yaqinidagi yerlarga hamda ",[409,1434,1437],{"href":1435,"rel":1436},"https://en.wikipedia.org/wiki/Ural_River",[413],"Ural",[409,1439,1442],{"href":1440,"rel":1441},"https://uz.wikipedia.org/wiki/Volga",[413],"Volga"," qirgʻoqlariga olib kelgan. Janub va janubi-gʻarbdagi fathlar ",[409,1445,1447],{"href":473,"rel":1446},[413],"Fors","ning deyarli barcha viloyatlarini, jumladan ",[409,1450,1453],{"href":1451,"rel":1452},"https://uz.wikipedia.org/wiki/Bag%CA%BBdod",[413],"Bagʻdod",[409,1455,1458],{"href":1456,"rel":1457},"https://en.wikipedia.org/wiki/Karbala",[413],"Karbalo"," va Shimoliy Iroqni qamrab olgan.",[405,1461,1462],{},[715,1463],{"alt":1464,"src":1465},"Temur qoʻshini, oʻgʻli Umar Shayx boshchiligida, Urganch qamali (1379)da. Garrett Zafarnama (1480)","https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/9/95/Timur%27s_army%2C_commanded_by_Umar_Shaykh%2C_attacks_Urgench_in_1379._Garrett_Zafarnama%2C_painted_in_1480.jpg",[405,1467,1468],{},[639,1469,1470,1471,1476,1477,1480,1481,1484],{},"Temur qoʻshini, oʻgʻli ",[409,1472,1475],{"href":1473,"rel":1474},"https://en.wikipedia.org/wiki/Umar_Shaikh_Mirza_I",[413],"Umar Shayx"," boshchiligida, ",[409,1478,1226],{"href":1224,"rel":1479},[413],"da. ",[639,1482,1483],{},"Garrett Zafarnama"," (1480)",[405,1486,1487,1488,1491,1492,476,1497,1500,1501,476,1505,1509,1510,415],{},"Temurning eng dahshatli raqiblaridan biri Chingizxon avlodi boʻlgan boshqa moʻgʻul hukmdori ",[409,1489,1184],{"href":1182,"rel":1490},[413]," edi. Temur saroyida qochoq boʻlganidan soʻng Toʻxtamish sharqiy ",[409,1493,1496],{"href":1494,"rel":1495},"https://en.wikipedia.org/wiki/White_Horde",[413],"Qipchoq",[409,1498,541],{"href":539,"rel":1499},[413],"ning hukmdoriga aylangan. Taxtga chiqqach, u ",[409,1502,684],{"href":1503,"rel":1504},"https://en.wikipedia.org/wiki/Khiva",[413],[409,1506,90],{"href":1507,"rel":1508},"https://uz.wikipedia.org/wiki/Ozarbayjon",[413]," egaligi yuzasidan Temur bilan nizo qilgan. Biroq Temur hali ham uni ruslarga qarshi qoʻllab-quvvatlagan va 1382-yilda Toʻxtamish Moskva hukmronligiga bostirib kirib ",[409,1511,1514],{"href":1512,"rel":1513},"https://en.wikipedia.org/wiki/Siege_of_Moscow_%281382%29",[413],"Moskvani yoqib yuborgan",[405,1516,1517,1522,1523,1528,1529,1534,1535,1540,1541,1546,1547,1552,1553,1558,1559,1564,1565,1570],{},[409,1518,1521],{"href":1519,"rel":1520},"https://en.wikipedia.org/wiki/Russian_Orthodox_Church",[413],"Rus pravoslav"," anʼanasiga koʻra, keyinchalik, 1395-yilda, ",[409,1524,1527],{"href":1525,"rel":1526},"https://en.wikipedia.org/wiki/Principality_of_Ryazan",[413],"Ryazan knyazligi"," chegarasiga yetib, Temur ",[409,1530,1533],{"href":1531,"rel":1532},"https://en.wikipedia.org/wiki/Yelets",[413],"Yelets","ni olgan va Moskvaga qarab yurishni boshlagan. ",[409,1536,1539],{"href":1537,"rel":1538},"https://en.wikipedia.org/wiki/Vasily_I_of_Moscow",[413],"Moskvalik Vasiliy I"," qoʻshin bilan ",[409,1542,1545],{"href":1543,"rel":1544},"https://en.wikipedia.org/wiki/Kolomna",[413],"Kolomna","ga chiqqan va ",[409,1548,1551],{"href":1549,"rel":1550},"https://en.wikipedia.org/wiki/Oka_%28river%29",[413],"Oka"," qirgʻogʻida toʻxtagan. Ruhoniylar mashhur ",[409,1554,1557],{"href":1555,"rel":1556},"https://en.wikipedia.org/wiki/Theotokos_of_Vladimir",[413],"Vladimir Bogoroditsasi"," ikonasini ",[409,1560,1563],{"href":1561,"rel":1562},"https://en.wikipedia.org/wiki/Vladimir%2C_Russia",[413],"Vladimir","dan Moskvaga olib kelgan. Temur yurishini toʻxtatib, rus yerlaridan chekingan; rus solnomachilari osmondagi qoʻshin bilan Moskva himoya qilayotgan ",[409,1566,1569],{"href":1567,"rel":1568},"https://en.wikipedia.org/wiki/Virgin_Mary",[413],"Bibi Maryam"," koʻrinishi uni orqaga qaytarishga undaganini daʼvo qiladi.",[708,1572,1574],{"id":1573},"forsni-zabt-etish","Forsni zabt etish",[405,1576,1577,1580,1581,1586,1587,453,1592,453,1597,453,1602,453,1607,453,1612,476,1617,1622,1623,1628,1629,1633,1634,1639,1640,1643,1644,1649,1650,1655,1656,1661],{},[409,1578,672],{"href":670,"rel":1579},[413]," hukmdori ",[409,1582,1585],{"href":1583,"rel":1584},"https://en.wikipedia.org/wiki/Abu_Sa%27id_%28Ilkhanid_dynasty%29",[413],"Abu Said"," 1335-yilda vafot etgach, Forsda hokimiyat boʻshligʻi yuzaga kelgan. Oxir-oqibat Fors ",[409,1588,1591],{"href":1589,"rel":1590},"https://en.wikipedia.org/wiki/Muzaffarids_%28Iran%29",[413],"Muzaffariylar",[409,1593,1596],{"href":1594,"rel":1595},"https://en.wikipedia.org/wiki/Kartids",[413],"Kartidlar",[409,1598,1601],{"href":1599,"rel":1600},"https://en.wikipedia.org/wiki/Eretnids",[413],"Eretniylar",[409,1603,1606],{"href":1604,"rel":1605},"https://en.wikipedia.org/wiki/Chobanids",[413],"Choboniylar",[409,1608,1611],{"href":1609,"rel":1610},"https://en.wikipedia.org/wiki/Injuids",[413],"Injuylar",[409,1613,1616],{"href":1614,"rel":1615},"https://en.wikipedia.org/wiki/Jalayirids",[413],"Jaloyiriylar",[409,1618,1621],{"href":1619,"rel":1620},"https://en.wikipedia.org/wiki/Sarbadars",[413],"Sarbadorlar"," oʻrtasida boʻlingan. 1383-yilda Temur Forsni uzoq muddatli harbiy zabt etishni boshlagan; garchi 1381-yilga kelib ",[409,1624,1627],{"href":1625,"rel":1626},"https://en.wikipedia.org/wiki/Sarbadar",[413],"Sarbador"," sulolasidan Xoja Masʼud taslim boʻlgach, fors ",[409,1630,1211],{"href":1631,"rel":1632},"https://en.wikipedia.org/wiki/Greater_Khorasan",[413],"ining katta qismini allaqachon boshqargan edi. Temur fors yurishini ",[409,1635,1638],{"href":1636,"rel":1637},"https://en.wikipedia.org/wiki/Kurt_dynasty",[413],"Kartid sulolasi"," poytaxti ",[409,1641,1190],{"href":1188,"rel":1642},[413],"dan boshlagan. Hirot taslim boʻlmagach, u shaharni vayronaga aylantirib, aholining koʻpchiligini qirgʻin qilgan; shahar ",[409,1645,1648],{"href":1646,"rel":1647},"https://uz.wikipedia.org/wiki/Shohrux",[413],"Shohrux"," taxminan 1415-yilda uni qayta qurishni buyurmaguncha xaroba holida qolgan. Soʻng Temur isyonkor ",[409,1651,1654],{"href":1652,"rel":1653},"https://en.wikipedia.org/wiki/Kandahar",[413],"Qandahor","ni olish uchun sarkarda yuborgan. Hirot olinishi bilan Kartid podsholigi taslim boʻlib, Temur vassaliga aylangan; keyinchalik, oʻn yildan kamroq vaqt oʻtib, 1389-yilda Temurning oʻgʻli ",[409,1657,1660],{"href":1658,"rel":1659},"https://uz.wikipedia.org/wiki/Mironshoh",[413],"Mironshoh"," tomonidan toʻgʻridan-toʻgʻri qoʻshib olingan.",[405,1663,1664],{},[715,1665],{"alt":1666,"src":1667},"Temur saltanati va uning harbiy yurishlari","https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/3/36/Empire_of_Timur_and_his_Campaigns.png",[405,1669,1670],{},[639,1671,1666],{},[405,1673,1674,1675,1680,1681,1686,1687,1692,1693,1696,1697,1700,1701,1706,1707,1712,1713,1716,1717,476,1722,1726,1727,1221,1732,1737],{},"Soʻng Temur ",[409,1676,1679],{"href":1677,"rel":1678},"https://en.wikipedia.org/wiki/Zagros_Mountains",[413],"Zagros togʻlari","ni egallash uchun gʻarbga yoʻl olgan, ",[409,1682,1685],{"href":1683,"rel":1684},"https://en.wikipedia.org/wiki/Mazandaran",[413],"Mazandaron"," orqali oʻtgan. Fors shimoli boʻylab sayohatida u oʻsha paytdagi ",[409,1688,1691],{"href":1689,"rel":1690},"https://uz.wikipedia.org/wiki/Tehron",[413],"Tehron"," shahrini olgan; shahar taslim boʻlgani uchun rahm-shafqat bilan muomala qilingan. U 1384-yilda ",[409,1694,848],{"href":846,"rel":1695},[413],"ni qamal qilgan. Bir yildan soʻng ",[409,1698,1211],{"href":1631,"rel":1699},[413]," isyon koʻtargan, shuning uchun Temur Isfizarini vayron qilgan va asirlarni tiriklayin devorlarga sementlab qoʻygan. Keyingi yili ",[409,1702,1705],{"href":1703,"rel":1704},"https://en.wikipedia.org/wiki/Mihrabanids",[413],"Mihraboniy sulolasi"," ostidagi Siston podsholigi vayron qilingan, poytaxti ",[409,1708,1711],{"href":1709,"rel":1710},"https://en.wikipedia.org/wiki/Zaranj",[413],"Zaranj"," yoʻq qilingan. Soʻng Temur poytaxti ",[409,1714,1031],{"href":1029,"rel":1715},[413],"ga qaytib, ",[409,1718,1721],{"href":1719,"rel":1720},"https://en.wikipedia.org/wiki/Timur%27s_invasion_of_Georgia",[413],"Gruziya yurishi",[409,1723,541],{"href":1724,"rel":1725},"https://en.wikipedia.org/wiki/Tokhtamysh%E2%80%93Timur_war",[413]," bosqinini rejalashtira boshlagan. 1386-yilda Temur Zagrosni olishga urinayotgandagi kabi yana Mazandaron orqali oʻtgan. U avval olgan Soltoniya yaqiniga kelgan, ammo shimolga burilib, ozgina qarshilik bilan ",[409,1728,1731],{"href":1729,"rel":1730},"https://uz.wikipedia.org/wiki/Tabriz",[413],"Tabriz",[409,1733,1736],{"href":1734,"rel":1735},"https://en.wikipedia.org/wiki/Maragha",[413],"Maragʻa"," bilan birga olgan. U aholiga ogʻir soliq solishni buyurgan; soliqni Soltoniya ustidan nazorat ham berilgan Odil Oqo yigʻgan. Keyinchalik Temur uni korrupsiyada gumon qilib, Odil qatl etilgan.",[405,1739,1740,1741,1746,1747,1750,1751,476,1756,1761,1762,1767,1768,1773],{},"Soʻng Temur Gruziya va Oltin Oʻrda yurishlarini boshlash uchun shimolga yoʻl olgan, Forsga toʻliq miqyosdagi bosqinni toʻxtatib turgan. Qaytib kelganda, sarkardalari Forsda zabt etilgan shahar va yerlarni yaxshi himoya qilganini koʻrgan. Koʻplar isyon koʻtargan boʻlsa-da va ehtimol ",[409,1742,1745],{"href":1743,"rel":1744},"https://en.wikipedia.org/wiki/Regent",[413],"regent"," boʻlgan oʻgʻli ",[409,1748,1660],{"href":1658,"rel":1749},[413]," isyonkor vassal sulolalarni qoʻshib olishga majbur boʻlgan boʻlsa-da, egaliklari saqlanib qolgan. Shuning uchun u Forsning qolgan qismini, ayniqsa ikki yirik janubiy shahar — ",[409,1752,1755],{"href":1753,"rel":1754},"https://uz.wikipedia.org/wiki/Isfahon",[413],"Isfahon",[409,1757,1760],{"href":1758,"rel":1759},"https://uz.wikipedia.org/wiki/Sheroz",[413],"Sheroz","ni olishga kirishgan. 1387-yilda qoʻshin bilan Isfahonga yetganda shahar ",[409,1763,1766],{"href":1764,"rel":1765},"https://en.wikipedia.org/wiki/Siege_of_Isfahan_%281387%29",[413],"darhol taslim boʻlgan","; u odatdagidek taslim boʻlgan shaharlarga (Hirotdan farqli) nisbiy rahm-shafqat koʻrsatgan. Biroq Isfahon Temur soliqlariga qarshi isyon koʻtarib, soliq yigʻuvchilar va baʼzi askarlarni oʻldirgach, Temur shahar aholisini qirgʻin qilishni buyurgan; oʻliklar soni 100 000–200 000 deb hisoblanadi. Guvoh har biri taxminan 1500 boshdan iborat 28 dan ortiq minora sanagan. Bu «shaharlarga qarshi terrorning tizimli qoʻllanilishi… Tamerlanning strategik usulining ajralmas unsuri» deb taʼriflangan; u qarshilikni toʻxtatish orqali qon toʻkilishining oldini olish deb bilgan. Uning qirgʻinlari tanlab olingan boʻlib, u sanʼat ahli va bilimdonlarni asrab qolgan. Bu keyinchalik keyingi buyuk fors fotihi ",[409,1769,1772],{"href":1770,"rel":1771},"https://en.wikipedia.org/wiki/Nader_Shah",[413],"Nodirshoh","ga taʼsir qilgan.",[405,1775,1776],{},[715,1777],{"alt":1778,"src":1779},"Bagʻdod qamali (1393)dan soʻng Jaloyiriy Bagʻdodda Temurning nodir tangasi. Chigʻatoy xoni Mahmud nomi zikr etilgan.","https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/a/a7/Timur_coin._Citing_Chagatai_khan_Mahmud._Baghdad_mint._Dated_AH_795_%28AD_1393%29.jpg",[405,1781,1782],{},[639,1783,1784,1789,1790,1795,1796,1179,1799,1804],{},[409,1785,1788],{"href":1786,"rel":1787},"https://en.wikipedia.org/wiki/Siege_of_Baghdad_%281393%29",[413],"Bagʻdod qamali (1393)","dan soʻng ",[409,1791,1794],{"href":1792,"rel":1793},"https://en.wikipedia.org/wiki/Jalayirid",[413],"Jaloyiriy"," Bagʻdodda Temurning nodir tangasi. ",[409,1797,818],{"href":533,"rel":1798},[413],[409,1800,1803],{"href":1801,"rel":1802},"https://en.wikipedia.org/wiki/Sultan_Mahmud_%28Chagatai%29",[413],"Mahmud"," nomi zikr etilgan.",[405,1806,1807,1808,1813,1814,1819,1820,1825,1826,1830,1831,1835,1836,1841,1842,1847,1848,1851,1852,1857,1858,1863,1864,1869],{},"Soʻng Temur 1392-yilda gʻarbga besh yillik yurishni boshlab, ",[409,1809,1812],{"href":1810,"rel":1811},"https://en.wikipedia.org/wiki/Iranian_Kurdistan",[413],"Fors Kurdistoni","ga hujum qilgan. 1393-yilda Sheroz taslim boʻlgach olingan va Muzaffariylar Temur vassallariga aylangan; garchi shahzoda ",[409,1815,1818],{"href":1816,"rel":1817},"https://en.wikipedia.org/wiki/Shah_Mansur_%28Persia%29",[413],"Shoh Mansur"," isyon koʻtargan boʻlsa-da, ",[409,1821,1824],{"href":1822,"rel":1823},"https://en.wikipedia.org/wiki/Battle_of_Shiraz_%281393%29",[413],"Sheroz jangi (1393)","da magʻlub etilgan va ",[409,1827,1591],{"href":1828,"rel":1829},"https://en.wikipedia.org/wiki/Muzafarids",[413]," qoʻshib olingan. Koʻp oʻtmay Gruziya vayron qilingan, toki Oltin Oʻrda uni shimoliy Eronga tahdid solish uchun ishlata olmasin. Oʻsha yili Temur avgustda Sherozdan atigi sakkiz kunda yurib ",[409,1832,1834],{"href":1786,"rel":1833},[413],"Bagʻdodni kutilmaganda olgan",". Sulton ",[409,1837,1840],{"href":1838,"rel":1839},"https://en.wikipedia.org/wiki/Ahmad_Jalayir",[413],"Ahmad Jaloyir"," Suriyaga qochgan; u yerda mamluk sultoni ",[409,1843,1846],{"href":1844,"rel":1845},"https://en.wikipedia.org/wiki/Barquq",[413],"Barquq"," uni himoya qilib, Temur elchilarini oʻldirgan. Temur ",[409,1849,1453],{"href":1451,"rel":1850},[413],"ni boshqarish uchun Sarbador shahzodasi Xoja Masʼudni qoldirgan, biroq Ahmad Jaloyir qaytib kelganda u ",[409,1853,1856],{"href":1854,"rel":1855},"https://en.wikipedia.org/wiki/Capture_of_Baghdad_%281394%29",[413],"quvib chiqarilgan",". Ahmad mashhur emas edi, ammo ",[409,1859,1862],{"href":1860,"rel":1861},"https://en.wikipedia.org/wiki/Kara_Koyunlu",[413],"Qoraqoʻyunlu","dan ",[409,1865,1868],{"href":1866,"rel":1867},"https://en.wikipedia.org/wiki/Qara_Yusuf",[413],"Qora Yusuf","dan yordam olgan; 1399-yilda yana qochgan, bu safar Usmonlilarga.",[708,1871,1873],{"id":1872},"toʻxtamishtemur-urushi","Toʻxtamish–Temur urushi",[405,1875,1876,1877],{},"Shuningdek qarang: ",[409,1878,1881],{"href":1879,"rel":1880},"https://en.wikipedia.org/wiki/Karsakpay_inscription",[413],"Qarsaqpay bitigi",[405,1883,1884],{},[715,1885],{"alt":1886,"src":1887},"Temur (chapda) va Toʻxtamish (oʻngda) oʻrtasidagi jang, 1420–1440, ehtimol Hirot. Topqapi H.2153.","https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/d/d2/Battle_between_Timur_and_Toqtamish_Khan%2C_1420-1440%2C_possibly_Herat._Topkapi_H.2153.jpg",[405,1889,1890],{},[639,1891,1892,1893,1896,1897,1900],{},"Temur (chapda) va ",[409,1894,1184],{"href":1182,"rel":1895},[413]," (oʻngda) oʻrtasidagi jang, 1420–1440, ehtimol ",[409,1898,1190],{"href":1188,"rel":1899},[413],". Topqapi H.2153.",[405,1902,1903,1904,1907,1908,1911,1912,1915,1916,1921,1922,1927],{},"Shu orada ",[409,1905,541],{"href":539,"rel":1906},[413]," xoni boʻlgan Toʻxtamish himoyachisiga qarshi chiqib, 1385-yilda ",[409,1909,90],{"href":1507,"rel":1910},[413],"ga bostirib kirgan. Temurning muqarrar javobi ",[409,1913,1873],{"href":1724,"rel":1914},[413],"ga olib kelgan. Urushning dastlabki bosqichida Temur ",[409,1917,1920],{"href":1918,"rel":1919},"https://en.wikipedia.org/wiki/Battle_of_the_Kondurcha_River",[413],"Kondurcha daryosi jangi","da gʻalaba qozongan. Jangdan soʻng Toʻxtamish va qoʻshinining bir qismiga qochishga ruxsat berilgan. Toʻxtamishning dastlabki magʻlubiyatidan soʻng Temur Toʻxtamish egaliklarining shimolidagi Moskoviyaga bostirib kirgan. Temur qoʻshini ",[409,1923,1926],{"href":1924,"rel":1925},"https://en.wikipedia.org/wiki/Ryazan",[413],"Ryazan","ni yoqib, Moskvaga yurgan. Uni Oka daryosiga yetmasdan Toʻxtamishning janubdagi yangilangan yurishi chalgʻitgan.",[405,1929,1930,1931,1936,1937,1942,1943,1948,1949,1952],{},"Toʻxtamish bilan toʻqnashuvning birinchi bosqichida Temur 100 000 dan ortiq kishilik qoʻshinni dashtga shimolga 700 mildan koʻproq masofaga olib borgan. Soʻng u gʻarbga taxminan 1000 mil yurib, 10 mildan keng front bilan oldinga siljigan. Bu yurish davomida Temur qoʻshini ",[409,1932,1935],{"href":1933,"rel":1934},"https://en.wikipedia.org/wiki/Midnight_sun",[413],"juda uzun yoz kunlari"," mintaqasiga yetarli darajada shimolga kirgan; bu musulmon askarlarining ",[409,1938,1941],{"href":1939,"rel":1940},"https://en.wikipedia.org/wiki/Salat",[413],"namoz","ning uzun tartibini saqlash haqidagi shikoyatlariga sabab boʻlgan. Aynan shunda Toʻxtamish qoʻshini ",[409,1944,1947],{"href":1945,"rel":1946},"https://en.wikipedia.org/wiki/Orenburg",[413],"Orenburg"," viloyatida Volganing sharqiy qirgʻogʻiga qisilib, 1391-yilda ",[409,1950,1920],{"href":1918,"rel":1951},[413],"da yoʻq qilingan.",[405,1954,1955,1956,1961,1962,1967,1968,1973,1974,476,1979,1984,1985,1990,1991,1996,1997,2002],{},"Toʻqnashuvning ikkinchi bosqichida Temur dushmanga qarshi boshqa yoʻlni tanlab, Toʻxtamish mulkiga ",[409,1957,1960],{"href":1958,"rel":1959},"https://uz.wikipedia.org/wiki/Kavkaz",[413],"Kavkaz"," orqali bostirib kirgan. 1395-yilda Temur ",[409,1963,1966],{"href":1964,"rel":1965},"https://en.wikipedia.org/wiki/Battle_of_the_Terek_River",[413],"Terek daryosi jangi","da Toʻxtamishni magʻlub etib, ikki hukmdor oʻrtasidagi kurashni yakunlagan. Toʻxtamish qudrat va nufuzini tiklay olmagan va taxminan oʻn yil oʻtib hozirgi ",[409,1969,1972],{"href":1970,"rel":1971},"https://en.wikipedia.org/wiki/Tyumen",[413],"Tyumen"," hududida oʻldirilgan. Temur yurishlari davomida uning qoʻshini Oltin Oʻrda poytaxti ",[409,1975,1978],{"href":1976,"rel":1977},"https://en.wikipedia.org/wiki/Sarai_%28city%29",[413],"Saroy",[409,1980,1983],{"href":1981,"rel":1982},"https://en.wikipedia.org/wiki/Astrakhan",[413],"Astraxon","ni vayron qilib, Oltin Oʻrdaning ",[409,1986,1989],{"href":1987,"rel":1988},"https://uz.wikipedia.org/wiki/Buyuk_ipak_yo%CA%BBli",[413],"Ipak yoʻli","ni buzgan. Oltin Oʻrda Temurdan koʻrgan yoʻqotishlardan hech qachon tiklanmagan va keyingi yarim asr ichida bir qator kichikroq xonliklarga parchalanib ketgan; bu ",[409,1992,1995],{"href":1993,"rel":1994},"https://en.wikipedia.org/wiki/Grand_Principality_of_Moscow",[413],"Moskva","ga «rus yerlarini yigʻish»ni davom ettirish va hukmron ",[409,1998,2001],{"href":1999,"rel":2000},"https://en.wikipedia.org/wiki/Russian_principalities",[413],"rus davlati"," sifatida yuksalishga imkon bergan.",[2004,2005,2007],"h3",{"id":2006},"ismoiliylar","Ismoiliylar",[405,2009,2010,2011,2016,2017,2020,2021,2026,2027,2032,2033,2038],{},"1393-yil mayida Temur qoʻshini ",[409,2012,2015],{"href":2013,"rel":2014},"https://en.wikipedia.org/wiki/Anjudan",[413],"Anjudon","ga bostirib kirib, ",[409,2018,1685],{"href":1683,"rel":2019},[413],"dagi ismoiliylarga hujumidan atigi bir yil oʻtib ",[409,2022,2025],{"href":2023,"rel":2024},"https://en.wikipedia.org/wiki/Ismaili",[413],"ismoiliy"," qishlogʻini zaiflashtirgan. Qishloq hujumga tayyor edi; buni qalʼa va tunnel tizimi koʻrsatadi. Toʻxtovsiz Temur askarlari yuqoridan kanal ochib, tunnellarni suv bosgan. Temurning bu qishloqqa hujum sabablari hali yaxshi tushunilmagan. Biroq uning diniy eʼtiqodlari va oʻzini ilohiy irodani ijro etuvchi sifatida koʻrishi sabablarga hissa qoʻshgan boʻlishi mumkinligi taxmin qilingan. Fors tarixchisi ",[409,2028,2031],{"href":2029,"rel":2030},"https://en.wikipedia.org/wiki/Khwandamir",[413],"Xondamir"," ismoiliylar mavjudligi fors ",[409,2034,2037],{"href":2035,"rel":2036},"https://uz.wikipedia.org/wiki/Iroq",[413],"Iroq","ida siyosiy jihatdan tobora kuchayib borayotganini tushuntiradi. Mintaqadagi mahalliy aholi guruhi bundan norozi edi va, Xondamir yozishicha, ular yigʻilib, shikoyatini Temurga yetkazgan; bu, ehtimol, u yerdagi ismoiliylarga hujumni qoʻzgʻatgan.",[708,2040,2042],{"id":2041},"dehli-sultonligiga-qarshi-yurish","Dehli sultonligiga qarshi yurish",[405,2044,2045],{},[715,2046],{"alt":2047,"src":2048},"Temurning 1398–99-yillardagi Hindiston bosqini xaritasi","https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/e/ef/Timur_invasion_of_India_in_1397-1399.png",[405,2050,2051],{},[639,2052,2047],{},[405,2054,2055],{},[715,2056],{"alt":2057,"src":2058},"Temurning Dehli sultoni Nosiriddin Mahmud Tugʻluqni 1397–1398-yil qishida magʻlub etishi tasviri (rasm 1436-yilga oid).","https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/9/94/Timur_pursues_the_Indians%2C_led_by_Sultan_Mahmud-Khan_Tughluq%2C_back_into_Delhi%2C_17_December_1398._Zafarnama_of_Ibrahim_Sultan%2C_Timurid_Shiraz%2C_1436._Folio_290v.jpg",[405,2060,2061],{},[639,2062,2063,2064,784,2069,2074],{},"Temurning ",[409,2065,2068],{"href":2066,"rel":2067},"https://en.wikipedia.org/wiki/Sultan_of_Delhi",[413],"Dehli sultoni",[409,2070,2073],{"href":2071,"rel":2072},"https://en.wikipedia.org/wiki/Nasir_Al-Din_Mahmud_Tughluq",[413],"Nosiriddin Mahmud Tugʻluq","ni 1397–1398-yil qishida magʻlub etishi tasviri (rasm 1436-yilga oid).",[405,2076,2077,2078,2082,2083,2088,2089,2094,2095,2100,2101,2106,2107,2112,2113,2118,2119,2124,2125,2130,2131,2136,2137,2142],{},"XIV asr oxirida 1320-yildan beri ",[409,2079,2081],{"href":563,"rel":2080},[413],"Dehli sultonligi","ni boshqargan ",[409,2084,2087],{"href":2085,"rel":2086},"https://en.wikipedia.org/wiki/Tughlaq_dynasty",[413],"Tugʻluqiylar sulolasi"," tanazzulga yuz tutgan. Viloyat hokimlarining aksariyati mustaqillikni eʼlon qilgan va sultonlik sobiq hududining bir qismiga qisqargan. Bu tartibsizlik Temur eʼtiborini tortgan; u 1398-yilda sulton ",[409,2090,2093],{"href":2091,"rel":2092},"https://en.wikipedia.org/wiki/Mahmud_Shah_II",[413],"Mahmud Shoh II"," hukmronligi davrida Hindiston yarimoroliga bostirib kirgan. 1398-yil 30-sentabrda 90 000 kishilik kuch bilan ",[409,2096,2099],{"href":2097,"rel":2098},"https://uz.wikipedia.org/wiki/Ind",[413],"Ind"," daryosini kechib, ",[409,2102,2105],{"href":2103,"rel":2104},"https://en.wikipedia.org/wiki/Tulamba",[413],"Tulamba","ni talon-taroj qilib, aholisini qirgʻin qilgan. U nabirasi ",[409,2108,2111],{"href":2109,"rel":2110},"https://en.wikipedia.org/wiki/Pir_Muhammad_%28son_of_Umar_Shaikh%29",[413],"Pir Muhammad"," boshchiligida oldindan qoʻshin yuborgan; u olti oylik qamaldan soʻng ",[409,2114,2117],{"href":2115,"rel":2116},"https://en.wikipedia.org/wiki/Siege_of_Multan_%281398%29",[413],"Multonni olgan",". Bosqin deyarli qarshiliksiz kechgan: zodagonlarning aksariyati jangsiz taslim boʻlgan. U Tulamba va ",[409,2120,2123],{"href":2121,"rel":2122},"https://en.wikipedia.org/wiki/Dipalpur",[413],"Dipalpur"," oʻrtasidagi ",[409,2126,2129],{"href":2127,"rel":2128},"https://en.wikipedia.org/wiki/Sutlej",[413],"Satlej","da malik ",[409,2132,2135],{"href":2133,"rel":2134},"https://en.wikipedia.org/wiki/Jasrat",[413],"Jasrat"," boshchiligidagi 2000 kishilik kuchdan qarshilik koʻrgan. Jasrat magʻlub etilib, asir olingan. Soʻng u ",[409,2138,2141],{"href":2139,"rel":2140},"https://en.wikipedia.org/wiki/Rajput",[413],"rajput"," boshligʻi Roy Dul Chand himoya qilayotgan Bhatner qalʼasini olib, buzib tashlagan.",[405,2144,2145,2146,2151],{},"Dehliga yurishda Temurga karvonlarni talon-taroj qilib, oʻrmonlarda gʻoyib boʻladigan ",[409,2147,2150],{"href":2148,"rel":2149},"https://en.wikipedia.org/wiki/Jat",[413],"jat"," dehqonlari qarshi chiqqan. U minglab jatlarni oʻldirgan va koʻplarini asir olgan. Ammo Dehlidagi sultonlik uning oldinga siljishini toʻxtatish uchun hech narsa qilmagan.",[2004,2153,2155],{"id":2154},"dehlini-olish-1398","Dehlini olish (1398)",[405,2157,2158,2159],{},"Asosiy maqola: ",[409,2160,2163],{"href":2161,"rel":2162},"https://en.wikipedia.org/wiki/Sack_of_Delhi_%281398%29",[413],"Dehlini talon-taroj qilish (1398)",[405,2165,2166],{},"Jang 1398-yil 17-dekabrda boʻlib oʻtgan. Jangdan oldin Temur hind yurishida avvalroq asir olingan taxminan 100 000 qulni qirgʻin qilgan. Bu ularning isyon koʻtarishi mumkinligidan qoʻrqib qilingan.",[405,2168,2169],{},"Sulton Nosiruddin Mahmud Shoh Tugʻluq va Mallu Iqbol qoʻshini zanjirli zirh va tishlarida zahar boʻlgan jang fillariga ega edi. Tatar kuchlari fillardan qoʻrqgani sababli Temur askarlariga pozitsiyalar oldida xandaq qazishni buyurgan. Soʻng u tuyalarni imkon qadar koʻp yogʻoch va pichan bilan yuklagan. Jang fillari hujumga oʻtganda Temur pichanni yoqib, tuyalarni temir tayoqlar bilan turtib, ogʻriqdan baqirib fillarga otishlariga sabab boʻlgan: Temur fillar osonlikcha vahima qoʻzgʻatishini tushungan. Orqalaridan olov otilib, toʻgʻridan-toʻgʻri ular tomon uchayotgan tuyalarning gʻalati manzarasiga duch kelgan fillar orqaga burilib, oʻz safariga qarab yugurgan. Temur Nosiruddin Mahmud Shoh Tugʻluq kuchlaridagi keyingi tartibsizlikdan foydalanib, oson gʻalaba qozongan. Nosiruddin Mahmud Shoh Tugʻluq qoʻshinining qoldiqlari bilan qochgan.",[405,2171,2172,2175],{},[409,2173,2081],{"href":563,"rel":2174},[413],"ni olish Temurning eng yirik va eng vayronkor gʻalabalaridan biri edi; chunki oʻsha paytda Dehli dunyodagi eng boy shaharlardan biri edi. Dehli shahri talon-taroj qilinib, xarobaga aylantirilgan, aholisi qul qilingan. Shahar qulagach, aholining turk-moʻgʻullarga qarshi isyonlari boshlangan; bu shahar devorlari ichida qonli qasos qirgʻiniga sabab boʻlgan. Dehlida uch kunlik aholi isyonidan soʻng shahar aholisining chiriyotgan jasadlaridan hidlanib ketgani, boshlar inshootdek tikilgani va jasadlar Temur askarlari tomonidan qushlarga ozuqa qilib tashlab qoʻyilgani aytilgan. Temurning Dehlini bosib olib vayron qilishi Hindistonda hali davom etayotgan tartibsizlikni kuchaytirgan va shahar deyarli bir asr davomida ogʻir yoʻqotishdan tiklana olmagan.",[708,2177,2179],{"id":2178},"kavkaz-va-levant-yurishlari","Kavkaz va Levant yurishlari",[405,2181,2182],{},[715,2183],{"alt":2184,"src":2185},"Amir Temur qoʻshini 1396-yil bahorida Gruziyadagi Nerges shahri omon qolganlariga hujum qilmoqda. Garrett Zafarnama (taxminan 1480)","https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/3/32/Timur%27s_army_attacks_Nerges%2C_Georgia.jpg",[405,2187,2188],{},[639,2189,2190,2191,2196,2197,2203],{},"Amir Temur qoʻshini 1396-yil bahorida Gruziyadagi ",[409,2192,2195],{"href":2193,"rel":2194},"https://en.wikipedia.org/wiki/Mingrelia",[413],"Nerges"," shahri omon qolganlariga hujum qilmoqda. ",[639,2198,2199],{},[409,2200,1483],{"href":2201,"rel":2202},"https://en.wikipedia.org/wiki/Category%3AGarrett_Zafarnama",[413]," (taxminan 1480)",[405,2205,2206,2207,2212,2213,2218,2219,2224,2225,2230,2231,2236],{},"1399-yil oxiriga qadar Temur Usmonli imperiyasi sultoni ",[409,2208,2211],{"href":2209,"rel":2210},"https://uz.wikipedia.org/wiki/Boyazid_I",[413],"Boyazid I"," va Misr ",[409,2214,2217],{"href":2215,"rel":2216},"https://en.wikipedia.org/wiki/Mamluk",[413],"mamluk"," sultoni ",[409,2220,2223],{"href":2221,"rel":2222},"https://en.wikipedia.org/wiki/Nasir-ad-Din_Faraj",[413],"Nosiruddin Faraj"," bilan urush boshlagan. Boyazid ",[409,2226,2229],{"href":2227,"rel":2228},"https://uz.wikipedia.org/wiki/Onado%CA%BBli",[413],"Onadoʻli","dagi turkman va musulmon hukmdorlarining yerlarini qoʻshib ola boshlagan. Temur ",[409,2232,2235],{"href":2233,"rel":2234},"https://en.wikipedia.org/wiki/Anatolian_Beyliks",[413],"turkman hukmdorlari"," ustidan suverenitet daʼvo qilgani sababli ular uning orqasiga panoh topgan.",[405,2238,2239,2240,476,2245,819,2250,2255,2256,2261,2262,2267,2268,2272,2273,2278,2279,2284],{},"1400-yilda Temur ",[409,2241,2244],{"href":2242,"rel":2243},"https://uz.wikipedia.org/wiki/Armaniston",[413],"Armaniston",[409,2246,2249],{"href":2247,"rel":2248},"https://uz.wikipedia.org/wiki/Gruziya",[413],"Gruziya",[409,2251,2254],{"href":2252,"rel":2253},"https://en.wikipedia.org/wiki/Timur%27s_invasions_of_Georgia",[413],"bostirib kirgan",". 1386–1404-yillar oraligʻida Temurning turk-moʻgʻul kuchlari shimoliy Erondagi bazalaridan ",[409,2257,2260],{"href":2258,"rel":2259},"https://en.wikipedia.org/wiki/Transcaucasia",[413],"Kavkazorti"," mamlakatlariga bir necha bor hujum qilgan. Tiflis nihoyat 1404-yilda Temur tomonidan zabt etilgan va ",[409,2263,2266],{"href":2264,"rel":2265},"https://en.wikipedia.org/wiki/George_VII_of_Georgia",[413],"qirol Georgiy VII"," Temuriy suzerenitetini tan olishga majbur boʻlgan. Moʻgʻul ",[409,2269,1794],{"href":2270,"rel":2271},"https://en.wikipedia.org/wiki/Jalayirid_Sultanate",[413]," nazorati ostida boʻlgan Armaniston ham Temuriylar saltanatiga kiritilgan. Omon qolgan aholidan 60 000 dan ortiq ",[409,2274,2277],{"href":2275,"rel":2276},"https://en.wikipedia.org/wiki/Peoples_of_the_Caucasus",[413],"mahalliy aholi"," qul sifatida olingan va koʻplab tumanlar aholisiz qolgan. U shuningdek Kichik Osiyodagi ",[409,2280,2283],{"href":2281,"rel":2282},"https://en.wikipedia.org/wiki/Sivas",[413],"Sivas","ni talon-taroj qilgan.",[405,2286,2287],{},[715,2288],{"alt":2289,"src":2290},"1400-yildagi Jaloyiriy va Temuriy hududlari","https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/8/87/Jalayirids,_Timurids_and_Qara_Qoyunlu_in_1400.png",[405,2292,2293],{},[639,2294,2295,2296,476,2299,2303],{},"1400-yildagi ",[409,2297,1794],{"href":1792,"rel":2298},[413],[409,2300,2302],{"href":462,"rel":2301},[413],"Temuriy"," hududlari.",[405,2305,2306,2307,476,2312,2317],{},"Soʻng Temur eʼtiborini Suriyaga qaratib, ",[409,2308,2311],{"href":2309,"rel":2310},"https://en.wikipedia.org/wiki/Sack_of_Aleppo_%281400%29",[413],"Halab",[409,2313,2316],{"href":2314,"rel":2315},"https://en.wikipedia.org/wiki/Siege_of_Damascus_%281400%29",[413],"Damashq","ni talon-taroj qilgan. Shahar aholisi qirgʻin qilingan, faqat hunarmandlar Samarqandga surgun qilingan.",[405,2319,2320,2321,2324,2325,2330],{},"Temur 1401-yil iyunida ",[409,2322,1453],{"href":1451,"rel":2323},[413],"ga bostirib kirgan. Shahar olingach, 20 000 aholi qirgʻin qilingan. Temur har bir askar unga koʻrsatish uchun kamida ikki kesilgan inson boshi bilan qaytishini buyurgan. Oʻldirish uchun erkaklar tugagach, koʻplab jangchilar yurishda avvalroq olingan asirlarni oʻldirgan; asirlar ham tugagach, koʻplar oʻz xotinlarining boshini kesishga majbur boʻlgan. Britaniyalik tarixchi ",[409,2326,2329],{"href":2327,"rel":2328},"https://en.wikipedia.org/wiki/David_Nicolle",[413],"David Nicolle"," «The Mongol Warlords» asarida Temur qoʻshinini «butun atrofni qoplagan, talon-taroj va vayronagarchilik qilayotgan chumolilar va chigirtkalar»ga qiyoslagan nomaʼlum zamondosh tarixchini iqtibos keltiradi.",[708,2332,2334],{"id":2333},"onadoʻliga-bosqin","Onadoʻliga bosqin",[405,2336,2337,2338,476,2343],{},"Asosiy maqolalar: ",[409,2339,2342],{"href":2340,"rel":2341},"https://uz.wikipedia.org/wiki/Anqara_jangi",[413],"Anqara jangi",[409,2344,2347],{"href":2345,"rel":2346},"https://en.wikipedia.org/wiki/Ottoman_Interregnum",[413],"Usmoniylar interregnumi",[405,2349,2350],{},"Shu orada Temur va Boyazid oʻrtasida yillar davomida haqoratomuz maktublar almashilgan. Ikkala hukmdor bir-birini oʻz uslubida haqorat qilgan; Temur Boyazidning hukmdor sifatidagi mavqeini zaiflashtirishni va uning harbiy muvaffaqiyatlari ahamiyatini kamaytirishni afzal koʻrgan.",[405,2352,2353],{},"Temurning Usmonli sultoniga yoʻllagan maktublaridan birining parchasi:",[402,2355,2356],{},[405,2357,2358,2359,2364,2365,2370],{},"Menga ishoning, siz faqat chumoli-pismiresiz: fillar bilan jang qilishga urinmang — ular sizni oyogʻi ostida ezib tashlaydi. Siz kabi mayda shahzoda biz bilan bellashadimi? Ammo sizning ",[409,2360,2363],{"href":2361,"rel":2362},"https://en.wikipedia.org/wiki/Rodomontade",[413],"rodomontadalaringiz"," (maqtanchogʻlik) gʻayrioddiy emas; chunki ",[409,2366,2369],{"href":2367,"rel":2368},"https://en.wikipedia.org/wiki/Turkoman_%28ethnonym%29",[413],"turkman"," hech qachon aql bilan gapirmagan. Agar maslahatlarimizga amal qilmasangiz, pushaymon boʻlasiz",[405,2372,2373],{},[715,2374],{"alt":2375,"src":2376},"Onadoʻli zabt etilgach, asir Boyazid I bilan bayramlar. Zafarnoma, 1528 (Goliston, MS 708).","https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/3/32/Festivities_with_Bayezid_as_prisoner%2C_after_conquering_Rum_territories._Zafarnama%2C_1528_%28Golestan%2C_MS_708%29.jpg",[405,2378,2379],{},[639,2380,2381,2382,2385,2386,415],{},"Onadoʻli zabt etilgach, asir ",[409,2383,2211],{"href":2209,"rel":2384},[413]," bilan bayramlar. ",[639,2387,2388],{},[409,2389,2392],{"href":2390,"rel":2391},"https://en.wikipedia.org/wiki/Category%3AZafarnama%2C_1528_%28Golestan%2C_MS_708%29",[413],"Zafarnoma, 1528 (Goliston, MS 708)",[405,2394,2395,2396,2399,2400,2403,2404,2409,2410,2413],{},"Nihoyat Temur Onadoʻliga bostirib kirib, 1402-yil 20-iyulda ",[409,2397,2342],{"href":2340,"rel":2398},[413],"da Boyazidni magʻlub etgan. Boyazid jangda asir olingan va keyinchalik asirlikda vafot etgan; bu oʻn ikki yillik ",[409,2401,2347],{"href":2345,"rel":2402},[413]," davrini boshlab bergan. Temurning Boyazid va Usmonli imperiyasiga hujumining eʼlon qilingan sababi ",[409,2405,2408],{"href":2406,"rel":2407},"https://en.wikipedia.org/wiki/Seljuq_dynasty",[413],"Saljuqiylar"," hokimiyatini tiklash edi. Temur Saljuqiylarni ",[409,2411,2229],{"href":2227,"rel":2412},[413],"ning qonuniy hukmdorlari deb bilgan; chunki ularga hukmronlik moʻgʻul fotihlar tomonidan berilgan edi — bu Temurning Chingiziylar qonuniyligiga qiziqishini koʻrsatadi.",[405,2415,2416,2417,2422,2423,2428,2429,2434],{},"1402-yil dekabrida Temur xristian ",[409,2418,2421],{"href":2419,"rel":2420},"https://en.wikipedia.org/wiki/Knights_Hospitalers",[413],"Gospitalyer ritsarlari","ning mustahkam oʻrni ",[409,2424,2427],{"href":2425,"rel":2426},"https://en.wikipedia.org/wiki/Siege_of_Smyrna",[413],"Smirnani qamal qilib zabt etgan","; shu bois u oʻzini ",[639,2430,2431],{},[409,2432,645],{"href":643,"rel":2433},[413]," yoki «Islom jangchisi» deb atagan. Smirnada Temur askarlari ommaviy bosh kesishni amalga oshirgan.",[405,2436,2437,2438,2443,2444,476,2449,2454,2455,2460,2461,784,2466,2469],{},"1403-yil fevralidagi ",[409,2439,2442],{"href":2440,"rel":2441},"https://en.wikipedia.org/wiki/Treaty_of_Gallipoli",[413],"Gallipoli shartnomasi"," bilan Temur ",[409,2445,2448],{"href":2446,"rel":2447},"https://en.wikipedia.org/wiki/Republic_of_Genoa",[413],"Genuya",[409,2450,2453],{"href":2451,"rel":2452},"https://en.wikipedia.org/wiki/Republic_of_Venice",[413],"Venetsiya","liklarga gʻazablangan; chunki ularning kemalari Usmonli qoʻshinini ",[409,2456,2459],{"href":2457,"rel":2458},"https://en.wikipedia.org/wiki/Thrace",[413],"Frakiya","dagi xavfsizlikka olib oʻtgan. ",[409,2462,2465],{"href":2463,"rel":2464},"https://en.wikipedia.org/wiki/Lord_Kinross",[413],"Lord Kinross",[639,2467,2468],{},"The Ottoman Centuries"," asarida yozganidek, italyaliklar uddalay olmaydigan dushmanga qaraganda uddalay oladigan dushmanni afzal koʻrgan.",[405,2471,2472,2473,2480,2481,1789,2486,2491],{},"Interregnumning boshida Boyazid I ning oʻgʻli ",[639,2474,2475],{},[409,2476,2479],{"href":2477,"rel":2478},"https://en.wikipedia.org/wiki/Mehmed_I",[413],"Mehmed Chelebiy"," Temurning vassali sifatida harakat qilgan. Boshqa shahzodalaridan farqli oʻlaroq, Mehmed Temur nomi «Demur xon Gurgʻon» (تيمور خان كركان) sifatida, oʻzining «Mehmed bin Boyazid xon» (محمد بن بايزيد خان) nomi yonida zarb etilgan tangalar chiqargan. Bu, ehtimol, Mehmedning ",[409,2482,2485],{"href":2483,"rel":2484},"https://en.wikipedia.org/wiki/Battle_of_Ulubad",[413],"Ulubad jangi",[409,2487,2490],{"href":2488,"rel":2489},"https://en.wikipedia.org/wiki/Bursa",[413],"Bursa","ni zabt etishini Temurga oqlash urinishi edi. Mehmed _Rum_da oʻzini mustahkamlagach, Temur allaqachon Markaziy Osiyoga qaytish tayyorgarligini boshlagan va Onadoʻlidagi _status quo_ga aralashish uchun boshqa qadamlar qoʻymagan.",[405,2493,2494,2495,2498,2499,2504,2505,2510,2511,2516],{},"Temur hali Onadoʻlida ekanida ",[409,2496,1868],{"href":1866,"rel":2497},[413]," Bagʻdodga hujum qilib, 1402-yilda uni olgan. Temur Forsga qaytib, Bagʻdodni qayta olish uchun nabirasi Abu Bakr ibn Mironshohni yuborgan; u buni uddalagan. Soʻng Temur biroz vaqt ",[409,2500,2503],{"href":2501,"rel":2502},"https://en.wikipedia.org/wiki/Ardabil",[413],"Ardabil","da oʻtkazgan; u yerda ",[409,2506,2509],{"href":2507,"rel":2508},"https://en.wikipedia.org/wiki/Safaviyya",[413],"Safaviya"," rahbari ",[409,2512,2515],{"href":2513,"rel":2514},"https://en.wikipedia.org/wiki/Ali_Safavi",[413],"Ali Safaviy","ga bir necha asir bergan. Keyin u Xurosonga, soʻng Samarqandga yurgan; u yerda toʻqqiz oy bayram qilib, Moʻgʻuliston va Xitoyga bosqin tayyorlagan.",[708,2518,2520],{"id":2519},"min-sulolasiga-hujum-urinishlari","Min sulolasiga hujum urinishlari",[405,2522,2523],{},[715,2524],{"alt":2525,"src":2526},"Xitoyga qarshi yurish. Temur vafotidan soʻng, 1405-yil 19-fevralda Shohrux (oʻngda) Temuriy qoʻshinini Xitoy tomon boshlamoqda. Zafarnoma (1436)","https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/6/66/The_campaign_against_China._Shah_Rukh_leads_the_Timurid_army_towards_China_on_19_February_1405%2C_after_Timur%27s_death._Facing_folios_414r%2C_413v.jpg",[405,2528,2529],{},[639,2530,2531,2532,2535,2536,2538],{},"Xitoyga qarshi yurish. Temur vafotidan soʻng, 1405-yil 19-fevralda ",[409,2533,1648],{"href":1646,"rel":2534},[413]," (oʻngda) Temuriy qoʻshinini Xitoy tomon boshlamoqda. ",[639,2537,742],{}," (1436)",[405,2540,2541,2542,2545,2546,2551,2552,2557,2558,2563,2564,2569],{},"1368-yilda ",[409,2543,678],{"href":676,"rel":2544},[413]," qulab, oʻrniga ",[409,2547,2550],{"href":2548,"rel":2549},"https://en.wikipedia.org/wiki/Ming_dynasty",[413],"Min sulolasi"," kelgan. Min sulolasi asoschisi ",[409,2553,2556],{"href":2554,"rel":2555},"https://en.wikipedia.org/wiki/Hongwu_Emperor",[413],"Hongwu imperatori"," va uning oʻgʻli ",[409,2559,2562],{"href":2560,"rel":2561},"https://en.wikipedia.org/wiki/Yongle_Emperor",[413],"Yongle imperatori"," hukmronligi davrida Markaziy Osiyoning koʻplab mamlakatlarini vassal davlatlarga aylantirgan. 1394-yilda Hongwu imperatori elchilari nihoyat Temurga uni fuqaro sifatida murojaat qilgan maktubni topshirgan. Temur elchilar ",[409,2565,2568],{"href":2566,"rel":2567},"https://en.wikipedia.org/wiki/Fu_An",[413],"Fu An",", Guo Ji va Liu Weini hibsga olgan. Hongwu imperatorining keyingi elchisi Chen Dewen (1397) ham, Yongle imperatorining taxtga chiqishini eʼlon qilgan delegatsiya ham yaxshiroq natija olmagan.",[405,2571,2572,2573,2578,2579,2582,2583,2588,2589,2594],{},"Temur oxir-oqibat Xitoyga bostirib kirishni rejalashtirgan. Shu maqsadda Temur ",[409,2574,2577],{"href":2575,"rel":2576},"https://en.wikipedia.org/wiki/Mongolian_Plateau",[413],"Moʻgʻuliston platosi","dagi omon qolgan moʻgʻul qabilalari bilan ittifoq tuzgan va ",[409,2580,895],{"href":893,"rel":2581},[413],"gacha tayyorgarlik koʻrgan. ",[409,2584,2587],{"href":2585,"rel":2586},"https://en.wikipedia.org/wiki/Engke_Khan",[413],"Engke xon"," nabirasi ",[409,2590,2593],{"href":2591,"rel":2592},"https://en.wikipedia.org/wiki/%C3%96ljei_Tem%C3%BCr_Khan",[413],"Öljei Temürxon","ni yuborgan; u Samarqanddagi Temur saroyida islomni qabul qilgach «Buyanshirxon» nomi bilan ham mashhur boʻlgan.",[708,2596,2598],{"id":2597},"vafoti","Vafoti",[405,2600,2601,2602,2607,2608,2613,2614,2617,2618,2621],{},"Temur janglarni bahorda olib borishni afzal koʻrgan. Biroq u ",[409,2603,2606],{"href":2604,"rel":2605},"https://en.wikipedia.org/wiki/Timur%27s_Gates",[413],"Temur darvozalari"," orqali sharqqa yoʻl olgan va noodatiy qishki yurish chogʻida yoʻlda vafot etgan. 1404-yil dekabrida Temur Min Xitoyiga qarshi harbiy yurishlarni boshlagan va Min elchisini hibsga olgan. U Sirdaryoning narigi tomonida lagerda kasal boʻlib qolgan va Xitoy chegarasiga yetmasdan 1405-yil 17 yoki 18-fevralda ",[409,2609,2612],{"href":2610,"rel":2611},"https://en.wikipedia.org/wiki/Farab",[413],"Forob","da vafot etgan. Vafotidan soʻng ",[409,2615,2568],{"href":2566,"rel":2616},[413]," kabi Min elchilari va qolgan kuzatuvchilar nabirasi ",[409,2619,1016],{"href":1014,"rel":2620},[413]," tomonidan ozod qilingan.",[405,2623,2624,2625,2630,2631,476,2636,2641,2642,453,2647,2652,2653,2658,2659,2664],{},"Geograf ",[409,2626,2629],{"href":2627,"rel":2628},"https://en.wikipedia.org/wiki/Clements_Markham",[413],"Clements Markham"," Klavixo elchiligining bayoni kirishida Temur vafotidan soʻng jasadi «",[409,2632,2635],{"href":2633,"rel":2634},"https://en.wikipedia.org/wiki/Musk",[413],"mushk",[409,2637,2640],{"href":2638,"rel":2639},"https://en.wikipedia.org/wiki/Rose_water",[413],"atirgul suvi"," bilan ",[409,2643,2646],{"href":2644,"rel":2645},"https://en.wikipedia.org/wiki/Embalmed",[413],"mumiyalangan",[409,2648,2651],{"href":2649,"rel":2650},"https://en.wikipedia.org/wiki/Linen",[413],"zigʻir","ga oʻralgan, ",[409,2654,2657],{"href":2655,"rel":2656},"https://en.wikipedia.org/wiki/Ebony",[413],"eben"," tobutga solingan va Samarqandga yuborilib, u yerda dafn etilgan»ini yozadi. Uning maqbarasi ",[409,2660,2663],{"href":2661,"rel":2662},"https://uz.wikipedia.org/wiki/Go%CA%BBri_Amir",[413],"Goʻri Amir"," hali ham Samarqandda turibdi; garchi soʻnggi yillarda sezilarli darajada restavratsiya qilingan boʻlsa ham.",[708,2666,2668],{"id":2667},"vorislik","Vorislik",[405,2670,2158,2671],{},[409,2672,487],{"href":485,"rel":2673},[413],[405,2675,2676],{},[715,2677],{"alt":2678,"src":2679},"Temur maqbarasi Samarqand, Oʻzbekistonda joylashgan.","https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/5/5d/ShrineofAmirTimur.jpg",[405,2681,2682],{},[639,2683,2684,784,2688,453,2691,2694],{},[409,2685,2687],{"href":2661,"rel":2686},[413],"Temur maqbarasi",[409,2689,1031],{"href":1029,"rel":2690},[413],[409,2692,277],{"href":522,"rel":2693},[413],"da joylashgan.",[405,2696,2697,2698,2703,2704,2709,2710,2714],{},"Temur undan oldin ikki marta voris tayinlagan edi; ikkalasidan ham uzoq umr koʻrgan. Birinchisi, oʻgʻli ",[409,2699,2702],{"href":2700,"rel":2701},"https://en.wikipedia.org/wiki/Jahangir_Mirza_%28Timurid_prince%29",[413],"Jahongir",", 1376-yilda kasallikdan vafot etgan.: 51 Ikkinchisi, nabirasi ",[409,2705,2708],{"href":2706,"rel":2707},"https://en.wikipedia.org/wiki/Muhammad_Sultan_Mirza",[413],"Muhammad Sulton",", 1403-yilda jang jarohatlaridan vafot etgan. Ikkinchisining vafotidan soʻng Temur uni almashtirish uchun hech narsa qilmagan. Faqat oʻlim toʻshagida Muhammad Sultonning ukasi ",[409,2711,2111],{"href":2712,"rel":2713},"https://en.wikipedia.org/wiki/Pir_Muhammad_ibn_Jahangir",[413],"ni vorisi etib tayinlagan.",[405,2716,2717,2718,2721],{},"Pir Muhammad qarindoshlaridan yetarli qoʻllab-quvvatlashni qoʻlga kirita olmagan va Temur avlodlari oʻrtasida shiddatli fuqarolar urushi boshlangan; koʻplab shahzodalar daʼvo qilgan. Faqat 1409-yilda Temurning kenja oʻgʻli ",[409,2719,1648],{"href":1646,"rel":2720},[413]," raqiblarini yengib, Temur vorisi sifatida taxtni egallagan.",[708,2723,2725],{"id":2724},"diniy-qarashlari","Diniy qarashlari",[405,2727,2728],{},[715,2729],{"alt":2730,"src":2731},"Temur 1403-yilda nabirasi Muhammad Sulton Mirzo ibn Jahongir dafnida. Zafarnoma (1436)","https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/7/78/Timur_at_the_funerals_of_his_grandson_Muhammad_Sultan_Mirza_ibn_Jahangir_in_1403._Zafarnama_of_1436.jpg",[405,2733,2734],{},[639,2735,2736,2737,2741,2742,2538],{},"Temur 1403-yilda nabirasi ",[409,2738,2740],{"href":2706,"rel":2739},[413],"Muhammad Sulton Mirzo ibn Jahongir"," dafnida. ",[639,2743,742],{},[405,2745,2746,2747,2752,2753,784,2758,2763,2764,2769,2770,2773,2774,2779,2780,2783],{},"Temur amaliyotdagi ",[409,2748,2751],{"href":2749,"rel":2750},"https://en.wikipedia.org/wiki/Sunni_Muslim",[413],"sunniy musulmon"," boʻlib, ehtimol Movarounnahrda nufuzli ",[409,2754,2757],{"href":2755,"rel":2756},"https://uz.wikipedia.org/wiki/Naqshbandiya",[413],"Naqshbandiya",[409,2759,2762],{"href":2760,"rel":2761},"https://en.wikipedia.org/wiki/Sufism",[413],"tasavvuf"," tariqatiga mansub edi. Uning asosiy rasmiy diniy maslahatchisi hanafiy olim Abd al-Jabbor Xorazmiy edi. ",[409,2765,2768],{"href":2766,"rel":2767},"https://uz.wikipedia.org/wiki/Termiz",[413],"Termiz","da u ",[409,2771,1288],{"href":1286,"rel":2772},[413],"lik yetakchi ",[409,2775,2778],{"href":2776,"rel":2777},"https://en.wikipedia.org/wiki/Sayyid_Baraka",[413],"Sayyid Baraka","ning maʼnaviy taʼsiriga tushgan; Sayyid Baraka ",[409,2781,2663],{"href":2661,"rel":2782},[413],"da Temur yoniga dafn etilgan.",[405,2785,598,2786,476,2791,2796,2797,2802,2803,2808,2809,2814,2815,2819,2820,2825,2826,2831,2832,2835],{},[409,2787,2790],{"href":2788,"rel":2789},"https://en.wikipedia.org/wiki/Ali",[413],"Ali",[409,2792,2795],{"href":2793,"rel":2794},"https://en.wikipedia.org/wiki/Ahl_al-Bayt",[413],"Ahl al-Bayt","ni yuksak hurmat qilgani maʼlum va turli olimlar tomonidan «",[409,2798,2801],{"href":2799,"rel":2800},"https://en.wikipedia.org/wiki/Shia_Islam",[413],"shiylikka"," moyil» pozitsiyasi uchun qayd etilgan. Biroq u ",[409,2804,2807],{"href":2805,"rel":2806},"https://en.wikipedia.org/wiki/Companions_of_the_Prophet",[413],"Paygʻambar sahobalari"," xotirasini tahqirlash uchun shiylarni ham jazolagan. Temur baʼzan sunniy apologetika bilan shiylarga hujum qilgan, boshqa paytlarda sunniylarga ham diniy asoslarda hujum qilgan. Aksincha, Temur ",[409,2810,2813],{"href":2811,"rel":2812},"https://en.wikipedia.org/wiki/Alamut_Castle",[413],"Alamut","da ",[409,2816,2006],{"href":2817,"rel":2818},"https://en.wikipedia.org/wiki/Isma%27ilism",[413],"ga hujum qilgani uchun ",[409,2821,2824],{"href":2822,"rel":2823},"https://en.wikipedia.org/wiki/Seljuk_Empire",[413],"Saljuqiy"," sulton ",[409,2827,2830],{"href":2828,"rel":2829},"https://en.wikipedia.org/wiki/Ahmad_Sanjar",[413],"Ahmad Sanjar","ni yuksak hurmat qilgan; Temurning oʻzining ",[409,2833,2015],{"href":2013,"rel":2834},[413],"dagi ismoiliylarga hujumi ham shunday shafqatsiz boʻlgan.",[708,2837,2839],{"id":2838},"shaxsiyati","Shaxsiyati",[405,2841,2842,2843,2846,2847,2850],{},"Temur harbiy daho va yorqin taktik sifatida eʼtirof etiladi; u Markaziy Osiyodagi hukmronligi davomida koʻchmanchilarning sodiq izdoshlarini yutib olish va saqlab qolish uchun juda oʻzgaruvchan siyosiy tuzilma ichida ishlashning gʻayrioddiy qobiliyatiga ega edi. U shuningdek gʻayrioddiy aqlli — nafaqat sezgi, balki intellekt jihatidan ham — deb hisoblangan. Samarqandda va koʻplab safarlarida Temur taniqli olimlar rahbarligida fors, moʻgʻul va turkiy tillarni oʻrgana olgan (",[409,2844,885],{"href":883,"rel":2845},[413],"ga koʻra, Temur ",[409,2848,651],{"href":649,"rel":2849},[413]," gapira olmagan). Biroq Temur fors tilini alohida ajratgan; chunki bu nafaqat saroy, balki devonxona tili ham edi.",[405,2852,2853],{},[715,2854],{"alt":2855,"src":2856},"Temur 1401-yilgi Bagʻdod qamalida qoʻshinini boshqarmoqda. Nabirasi Ibrohim Sulton 1424–28-yillarda buyurtma qilgan _Zafarnoma_dagi deyarli zamondosh portret. 1435–36-yillarda nashr etilgan.","https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/3/3b/Timur_leading_his_troops_at_the_1401_Siege_of_Baghdad._Near-contemporary_manuscript_commissioned_by_his_grandson_Ibrahim_Sultan_in_1424%E2%80%9328._Published_in_1435-36.jpg",[405,2858,2859],{},[639,2860,2861,2862,2867,2868,2873,2874,2877],{},"Temur 1401-yilgi ",[409,2863,2866],{"href":2864,"rel":2865},"https://en.wikipedia.org/wiki/Siege_of_Baghdad_%281401%29",[413],"Bagʻdod qamali","da qoʻshinini boshqarmoqda. Nabirasi ",[409,2869,2872],{"href":2870,"rel":2871},"https://en.wikipedia.org/wiki/Ibrahim_Sultan_%28Timurid%29",[413],"Ibrohim Sulton"," 1424–28-yillarda buyurtma qilgan _",[409,2875,742],{"href":740,"rel":2876},[413],"_dagi deyarli zamondosh portret. 1435–36-yillarda nashr etilgan.",[405,2879,2880,2846,2885,2890,2891,453,2896,2901,2902,2905,2906,2911],{},[409,2881,2884],{"href":2882,"rel":2883},"https://en.wikipedia.org/wiki/John_Joseph_Saunders",[413],"John Joseph Saunders",[409,2886,2889],{"href":2887,"rel":2888},"https://en.wikipedia.org/wiki/Steppe_nomad",[413],"dasht koʻchmanchisi"," emas, balki «islomiylashgan va eroniylashgan jamiyat mahsuli» edi. Muhimroq tomoni, Temur imkoniyatdan foydalanuvchi sifatida tavsiflangan. Turk-moʻgʻul merosidan foydalanib, Temur harbiy maqsadlarga yoki ichki siyosiy maqsadlarga erishish uchun koʻpincha islom yoki ",[409,2892,2895],{"href":2893,"rel":2894},"https://en.wikipedia.org/wiki/Sharia",[413],"shariat",[409,2897,2900],{"href":2898,"rel":2899},"https://en.wikipedia.org/wiki/Fiqh",[413],"fiqh"," va Moʻgʻullar imperiyasi anʼanalaridan foydalangan. Temur bilimdon podshoh edi va olimlar suhbatidan zavqlangan; u ularga nisbatan bagʻrikeng va saxovatli edi. U fors shoiri ",[409,2903,498],{"href":496,"rel":2904},[413],"ning zamondoshi edi va ularning uchrashuvi haqidagi hikoya Temur quyidagi baytli ",[409,2907,2910],{"href":2908,"rel":2909},"https://en.wikipedia.org/wiki/Ghazal",[413],"gʻazal"," yozgan Hofizni chaqirganini tushuntiradi:",[405,2913,2914],{},"Yuzingdagi qora xol uchun\nSamarqand va Buxoro shaharlarini berardim.",[405,2916,2917],{},"Temur uni bu bayt uchun tanbeh qilib: «Yaxshi toblangan qilichim zarbalari bilan Samarqand va Buxoroni — poytaxtlarim va qarorgohlarimni ulugʻlash uchun dunyoning katta qismini zabt etdim; sen esa, bechora, bu ikki shaharni bir xolga almashtirarding», degan. Hofiz qoʻrqmasdan javob bergan: «Aynan shunday saxovat tufayli men, koʻrib turganingizdek, hozirgi qashshoqlikka tushganman». Aytishlaricha, ziyrak javob Temurni xursand qilgan va shoir ajoyib sovgʻalar bilan ketgan.",[405,2919,2920],{},"Keng tarqalgan qarashga koʻra, Temur yurishlarining asl sababi imperatorlik ambitsiyasi edi; bu uning soʻzlarida ifodalangan: «Yashaladigan dunyoning butun kengligi ikki podshoh uchun yetarli emas». Biroq Erondan tashqarida Temur bostirib kirgan davlatlarni ona Samarqandini boyitish uchun talon-taroj qilgan va zabt etilgan hududlarga eʼtibor bermagan; bu uning vafotidan soʻng saltanatining nisbatan tez parchalanib ketishiga olib kelgan boʻlishi mumkin.",[405,2922,2923,2924,2927,2928,2931,2932,2937],{},"Temur suhbatlarida fors iboralarini tez-tez ishlatgan va uning shiori forscha ",[639,2925,2926],{},"rāstī rustī"," (راستی رستی, «haqiqat — xavfsizlik» yoki ",[639,2929,2930],{},"«veritas salus»"," maʼnosida) edi. Unga 10×11 taxtada oʻynaladigan ",[409,2933,2936],{"href":2934,"rel":2935},"https://en.wikipedia.org/wiki/Tamerlane_chess",[413],"Tamerlan shaxmati"," variantini ixtiro qilish tegishli.",[708,2939,2941],{"id":2940},"yevropa-bilan-aloqalar","Yevropa bilan aloqalar",[405,2943,2158,2944],{},[409,2945,2948],{"href":2946,"rel":2947},"https://en.wikipedia.org/wiki/Timurid_relations_with_Europe",[413],"Temuriylarning Yevropa bilan munosabatlari",[405,2950,2951],{},[715,2952],{"alt":2953,"src":2954},"Temurning Fransiya qiroli Karl VIga 1402-yilgi maktubi — Temuriylarning Yevropa bilan munosabatlarining guvohi. Archives Nationales, Parij.","https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/b/b0/Letter_of_Tamerlane_to_Charles_VI_1402.jpg",[405,2956,2957],{},[639,2958,2063,2959,2964,2965,2968,2969,2974],{},[409,2960,2963],{"href":2961,"rel":2962},"https://en.wikipedia.org/wiki/Charles_VI_of_France",[413],"Fransiya qiroli Karl VI","ga 1402-yilgi maktubi — ",[409,2966,2948],{"href":2946,"rel":2967},[413],"ning guvohi. ",[409,2970,2973],{"href":2971,"rel":2972},"https://en.wikipedia.org/wiki/Archives_Nationales_%28France%29",[413],"Archives Nationales",", Parij.",[405,2976,2977,2978,2983,2984,2989,2990,2995,2996,2999,3000,3005],{},"Temur turli Yevropa davlatlari, ayniqsa Ispaniya va Fransiya bilan koʻplab ",[409,2979,2982],{"href":2980,"rel":2981},"https://en.wikipedia.org/wiki/epistolary",[413],"epistolyar"," va diplomatik aloqalarga ega boʻlgan. ",[409,2985,2988],{"href":2986,"rel":2987},"https://en.wikipedia.org/wiki/Henry_III_of_Castile",[413],"Kastiliyalik Genrix III"," saroyi bilan Temur saroyi oʻrtasidagi munosabatlar oʻrta asr ",[409,2991,2994],{"href":2992,"rel":2993},"https://en.wikipedia.org/wiki/Crown_of_Castile",[413],"Kastiliya"," diplomatiyasida muhim rol oʻynagan. 1402-yilda, ",[409,2997,2342],{"href":2340,"rel":2998},[413]," paytida, Temur huzurida allaqachon ikki ispan elchisi — Pelayo de Sotomayor va Fernando de Palazuelos — bor edi. Keyinchalik Temur ",[409,3001,3004],{"href":3002,"rel":3003},"https://en.wikipedia.org/wiki/Kingdom_of_Le%C3%B3n%23Le%C3%B3n_and_Castile",[413],"Leon va Kastiliya qirolligi"," saroyiga Hajji Muhammad al-Qozi ismli chigʻatoy elchisini maktublar va sovgʻalar bilan yuborgan.",[405,3007,3008,3009,3012],{},"Javoban Kastiliyalik Genrix III 1403–06-yillarda Temur saroyiga Samarqandga mashhur elchilikni yuborgan; uni ",[409,3010,912],{"href":910,"rel":3011},[413]," boshqargan, yana ikki elchi — Alfonso Paez va Gomez de Salazar — bilan birga. Qaytib kelganda Temur Kastiliya qirolini «oʻzining oʻgʻlidek» deb bilishini tasdiqlagan.",[405,3014,3015,3016,3021,3022,3027],{},"Klavixoga koʻra, Temurning ispan delegatsiyasiga yaxshi muomalasi mezbonning «",[409,3017,3020],{"href":3018,"rel":3019},"https://en.wikipedia.org/wiki/Cathay",[413],"Katay"," hukmdori» (yaʼni Yongle imperatori) — Xitoy hukmdori — elchilariga nisbatan mensimaslik bilan zid edi. Klavixoning Samarqandga tashrifi unga Yevropa auditoriyasiga Katay (Xitoy) yangiliklarini yetkazishga imkon bergan; ",[409,3023,3026],{"href":3024,"rel":3025},"https://uz.wikipedia.org/wiki/Marko_Polo",[413],"Marko Polo"," safarlaridan oʻtgan asr davomida kamdan-kam yevropalik bevosita tashrif buyura olgan.",[405,3029,3030],{},"Fransuz arxivlari quyidagilarni saqlaydi:",[3032,3033,3034,3047],"ul",{},[3035,3036,3037,3038,3041,3042,3046],"li",{},"1402-yil 30-iyuldagi Temurning ",[409,3039,2963],{"href":2961,"rel":3040},[413],"ga Osiyoga savdogarlar yuborishni taklif qilgan maktubi. U ",[409,3043,3045],{"href":592,"rel":3044},[413],"forscha"," yozilgan.",[3035,3048,3049,3050,3053,3054,3057,3058,3063],{},"1403-yil mayidagi maktub. Bu Temurning Karl VI ga va oʻgʻli ",[409,3051,1660],{"href":1658,"rel":3052},[413],"ning xristian shahzodalariga ",[409,3055,2211],{"href":2209,"rel":3056},[413]," ustidan ",[409,3059,3062],{"href":3060,"rel":3061},"https://en.wikipedia.org/wiki/Smyrna",[413],"Smirna","da gʻalabani eʼlon qilgan maktubining lotincha transkripsiyasi.",[405,3065,3066],{},"Karl VI ning Temurga 1403-yil 15-iyundagi javobi nusxasi saqlangan.",[405,3068,3069,3070,3075,3076,3081],{},"Bundan tashqari, amakisi Gʻarbda yoʻqligida regent boʻlgan Vizantiya ",[409,3071,3074],{"href":3072,"rel":3073},"https://en.wikipedia.org/wiki/John_VII_Palaiologos",[413],"Ioann VII Paleolog"," 1401-yil avgustida Temurga ",[409,3077,3080],{"href":3078,"rel":3079},"https://en.wikipedia.org/wiki/Dominican_Order",[413],"dominikan rohibi"," yuborib, hurmat bildirgan va turklarni magʻlub etishi bilanoq ularga emas, Temurga soliq toʻlashni taklif qilgan.",[708,3083,3085],{"id":3084},"meros","Meros",[405,3087,3088,3089,453,3092,453,3096,3101,3102,453,3107,453,3111,476,3114,3119,3120,784,3125,3128,3129,453,3134,453,3137,476,3140,3145,3146,3149,3150,3155,3156,3159,3160,3165,3166,453,3170,476,3174,3178,3179,415],{},"Temurning merosi ikkiyoqlama. Uning hukmronligi ostida Markaziy Osiyo gullab-yashnagan boʻlsa-da, ",[409,3090,1453],{"href":1451,"rel":3091},[413],[409,3093,2316],{"href":3094,"rel":3095},"https://en.wikipedia.org/wiki/Damascus%23Timurlank",[413],[409,3097,3100],{"href":3098,"rel":3099},"https://en.wikipedia.org/wiki/Delhi",[413],"Dehli"," va boshqa ",[409,3103,3106],{"href":3104,"rel":3105},"https://en.wikipedia.org/wiki/Arab",[413],"arab",[409,3108,3110],{"href":2252,"rel":3109},[413],"gruzin",[409,3112,873],{"href":871,"rel":3113},[413],[409,3115,3118],{"href":3116,"rel":3117},"https://en.wikipedia.org/wiki/Indian_people",[413],"hind"," shaharlari talon-taroj qilinib, vayron etilgan va aholisi qirgʻin qilingan. Shunday qilib, Temur ",[409,3121,3124],{"href":3122,"rel":3123},"https://en.wikipedia.org/wiki/Muslim",[413],"musulmon",[409,3126,481],{"href":479,"rel":3127},[413],"da ijobiy obrazini saqlab qolgan boʻlsa-da, uning eng buyuk vahshiyliklari sodir etilgan ",[409,3130,3133],{"href":3131,"rel":3132},"https://en.wikipedia.org/wiki/Arabia",[413],"Arabiston",[409,3135,2037],{"href":2035,"rel":3136},[413],[409,3138,1447],{"href":473,"rel":3139},[413],[409,3141,3144],{"href":3142,"rel":3143},"https://uz.wikipedia.org/wiki/Hindiston",[413],"Hindiston","da koʻplar tomonidan qoralanadi. Biroq ",[409,3147,493],{"href":491,"rel":3148},[413]," Temurni oʻsha davrdagi boshqa fotihlar uddalay olmagan holda islom olamining katta qismini birlashtirgani uchun maqtaydi. ",[409,3151,3154],{"href":3152,"rel":3153},"https://en.wikipedia.org/wiki/Middle_East",[413],"Yaqin Sharq","ning keyingi buyuk fotihi ",[409,3157,1772],{"href":1770,"rel":3158},[413]," Temurdan kuchli taʼsirlangan va ",[409,3161,3164],{"href":3162,"rel":3163},"https://en.wikipedia.org/wiki/Naderian_Wars",[413],"oʻz yurishlarida"," Temur fathlari va jang strategiyalarini deyarli qayta ijro etgan. Temur kabi Nodirshoh ",[409,3167,1960],{"href":3168,"rel":3169},"https://en.wikipedia.org/wiki/Caucasus_Campaign_%281735%29",[413],[409,3171,1447],{"href":3172,"rel":3173},"https://en.wikipedia.org/wiki/Campaigns_of_Nader_Shah",[413],[409,3175,481],{"href":3176,"rel":3177},"https://en.wikipedia.org/wiki/Nader_Shah%27s_Central_Asian_campaign",[413],"ning katta qismini zabt etgan, shuningdek ",[409,3180,3183],{"href":3181,"rel":3182},"https://en.wikipedia.org/wiki/Nader_Shah%27s_invasion_of_India",[413],"Dehlini talon-taroj qilgan",[405,3185,3186,3187,2814,3190,3195,3196,3201,3202,3205,3206,3211,3212,3219,3220,3225,3226,3230,3231,3236],{},"Temurning qisqa umr koʻrgan saltanati ",[409,3188,518],{"href":516,"rel":3189},[413],[409,3191,3194],{"href":3192,"rel":3193},"https://en.wikipedia.org/wiki/Turco-Persian_tradition",[413],"turk-fors anʼanasi","ni ham uygʻunlashtirgan va uning ",[409,3197,3200],{"href":3198,"rel":3199},"https://en.wikipedia.org/wiki/Fiefdom",[413],"feod","iga kiritilgan hududlarning aksariyatida ",[409,3203,873],{"href":592,"rel":3204},[413]," tili ",[409,3207,3210],{"href":3208,"rel":3209},"https://en.wikipedia.org/wiki/Ethnicity",[413],"etnik"," mansublikdan qatʼi nazar, boshqaruv va adabiy madaniyatning (",[639,3213,3214],{},[409,3215,3218],{"href":3216,"rel":3217},"https://en.wikipedia.org/wiki/Divan",[413],"devon",") asosiy ",[409,3221,3224],{"href":3222,"rel":3223},"https://en.wikipedia.org/wiki/Language",[413],"tili","ga aylangan. Bundan tashqari, uning hukmronligi davrida turkiy adabiyotga baʼzi hissalar yozilgan; natijada turkiy madaniy taʼsir kengayib, gullab-yashnagan. ",[409,3227,3229],{"href":586,"rel":3228},[413],"Chigʻatoy turkiy","ning adabiy shakli fors tili bilan birga madaniy va ",[409,3232,3235],{"href":3233,"rel":3234},"https://en.wikipedia.org/wiki/Official_language",[413],"rasmiy til"," sifatida qoʻllanila boshlagan.",[405,3238,3239,3240,3245,3246,3251,3252,3257],{},"Tamerlan avval ",[409,3241,3244],{"href":3242,"rel":3243},"https://en.wikipedia.org/wiki/Christianity",[413],"xristianlik","ning yirik tarmogʻi boʻlgan ",[409,3247,3250],{"href":3248,"rel":3249},"https://en.wikipedia.org/wiki/Church_of_the_East",[413],"Sharq cherkovi","ni deyarli yoʻq qilgan; bundan soʻng u asosan hozir ",[409,3253,3256],{"href":3254,"rel":3255},"https://en.wikipedia.org/wiki/Assyrian_Triangle",[413],"Ossuriy uchburchagi"," deb ataladigan kichik hudud bilan cheklangan.",[405,3259,3260,3261,3264,3265,3270,3271,3276],{},"Oʻzbekistonda Temur oʻzbeklarning raqib qabilasiga mansub boʻlib, oʻzbeklarni yomon koʻrganiga qaramay, «Oʻzbek millatining asoschisi» deb ataladi. ",[409,3262,1279],{"href":1277,"rel":3263},[413],"dagi yodgorligi endi ",[409,3266,3269],{"href":3267,"rel":3268},"https://en.wikipedia.org/wiki/Karl_Marx",[413],"Karl Marks"," haykali turgan joyni egallaydi. Toshkentdagi ",[409,3272,3275],{"href":3273,"rel":3274},"https://en.wikipedia.org/wiki/Amir_Timur_Museum",[413],"Amir Temur muzeyi"," uning shajarasi va hayotiga bagʻishlangan.",[405,3278,3279,3280,3285,3286,3289,3290,784,3295,3298,3299,784,3303,3308],{},"1794-yilda ",[409,3281,3284],{"href":3282,"rel":3283},"https://en.wikipedia.org/wiki/Sake_Dean_Mahomed",[413],"Sake Dean Mahomed"," sayohat kitobi _The Travels of Dean Mahomet_ni nashr etgan. Kitob ",[409,3287,621],{"href":619,"rel":3288},[413],", Temur va ayniqsa birinchi ",[409,3291,3294],{"href":3292,"rel":3293},"https://en.wikipedia.org/wiki/Mughal_emperor",[413],"Boburiy imperator",[409,3296,705],{"href":703,"rel":3297},[413],"ni maqtash bilan boshlanadi. U shuningdek oʻsha paytdagi ",[409,3300,3294],{"href":3301,"rel":3302},"https://en.wikipedia.org/wiki/Mughal_Emperor",[413],[409,3304,3307],{"href":3305,"rel":3306},"https://en.wikipedia.org/wiki/Shah_Alam_II",[413],"Shoh Alam II"," haqida muhim maʼlumotlar beradi.",[405,3310,3311,3316,3317,3322],{},[409,3312,3315],{"href":3313,"rel":3314},"https://en.wikipedia.org/wiki/Edgar_Allan_Poe",[413],"Edgar Allan Poe","ning «",[409,3318,3321],{"href":3319,"rel":3320},"https://en.wikipedia.org/wiki/Tamerlane_%28poem%29",[413],"Tamerlane","» sheʼri Temur hayotining badiiylashtirilgan versiyasiga amal qiladi.",[2004,3324,3326],{"id":3325},"tarixiy-manbalar","Tarixiy manbalar",[405,3328,3329],{},[715,3330],{"alt":3331,"src":3332},"Ahmad ibn Arabshohning Temur hayoti haqidagi asari","https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/7/7a/Autograph_of_Ahmad_ibn_Arabshah.png",[405,3334,3335],{},[639,3336,3337,3341,3342,3345],{},[409,3338,3340],{"href":883,"rel":3339},[413],"Ahmad ibn Arabshoh","ning ",[639,3343,3344],{},"Temur hayoti"," haqidagi asari",[405,3347,3348,3349,737,3354,3358,3359,3364,3365,3368,3369,3372,3373,784,3378,784,3383,3388,3389,3394],{},"Uning hukmronligi haqidagi eng erta maʼlum tarix Temur hayoti davomida yozilgan ",[409,3350,3353],{"href":3351,"rel":3352},"https://en.wikipedia.org/wiki/Nizam_al-Din_Shami",[413],"Nizomiddin Shomiy",[409,3355,742],{"href":3356,"rel":3357},"https://en.wikipedia.org/wiki/Zafarnama_%28Shami_biography%29",[413],"_sidir. 1424–1428-yillar oraligʻida ",[409,3360,3363],{"href":3361,"rel":3362},"https://uz.wikipedia.org/wiki/Sharofiddin_Ali_Yazdiy",[413],"Sharofiddin Ali Yazdiy"," Shomiyning oldingi asariga kuchli tayanib ikkinchi _",[409,3366,742],{"href":740,"rel":3367},[413],"_ni yozgan. ",[409,3370,3340],{"href":883,"rel":3371},[413]," arab tilida ancha noqulay tarix yozgan. Arabshoh tarixi 1636-yilda ",[409,3374,3377],{"href":3375,"rel":3376},"https://en.wikipedia.org/wiki/Dutch_people",[413],"golland",[409,3379,3382],{"href":3380,"rel":3381},"https://en.wikipedia.org/wiki/Orientalism",[413],"sharqshunos",[409,3384,3387],{"href":3385,"rel":3386},"https://en.wikipedia.org/wiki/Jacobus_Golius",[413],"Jacobus Golius"," tomonidan ",[409,3390,3393],{"href":3391,"rel":3392},"https://en.wikipedia.org/wiki/Latin",[413],"lotin"," tiliga tarjima qilingan.",[405,3396,3397,3398,3400,3401,3406],{},"Temuriylar homiyligidagi tarixlar sifatida ikki ",[639,3399,742],{}," Arabshoh solnomasidan keskin farqli manzarani chizadi. ",[409,3402,3405],{"href":3403,"rel":3404},"https://en.wikipedia.org/wiki/William_Jones_%28philologist%29",[413],"William Jones"," birinchisi Temurni «saxiy, mehribon va mashhur shahzoda» sifatida koʻrsatganini, ikkinchisi esa uni «xunuk va dinsiz, past naslli va jirkanch tamoyillarga ega» deb tasvirlaganini qayd etgan.",[3408,3409,3411],"h4",{"id":3410},"malfuzot-i-temuriy",[639,3412,3413],{},"Malfuzot-i Temuriy",[405,3415,3416,3418,3419,3422,3423,3427,3428,3433,3434,3439,3440,3443],{},[639,3417,3413],{}," va unga qoʻshilgan ",[639,3420,3421],{},"Tuzuk-i Temuriy"," — goʻyoki Temurning oʻz tarjimai holi — deyarli shubhasiz XVII asr soxtalashtirishlaridir. Olim Abu Toleb Hosayniy matnlarni Temurning uzoq avlodi ",[409,3424,3426],{"href":697,"rel":3425},[413],"Boburiy"," imperatori ",[409,3429,3432],{"href":3430,"rel":3431},"https://en.wikipedia.org/wiki/Shah_Jahan",[413],"Shoh Jahon","ga 1637–1638-yillarda taqdim etgan; goʻyoki ",[409,3435,3438],{"href":3436,"rel":3437},"https://en.wikipedia.org/wiki/Yemen",[413],"Yaman"," hukmdori kutubxonasida ",[409,3441,588],{"href":586,"rel":3442},[413]," asllarini topgach. Yaman va Temurning Movarounnahrdagi bazasi oʻrtasidagi masofa va asllar haqida boshqa hech qanday dalil yoʻqligi sababli tarixchilarning aksariyati bu hikoyani juda ishonchsiz deb hisoblaydi va Hosayniyni ham matnni, ham uning kelib chiqishi hikoyasini oʻylab topgan deb gumon qiladi.",[2004,3445,3447],{"id":3446},"yevropa-qarashlari","Yevropa qarashlari",[405,3449,3450,3451,3456],{},"Temur, ehtimol, ",[409,3452,3455],{"href":3453,"rel":3454},"https://en.wikipedia.org/wiki/Renaissance",[413],"Renessans"," madaniyati va erta zamonaviy Yevropaga sezilarli taʼsir koʻrsatgan. XV asr davomida Temurga nisbatan Yevropa qarashlari aralash edi: baʼzi Yevropa mamlakatlari uni ittifoqchi deb atagan, boshqalari tez ekspansiya va shafqatsizligi sababli uni Yevropa uchun tahdid deb koʻrgan.: 341",[405,3458,3459,3460,1221,3464,3469,3470,476,3473,3478,3479,554,3484,3489,3490,819,3495,3500],{},"Temur Usmonli sultoni ",[409,3461,3463],{"href":2209,"rel":3462},[413],"Boyazid",[409,3465,3468],{"href":3466,"rel":3467},"https://uz.wikipedia.org/wiki/Anqara",[413],"Anqara","da asir olganda, uni koʻpincha ",[409,3471,2963],{"href":2961,"rel":3472},[413],[409,3474,3477],{"href":3475,"rel":3476},"https://en.wikipedia.org/wiki/Henry_IV_of_England",[413],"Angliya qiroli Genrix IV"," kabi Yevropa hukmdorlari maqtagan va ishonchli ittifoqchi deb bilgan; chunki ular u Yaqin Sharqdagi turkiy imperiyadan xristianlikni qutqaryapti deb ishonishgan. Bu ikki qirol uni shuning uchun ham maqtaganiki, Anqaradagi gʻalaba xristian savdogarlariga Yaqin Sharqda qolishga va ",[409,3480,3483],{"href":3481,"rel":3482},"https://en.wikipedia.org/wiki/France",[413],"Fransiya",[409,3485,3488],{"href":3486,"rel":3487},"https://en.wikipedia.org/wiki/England",[413],"Angliya","ga xavfsiz qaytishga imkon bergan. Temur shuningdek ",[409,3491,3494],{"href":3492,"rel":3493},"https://en.wikipedia.org/wiki/Holy_Land",[413],"Muqaddas yer",[409,3496,3499],{"href":3497,"rel":3498},"https://en.wikipedia.org/wiki/Christian_pilgrimage",[413],"xristian ziyoratchilari"," uchun oʻtish huquqini tiklashga yordam bergan deb ishonilgani uchun maqtangan.: 341–344",[405,3502,3503,3504,3507,3508,3511],{},"Boshqa yevropaliklar Temurni Yevropa madaniyati va xristianlik diniga tahdid solgan vahshiy dushman deb koʻrgan. Uning hokimiyatga kelishi ",[409,3505,2988],{"href":2986,"rel":3506},[413]," kabi koʻplab yetakchilarni Temurni razvedka qilish, xalqini oʻrganish, u bilan ittifoq tuzish va urushdan qochish uchun xristianlikni qabul qilishga undash maqsadida ",[409,3509,1031],{"href":1029,"rel":3510},[413],"ga elchiliklar yuborishga undagan.: 348–349",[405,3513,3514],{},"1723-yilgi Yazdiy _Zafarnoma_si tarjimasi kirishida tarjimon yozgan:",[402,3516,3517],{},[405,3518,3519,3524,3525,3529,3530,3534],{},[409,3520,3523],{"href":3521,"rel":3522},"https://en.wikipedia.org/wiki/Fran%C3%A7ois_P%C3%A9tis_de_la_Croix",[413],"[M. Petis de la Croix]"," bizga aytadiki, roman mualliflari va uning dushmanlari boʻlib, shon-shuhratiga hasad qilgan turk yozuvchilari tomonidan eʼlon qilingan tuhmat va soxtaliklar bor: ular orasida ",[409,3526,3528],{"href":883,"rel":3527},[413],"Ahmed Bin Arabschah","… Temurbek turklar va Suriya arablarini zabt etgani va hatto ",[409,3531,3533],{"href":2209,"rel":3532},[413],"Sulton Boyazet","ni asir olgani sababli, bu millatlar tarixchilari tomonidan notoʻgʻri tasvirlangani ajablanarli emas; ular haqiqatga qaramay va tarix qadr-qimmatiga qarshi bu mavzuda haddan tashqari ogʻishgan.",[2004,3536,3538],{"id":3537},"eksgumatsiya-va-daʼvo-qilingan-laʼnat","Eksgumatsiya va daʼvo qilingan laʼnat",[405,3540,2158,3541],{},[409,3542,3545],{"href":3543,"rel":3544},"https://en.wikipedia.org/wiki/Curse_of_Timur",[413],"Temur laʼnati",[405,3547,3548],{},[715,3549],{"alt":3550,"src":3551},"Samarqanddagi Goʻri Amirda Temur qabri","https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/1/1b/Tomb_of_Timur%2C_Gur-e-Amir.jpg",[405,3553,3554],{},[639,3555,3556,560,3559,3562],{},[409,3557,1031],{"href":1029,"rel":3558},[413],[409,3560,2663],{"href":2661,"rel":3561},[413],"da Temur qabri",[405,3564,3565,3566,3571,3572,784,3577,784,3582,453,3587,3592,3593,3598,3599,3604,3605,3610],{},"Temurning jasadi 1941-yil 19-iyunda qabridan ",[409,3567,3570],{"href":3568,"rel":3569},"https://en.wikipedia.org/wiki/Exhumation",[413],"eksgumatsiya"," qilingan va qoldiqlari ",[409,3573,3576],{"href":3574,"rel":3575},"https://en.wikipedia.org/wiki/USSR",[413],"sovet",[409,3578,3581],{"href":3579,"rel":3580},"https://en.wikipedia.org/wiki/Anthropology",[413],"antropologlari",[409,3583,3586],{"href":3584,"rel":3585},"https://en.wikipedia.org/wiki/Mikhail_Mikhaylovich_Gerasimov",[413],"Mixail M. Gerasimov",[409,3588,3591],{"href":3589,"rel":3590},"https://en.wikipedia.org/wiki/Lev_V._Oshanin",[413],"Lev V. Oshanin"," va V. Ya. Zezenkova tomonidan tekshirilgan. Gerasimov bosh suyagidan Temur qiyofasini tiklagan va yuz xususiyatlari «tipik ",[409,3594,3597],{"href":3595,"rel":3596},"https://en.wikipedia.org/wiki/Mongoloid",[413],"mongoloid"," belgilarni», yaʼni zamonaviy atamalarda ",[409,3600,3603],{"href":3601,"rel":3602},"https://en.wikipedia.org/wiki/East_Asian_people",[413],"Sharqiy Osiyo"," belgilarni koʻrsatganini aniqlagan. Temur bosh suyagining antropologik tadqiqoti u asosan «Janubiy Sibir mongoloid tipiga» mansub ekanligini koʻrsatadi. 5 fut 8 dyuym (173 santimetr) boʻyi bilan Temur oʻz davri uchun baland boʻlgan. Tekshiruvlar Temurning ",[409,3606,3609],{"href":3607,"rel":3608},"https://en.wikipedia.org/wiki/Limp",[413],"choʻloq"," ekanligini va jarohatlari tufayli oʻng qoʻli quriganligini tasdiqlagan. Oʻng son suyagi tizza qopqogʻi bilan qoʻshilib ketgan va tizza boʻgʻimi konfiguratsiyasi oyogʻini doim bukib saqlaganini va shuning uchun aniq choʻloqlikka ega boʻlganini koʻrsatadi. U keng koʻkrakli boʻlib, soch va soqoli qizgʻish boʻlgan koʻrinadi.",[405,3612,3613,3614,3619,3620,3623,3624,784,3629,3634,3635,3640,3641,3646],{},"Temur qabrida «Men oʻliklardan tirilsam, dunyo titraydi» soʻzlari yozilgani daʼvo qilinadi. Shuningdek, Gerasimov jasadni eksgumatsiya qilganda tobut ichidan qoʻshimcha yozuv topilgani aytiladi: «Kimki ",[409,3615,3618],{"href":3616,"rel":3617},"https://en.wikipedia.org/wiki/Sic",[413],"[sic]"," mening qabrimni ochsa, mendan dahshatliroq bosqinchini qoʻyib yuboradi». Gerasimovga yaqin odamlar bu hikoya soxta ekanligini daʼvo qilsa-da, u ",[409,3621,3545],{"href":3543,"rel":3622},[413]," nomi bilan mashhur boʻlgan. Har holda, Gerasimov eksgumatsiyani boshlaganidan uch kun oʻtib, ",[409,3625,3628],{"href":3626,"rel":3627},"https://en.wikipedia.org/wiki/Nazi_Germany",[413],"Germaniya",[409,3630,3633],{"href":3631,"rel":3632},"https://en.wikipedia.org/wiki/Operation_Barbarossa",[413],"Sovet Ittifoqiga bostirib kirgan","; bu ",[409,3636,3639],{"href":3637,"rel":3638},"https://en.wikipedia.org/wiki/World_War_II_casualties_of_the_Soviet_Union",[413],"insoniyat tarixidagi eng qonli bosqinlardan"," biriga olib kelgan. Temur 1942-yil noyabrida, sovetlarning ",[409,3642,3645],{"href":3643,"rel":3644},"https://en.wikipedia.org/wiki/Battle_of_Stalingrad",[413],"Stalingrad jangi","dagi gʻalabasidan biroz oldin, toʻliq islomiy marosim bilan qayta dafn etilgan.",[2004,3648,3650],{"id":3649},"sanʼatda","Sanʼatda",[3032,3652,3653,3670,3684,3699,3720,3736,3752,3768,3780,3807,3819,3829,3845,3855,3865],{},[3035,3654,3655,3663,3664,3669],{},[639,3656,3657,3662],{},[409,3658,3661],{"href":3659,"rel":3660},"https://en.wikipedia.org/wiki/Tamburlaine",[413],"Tamburlaine"," the Great, Parts I and II"," (inglizcha, 1563–1594): ",[409,3665,3668],{"href":3666,"rel":3667},"https://en.wikipedia.org/wiki/Christopher_Marlowe",[413],"Christopher Marlowe"," pyesasi",[3035,3671,3672,784,3675,3678,3679,3669],{},[639,3673,3674],{},"Tamerlan ou la mort de Bajazet",[442,3676,3677],{},"Tamerlan yoki Boyazetning oʻlimi"," (1675): ",[409,3680,3683],{"href":3681,"rel":3682},"https://en.wikipedia.org/wiki/Jacques_Pradon",[413],"Jacques Pradon",[3035,3685,3686,3692,3693,3698],{},[639,3687,3688],{},[409,3689,3321],{"href":3690,"rel":3691},"https://en.wikipedia.org/wiki/Tamerlane_%28play%29",[413]," (1701): ",[409,3694,3697],{"href":3695,"rel":3696},"https://en.wikipedia.org/wiki/Nicholas_Rowe_%28writer%29",[413],"Nicholas Rowe"," pyesasi (inglizcha)",[3035,3700,3701,3708,3709,3714,3715],{},[639,3702,3703],{},[409,3704,3707],{"href":3705,"rel":3706},"https://en.wikipedia.org/wiki/Tamerlano",[413],"Tamerlano"," (1724): ",[409,3710,3713],{"href":3711,"rel":3712},"https://en.wikipedia.org/wiki/George_Frideric_Handel",[413],"George Frideric Handel","ning 1675-yilgi Pradon pyesasiga asoslangan italyancha ",[409,3716,3719],{"href":3717,"rel":3718},"https://en.wikipedia.org/wiki/Opera",[413],"operasi",[3035,3721,3722,3729,3730,3735],{},[639,3723,3724],{},[409,3725,3728],{"href":3726,"rel":3727},"https://en.wikipedia.org/wiki/Bajazet_%28Vivaldi_opera%29",[413],"Bajazet"," (1735): ",[409,3731,3734],{"href":3732,"rel":3733},"https://en.wikipedia.org/wiki/Antonio_Vivaldi",[413],"Antonio Vivaldi"," operasi; Temur tomonidan Boyazid I ning asir olinishini tasvirlaydi",[3035,3737,3738,3745,3746,3751],{},[639,3739,3740],{},[409,3741,3744],{"href":3742,"rel":3743},"https://en.wikipedia.org/wiki/Il_gran_Tamerlano",[413],"Il gran Tamerlano"," (1772): ",[409,3747,3750],{"href":3748,"rel":3749},"https://en.wikipedia.org/wiki/Josef_Myslivecek",[413],"Josef Myslivecek"," operasi; shuningdek Temur tomonidan Boyazid I ning asir olinishini tasvirlaydi",[3035,3753,3754,3761,3762,3767],{},[639,3755,3756],{},[409,3757,3760],{"href":3758,"rel":3759},"https://en.wikipedia.org/wiki/Timour_the_Tartar",[413],"Timour the Tartar"," (1811): ",[409,3763,3766],{"href":3764,"rel":3765},"https://en.wikipedia.org/wiki/Matthew_Lewis_%28writer%29",[413],"Matthew Lewis","ning otliq dramasi",[3035,3769,3770,3775,3776,3779],{},[639,3771,3772],{},[409,3773,3321],{"href":3319,"rel":3774},[413]," (1827-yilda nashr etilgan): ",[409,3777,3315],{"href":3313,"rel":3778},[413],"ning birinchi nashr etilgan sheʼri",[3035,3781,3782,3789,3790,3795,3796,476,3801,3806],{},[639,3783,3784],{},[409,3785,3788],{"href":3786,"rel":3787},"https://en.wikipedia.org/wiki/Turandot",[413],"Turandot"," (1924): ",[409,3791,3794],{"href":3792,"rel":3793},"https://en.wikipedia.org/wiki/Giacomo_Puccini",[413],"Giacomo Puccini"," operasi (libretto ",[409,3797,3800],{"href":3798,"rel":3799},"https://en.wikipedia.org/wiki/Giuseppe_Adami",[413],"Giuseppe Adami",[409,3802,3805],{"href":3803,"rel":3804},"https://en.wikipedia.org/wiki/Renato_Simoni",[413],"Renato Simoni","); unda Temur taxtdan tushirilgan, koʻr sobiq Tartariya qirolı va qahramon Kalafning otasi",[3035,3808,3809,3812,3813,3818],{},[639,3810,3811],{},"Lord of Samarkand"," (The Lame Man; 1932-yilda nashr etilgan): ",[409,3814,3817],{"href":3815,"rel":3816},"https://en.wikipedia.org/wiki/Robert_E._Howard",[413],"Robert E. Howard"," hikoyasi; unda Temur paydo boʻladi",[3035,3820,3821,3828],{},[639,3822,3823],{},[409,3824,3827],{"href":3825,"rel":3826},"https://en.wikipedia.org/wiki/Nesimi_%28film%29",[413],"Nesimi"," (1973): ozarbayjon filmi; unda Temurni Yusif Veliyev oʻynagan",[3035,3830,3831,3833,3834,3341,3839,3844],{},[639,3832,448],{}," (2003): kolumbiyalik yozuvchi ",[409,3835,3838],{"href":3836,"rel":3837},"https://en.wikipedia.org/wiki/Enrique_Serrano_%28escritor%29",[413],"Enrique Serrano",[409,3840,3843],{"href":3841,"rel":3842},"https://en.wikipedia.org/wiki/Spanish-language",[413],"ispancha"," romani",[3035,3846,3847,3854],{},[639,3848,3849],{},[409,3850,3853],{"href":3851,"rel":3852},"https://en.wikipedia.org/wiki/Day_Watch_%28film%29",[413],"Kunduzgi Dozor"," (2006): rus filmi; unda yosh Tamerlanni Emir Baygazin, voyaga yetganini Gani Kulzhanov oʻynagan",[3035,3856,3857,3864],{},[639,3858,3859],{},[409,3860,3863],{"href":3861,"rel":3862},"https://en.wikipedia.org/wiki/Age_of_Empires_II%3A_Definitive_Edition",[413],"Age of Empires II: Definitive Edition"," (2019): «Tamerlane» nomli olti bobli kampaniyani oʻz ichiga olgan videooʻyin",[3035,3866,3867,3874,3875,476,3878,3881],{},[639,3868,3869],{},[409,3870,3873],{"href":3871,"rel":3872},"https://en.wikipedia.org/wiki/Tamerlane%3A_Rise_of_the_Last_Conqueror",[413],"Tamerlane: Rise of the Last Conqueror"," (2026): Temurning erta hayotini ",[409,3876,1253],{"href":1251,"rel":3877},[413],[409,3879,1126],{"href":1124,"rel":3880},[413]," vafotlarigacha tasvirlovchi inglizcha film",[708,3883,3885],{"id":3884},"xotinlari-va-kanizaklari","Xotinlari va kanizaklari",[405,3887,3888],{},"Temurning qirq uchta xotini va kanizagi boʻlgan; bu ayollarning barchasi uning jufti ham edi. Temur otalari yoki sobiq erlarining yerlarini zabt etar ekan, oʻnlab ayollarni xotin va kanizak qilgan.",[405,3890,3891],{},[715,3892],{"alt":3893,"src":3894},"Temurning malikasi Saroy Mulk xonim, amir Husaynning sobiq xotini, 1387-yilda Temurni lagerda ziyorat qilmoqda. 1435–36-yillardagi Zafarnoma.","https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/7/77/Timur%27s_Empress%2C_Saray_Mulk_Khanum_in_1387%2C_visiting_Timur_in_camp._Zafarnama_of_1435-36.jpg",[405,3896,3897],{},[639,3898,3899,3900,453,3903,3906,3907,415],{},"Temurning malikasi ",[409,3901,1294],{"href":1292,"rel":3902},[413],[409,3904,1126],{"href":1124,"rel":3905},[413],"ning sobiq xotini, 1387-yilda Temurni lagerda ziyorat qilmoqda. 1435–36-yillardagi ",[639,3908,742],{},[3032,3910,3911,3919,3926,3942,3945,3948,3951,3954,3957,3966,3974,3980,3986,3994,3997,4000,4003],{},[3035,3912,3913,3914,3918],{},"Turmish ogʻo, ",[409,3915,3917],{"href":2700,"rel":3916},[413],"Jahongir Mirzo",", Jahonshoh Mirzo va Oqo Begi onasi;",[3035,3920,3921,3922,3925],{},"Oljoy Turkhon ogʻo (nikoh 1357/58), amir Mashlahning qizi va ",[409,3923,1205],{"href":1203,"rel":3924},[413],"ning nabirasi;",[3035,3927,3928,3931,3932,3935,3936,3941],{},[409,3929,1294],{"href":1292,"rel":3930},[413]," (nikoh 1367), ",[409,3933,1126],{"href":1124,"rel":3934},[413],"ning bevasi va ",[409,3937,3940],{"href":3938,"rel":3939},"https://en.wikipedia.org/wiki/Qazan_Khan_ibn_Yasaur",[413],"Qozonxon","ning qizi;",[3035,3943,3944],{},"Islom ogʻo (nikoh 1367), amir Husaynning bevasi va amir Boyan Salduzning qizi;",[3035,3946,3947],{},"Ulus ogʻo (nikoh 1367), amir Husaynning bevasi va amir Xizr Yosuriyning qizi;",[3035,3949,3950],{},"Dilshod ogʻo (nikoh 1374), Shamsiddin va uning xotini Bujan ogʻoning qizi;",[3035,3952,3953],{},"Tuman ogʻo (nikoh 1377), amir Muso va uning xotini Arzu Mulk ogʻo (amir Boyazid Jaloyirning qizi)ning qizi;",[3035,3955,3956],{},"Chulpon Mulk ogʻo, Jetahlik Hoji Bekning qizi;",[3035,3958,3959,3960,3965],{},"Tukal xonim (nikoh 1397), moʻgʻul xoni ",[409,3961,3964],{"href":3962,"rel":3963},"https://en.wikipedia.org/wiki/Khizr_Khoja",[413],"Xizr Xoja Oʻgʻlon","ning qizi;: 24–25",[3035,3967,3968,3969,3973],{},"Tolun ogʻo, kanizak va ",[409,3970,3972],{"href":1473,"rel":3971},[413],"Umar Shayx Mirzo I"," onasi;",[3035,3975,3976,3977,3973],{},"Mengli ogʻo, kanizak va ",[409,3978,1660],{"href":1658,"rel":3979},[413],[3035,3981,3982,3983,3973],{},"Togʻay Turkhon ogʻo, Qora Xitoylik xonim, amir Husaynning bevasi va ",[409,3984,1648],{"href":1646,"rel":3985},[413],[3035,3987,3988,3989,3941],{},"Tugʻdi Bey ogʻo, ",[409,3990,3993],{"href":3991,"rel":3992},"https://en.wikipedia.org/wiki/Sufi_Dynasty",[413],"Oq Sufiy Qoʻngʻirot",[3035,3995,3996],{},"Sulton Oroy ogʻo, nukuz xonimi;",[3035,3998,3999],{},"Malikanshoh ogʻo, filuniy xonimi;",[3035,4001,4002],{},"Xand Malik ogʻo, Ibrohim Mirzo onasi;",[3035,4004,4005],{},"Sulton ogʻo, goʻdakligida vafot etgan oʻgʻil onasi;",[405,4007,4008],{},"Boshqa xotinlari va kanizaklari orasida: Davlat Tarkan ogʻo, Burhon ogʻo, Joni Beg ogʻo, Tini Beg ogʻo, Durr Sulton ogʻo, Munduz ogʻo, Baxt Sulton ogʻo, Navroʻz ogʻo, Jahon Baxt ogʻo, Nigor ogʻo, Ruhparvar ogʻo, Dil Beg ogʻo, Dilshod ogʻo, Murod Beg ogʻo, Piruzbaxt ogʻo, Xoshkeldi ogʻo, Dilxosh ogʻo, Barat Bey ogʻo, Sevinch Malik ogʻo, Arzu Bey ogʻo, Yodgor Sulton ogʻo, Xudodod ogʻo, Baxt Nigor ogʻo, Qutlu Bey ogʻo va yana bir Nigor ogʻo bor edi.",[708,4010,4012],{"id":4011},"avlodlari","Avlodlari",[405,4014,1876,4015],{},[409,4016,4019],{"href":4017,"rel":4018},"https://en.wikipedia.org/wiki/Timurid_family_tree",[413],"Temuriylar shajarasi",[2004,4021,4023],{"id":4022},"temurning-oʻgʻillari","Temurning oʻgʻillari",[3032,4025,4026,4032,4038,4045],{},[3035,4027,4028,4031],{},[409,4029,3972],{"href":1473,"rel":4030},[413]," — Tolun ogʻodan",[3035,4033,4034,4037],{},[409,4035,3917],{"href":2700,"rel":4036},[413]," — Turmish ogʻodan",[3035,4039,4040,4044],{},[409,4041,4043],{"href":1658,"rel":4042},[413],"Mironshoh Mirzo"," — Mengli ogʻodan",[3035,4046,4047,4051],{},[409,4048,4050],{"href":1646,"rel":4049},[413],"Shohrux Mirzo"," — Togʻay Turkhon ogʻodan",[2004,4053,4055],{"id":4054},"temurning-qizlari","Temurning qizlari",[3032,4057,4058,4067,4074,4083,4086,4089],{},[3035,4059,4060,4061,4066],{},"Oqo Begi (vaf. 1382) — Turmish ogʻodan. Amir Muso ",[409,4062,4065],{"href":4063,"rel":4064},"https://en.wikipedia.org/wiki/Tayichiud",[413],"taychiud","ning oʻgʻli Muhammad Begga turmushga chiqqan",[3035,4068,4069],{},[409,4070,4073],{"href":4071,"rel":4072},"https://en.wikipedia.org/wiki/Sultan_Husayn_Tayichiud",[413],"Sulton Husayn taychiud",[3035,4075,4076,4077,4082],{},"Sulton Baxt Begum (vaf. 1429/30) — Oljoy Turkhon ogʻodan. Avval Muhammad Mirke Apardiyga, soʻng 1389/90-yilda Sulaymonshoh ",[409,4078,4081],{"href":4079,"rel":4080},"https://en.wikipedia.org/wiki/Dughlats",[413],"dugʻlot","ga turmushga chiqqan",[3035,4084,4085],{},"Saodat Sulton — Dilshod ogʻodan",[3035,4087,4088],{},"Bikijon — Mengli ogʻodan",[3035,4090,4091],{},"Qutlugʻ Sulton ogʻo — Togʻay Turkhon ogʻodan",[2004,4093,4095],{"id":4094},"umar-shayx-mirzo-i-ning-oʻgʻillari","Umar Shayx Mirzo I ning oʻgʻillari",[3032,4097,4098,4103,4110,4117,4124,4127,4133,4140,4143,4150,4153],{},[3035,4099,4100],{},[409,4101,2111],{"href":2109,"rel":4102},[413],[3035,4104,4105],{},[409,4106,4109],{"href":4107,"rel":4108},"https://en.wikipedia.org/wiki/Iskandar_%28Timurid_dynasty%29",[413],"Iskandar",[3035,4111,4112],{},[409,4113,4116],{"href":4114,"rel":4115},"https://en.wikipedia.org/wiki/Rustam_Mirza",[413],"Rustam",[3035,4118,4119],{},[409,4120,4123],{"href":4121,"rel":4122},"https://en.wikipedia.org/wiki/Bayqara_Mirza_I",[413],"Boyqaro I",[3035,4125,4126],{},"Mansur",[3035,4128,4129],{},[409,4130,1325],{"href":4131,"rel":4132},"https://en.wikipedia.org/wiki/Husayn_Bayqarah",[413],[3035,4134,4135],{},[409,4136,4139],{"href":4137,"rel":4138},"https://en.wikipedia.org/wiki/Badi%27_al-Zaman_%28Timurid_ruler%29",[413],"Badiʻ az-Zamon",[3035,4141,4142],{},"Muhammad Muʼmin",[3035,4144,4145],{},[409,4146,4149],{"href":4147,"rel":4148},"https://en.wikipedia.org/wiki/Muhammad_Zaman_Mirza",[413],"Muhammad Zamon Mirzo",[3035,4151,4152],{},"Muzaffar Husayn",[3035,4154,4155],{},"Ibrohim Husayn",[2004,4157,4159],{"id":4158},"jahongirning-oʻgʻillari","Jahongirning oʻgʻillari",[3032,4161,4162,4168],{},[3035,4163,4164],{},[409,4165,4167],{"href":2706,"rel":4166},[413],"Muhammad Sulton Mirzo",[3035,4169,4170],{},[409,4171,2111],{"href":4172,"rel":4173},"https://en.wikipedia.org/wiki/Pir_Muhammad_%28son_of_Jahangir%29",[413],[2004,4175,4177],{"id":4176},"mironshohning-oʻgʻillari","Mironshohning oʻgʻillari",[3032,4179,4180,4185,4188,4195,4202,4209,4216,4222,4229],{},[3035,4181,4182],{},[409,4183,1016],{"href":1014,"rel":4184},[413],[3035,4186,4187],{},"Abu Bakr",[3035,4189,4190],{},[409,4191,4194],{"href":4192,"rel":4193},"https://en.wikipedia.org/wiki/Umar_%28son_of_Miran_Shah%29",[413],"Umar",[3035,4196,4197],{},[409,4198,4201],{"href":4199,"rel":4200},"https://en.wikipedia.org/wiki/Muhammad_Mirza",[413],"Muhammad Mirzo",[3035,4203,4204],{},[409,4205,4208],{"href":4206,"rel":4207},"https://en.wikipedia.org/wiki/Abu_Sa%27id_Mirza",[413],"Abu Said Mirzo",[3035,4210,4211],{},[409,4212,4215],{"href":4213,"rel":4214},"https://en.wikipedia.org/wiki/Umar_Shaikh_Mirza_II",[413],"Umar Shayx Mirzo II",[3035,4217,4218],{},[409,4219,4221],{"href":703,"rel":4220},[413],"Zahiruddin Muhammad Bobur",[3035,4223,4224],{},[409,4225,4228],{"href":4226,"rel":4227},"https://en.wikipedia.org/wiki/Mughals",[413],"Boburiylar",[3035,4230,4231],{},[409,4232,4235],{"href":4233,"rel":4234},"https://en.wikipedia.org/wiki/Jahangir_Mirza_II",[413],"Jahongir Mirzo II",[2004,4237,4239],{"id":4238},"shohrux-mirzoning-oʻgʻillari","Shohrux Mirzoning oʻgʻillari",[3032,4241,4242,4251,4258,4265,4272,4279,4286,4293,4300,4307,4314,4317],{},[3035,4243,4244,1096,4248,4250],{},[409,4245,4247],{"href":691,"rel":4246},[413],"Mirzo Muhammad Taragʻoy",[639,4249,693],{}," nomi bilan mashhurroq",[3035,4252,4253],{},[409,4254,4257],{"href":4255,"rel":4256},"https://en.wikipedia.org/wiki/Abd_al-Latif_ibn_Muhammad_Taraghay_Ulughbek",[413],"Abdullatif",[3035,4259,4260],{},[409,4261,4264],{"href":4262,"rel":4263},"https://en.wikipedia.org/wiki/Baysunghur",[413],"Gʻiyosiddin Boysungʻur",[3035,4266,4267],{},[409,4268,4271],{"href":4269,"rel":4270},"https://en.wikipedia.org/wiki/Ala_al-Dawla_Mirza",[413],"Alo ad-Davla Mirzo",[3035,4273,4274],{},[409,4275,4278],{"href":4276,"rel":4277},"https://en.wikipedia.org/wiki/Ibrahim_%28Timurid_Dynasty%29",[413],"Ibrohim Mirzo",[3035,4280,4281],{},[409,4282,4285],{"href":4283,"rel":4284},"https://en.wikipedia.org/wiki/Sultan_Muhammad_%28Timurid_dynasty%29",[413],"Sulton Muhammad",[3035,4287,4288],{},[409,4289,4292],{"href":4290,"rel":4291},"https://en.wikipedia.org/wiki/Yadigar_Muhammad",[413],"Yodgor Muhammad",[3035,4294,4295],{},[409,4296,4299],{"href":4297,"rel":4298},"https://en.wikipedia.org/wiki/Abul-Qasim_Babur_Mirza",[413],"Abul-Qosim Bobur Mirzo",[3035,4301,4302],{},[409,4303,4306],{"href":4304,"rel":4305},"https://en.wikipedia.org/wiki/Sultan_Ibrahim_%28Timurid%29",[413],"Sulton Ibrohim Mirzo",[3035,4308,4309],{},[409,4310,4313],{"href":4311,"rel":4312},"https://en.wikipedia.org/wiki/%27Abdullah_%28Timurid%29",[413],"Abdulloh Mirzo",[3035,4315,4316],{},"Mirzo Suyurgʻatmishxon",[3035,4318,4319],{},[409,4320,4323],{"href":4321,"rel":4322},"https://en.wikipedia.org/wiki/Muhammad_Juki",[413],"Muhammad Jukiy",[708,4325,4327],{"id":4326},"shuningdek-qarang","Shuningdek qarang",[3032,4329,4330,4337,4344,4351,4357],{},[3035,4331,4332],{},[409,4333,4336],{"href":4334,"rel":4335},"https://en.wikipedia.org/wiki/List_of_largest_empires",[413],"Eng yirik imperiyalar roʻyxati",[3035,4338,4339],{},[409,4340,4343],{"href":4341,"rel":4342},"https://en.wikipedia.org/wiki/List_of_wars_by_death_toll",[413],"Halok boʻlganlar soni boʻyicha urushlar roʻyxati",[3035,4345,4346],{},[409,4347,4350],{"href":4348,"rel":4349},"https://en.wikipedia.org/wiki/Muslim_conquests_in_the_Indian_subcontinent",[413],"Hindiston yarimorolidagi musulmon fathlari",[3035,4352,4353],{},[409,4354,2302],{"href":4355,"rel":4356},"https://en.wikipedia.org/wiki/Timuri",[413],[3035,4358,4359],{},[409,4360,4363],{"href":4361,"rel":4362},"https://en.wikipedia.org/wiki/Timurlengia",[413],"Timurlengia",[708,4365,4367],{"id":4366},"qoʻshimcha-oʻqish","Qoʻshimcha oʻqish",[3032,4369,4370,4404,4413,4428,4444,4462,4473,4480,4528,4543,4549,4575,4594,4597,4623],{},[3035,4371,4372,4373,4378,4379,4382,4383,4388,4389,4378,4394,784,4399,415],{},"Abazov, Rafis (2008). ",[409,4374,4377],{"href":4375,"rel":4376},"https://doi.org/10.1057/9780230610903_25",[413],"\"Timur (Tamerlane) and the Timurid Empire in Central Asia\"",". ",[639,4380,4381],{},"The Palgrave Concise Historical Atlas of Central Asia",". pp. 56–57. ",[409,4384,4387],{"href":4385,"rel":4386},"https://en.wikipedia.org/wiki/Doi_%28identifier%29",[413],"doi",":",[409,4390,4393],{"href":4391,"rel":4392},"https://doi.org/10.1057/9780230610903",[413],"10.1057/9780230610903",[409,4395,4398],{"href":4396,"rel":4397},"https://en.wikipedia.org/wiki/ISBN_%28identifier%29",[413],"ISBN",[409,4400,4403],{"href":4401,"rel":4402},"https://en.wikipedia.org/wiki/Special:BookSources/978-1-4039-7542-3",[413],"978-1-4039-7542-3",[3035,4405,4406,4407,4412],{},"Forbes, Andrew, & Henley, David: \"",[409,4408,4411],{"href":4409,"rel":4410},"http://www.cpamedia.com/article.php?pg=archive&acid=120613150427&aiid=120613151433",[413],"Timur's Legacy: The Architecture of Bukhara and Samarkand","\" (CPA Media).",[3035,4414,4415,4416,4419,4420,784,4423,415],{},"González de Clavijo, Ruy; ",[639,4417,4418],{},"Embassy to Tamerlane, 1403–1406",", translated by Guy Le Strange, with a new Introduction by Caroline Stone (Hardinge Simpole, 2009). ",[409,4421,4398],{"href":4396,"rel":4422},[413],[409,4424,4427],{"href":4425,"rel":4426},"https://en.wikipedia.org/wiki/Special:BookSources/978-1843821984",[413],"978-1843821984",[3035,4429,4430,4437,4438,4443],{},[409,4431,4434],{"href":4432,"rel":4433},"https://books.google.com/books?id=PnlWAAAAcAAJ",[413],[639,4435,4436],{},"Narrative of the Embassy of Ruy Gonzalez De Clavijo to the Court of Timour, at Samarcand, A.D. 1403–6"," — toʻliq matn ",[409,4439,4442],{"href":4440,"rel":4441},"https://en.wikipedia.org/wiki/Google_Books",[413],"Google Books","da.",[3035,4445,4446,4447,4378,4450,4453,4454,4388,4457,415],{},"Knobler, Adam (2001). \"Timur the (Terrible/Tartar) Trope: a Case of Repositioning in Popular Literature and History\". ",[639,4448,4449],{},"Medieval Encounters",[439,4451,4452],{},"7"," (1): 101–112. ",[409,4455,4387],{"href":4385,"rel":4456},[413],[409,4458,4461],{"href":4459,"rel":4460},"https://doi.org/10.1163/157006701X00102",[413],"10.1163/157006701X00102",[3035,4463,4464,4465,4472],{},"Lamb, Harold (1929). ",[409,4466,4469],{"href":4467,"rel":4468},"https://www.fadedpage.com/showbook.php?pid=20200628",[413],[639,4470,4471],{},"Tamerlane: The Earth Shaker"," (Hardback). London, England: Thorndon Butterworth.",[3035,4474,4475,4476,4479],{},"Marlowe, Christopher. ",[639,4477,4478],{},"Tamburlaine the Great",". Ed. J. S. Cunningham. Manchester University Press, Manchester 1981.",[3035,4481,4482,4483,4378,4486,4489,4490,4388,4493,4378,4498,784,4503,4378,4508,784,4513,4378,4518,784,4523,415],{},"Manz, Beatrice Forbes (1998). \"Temür and the Problem of a Conqueror's Legacy\". ",[639,4484,4485],{},"Journal of the Royal Asiatic Society",[439,4487,4488],{},"8"," (1): 21–41. ",[409,4491,4387],{"href":4385,"rel":4492},[413],[409,4494,4497],{"href":4495,"rel":4496},"https://doi.org/10.1017/S1356186300016412",[413],"10.1017/S1356186300016412",[409,4499,4502],{"href":4500,"rel":4501},"https://en.wikipedia.org/wiki/ISSN_%28identifier%29",[413],"ISSN",[409,4504,4507],{"href":4505,"rel":4506},"https://search.worldcat.org/issn/1356-1863",[413],"1356-1863",[409,4509,4512],{"href":4510,"rel":4511},"https://en.wikipedia.org/wiki/JSTOR_%28identifier%29",[413],"JSTOR",[409,4514,4517],{"href":4515,"rel":4516},"https://www.jstor.org/stable/25183464",[413],"25183464",[409,4519,4522],{"href":4520,"rel":4521},"https://en.wikipedia.org/wiki/S2CID_%28identifier%29",[413],"S2CID",[409,4524,4527],{"href":4525,"rel":4526},"https://api.semanticscholar.org/CorpusID:154734091",[413],"154734091",[3035,4529,4530,4531,4534,4535,784,4538,415],{},"Marozzi, Justin. \"Tamerlane\", in: ",[639,4532,4533],{},"The Art of War: great commanders of the ancient and medieval world",", Andrew Roberts (editor), London, England: Quercus Military History, 2008. ",[409,4536,4398],{"href":4396,"rel":4537},[413],[409,4539,4542],{"href":4540,"rel":4541},"https://en.wikipedia.org/wiki/Special:BookSources/978-1847242594",[413],"978-1847242594",[3035,4544,4545,4546,415],{},"May, Timothy. \"Timur (\"the Lame (1336–1405)\". ",[639,4547,4548],{},"The Encyclopedia of War",[3035,4550,4551,4552,4378,4555,4558,4559,4388,4562,4378,4567,784,4570,415],{},"Novosel'tsev, A. P. (1973). \"On the Historical Evaluation of Tamerlane\". ",[639,4553,4554],{},"Soviet Studies in History",[439,4556,4557],{},"12"," (3): 37–70. ",[409,4560,4387],{"href":4385,"rel":4561},[413],[409,4563,4566],{"href":4564,"rel":4565},"https://doi.org/10.2753/RSH1061-1983120337",[413],"10.2753/RSH1061-1983120337",[409,4568,4502],{"href":4500,"rel":4569},[413],[409,4571,4574],{"href":4572,"rel":4573},"https://search.worldcat.org/issn/0038-5867",[413],"0038-5867",[3035,4576,4577,4578,784,4583,4588,4589,415],{},"Paksoy, H. B. ",[409,4579,4582],{"href":4580,"rel":4581},"http://vlib.iue.it/carrie/texts/carrie_books/paksoy-6/cae02.html",[413],"\"Nationality or Religion: Views of Central Asian Islam\"",[409,4584,4587],{"href":4585,"rel":4586},"https://web.archive.org/web/20210226233733/http://vlib.iue.it/carrie/texts/carrie_books/paksoy-6/cae02.html",[413],"Archived"," 26 February 2021 at the ",[409,4590,4593],{"href":4591,"rel":4592},"https://en.wikipedia.org/wiki/Wayback_Machine",[413],"Wayback Machine",[3035,4595,4596],{},"Shterenshis, Michael V. \"Approach to Tamerlane: Tradition and Innovation.\" Central Asia and the Caucasus 2 (2000).",[3035,4598,4599,4600,4378,4603,4606,4607,4388,4610,4378,4615,784,4618,415],{},"Sykes, P. M. (1915). \"Tamerlane\". ",[639,4601,4602],{},"Journal of the Royal Central Asian Society",[439,4604,4605],{},"2"," (1): 17–33. ",[409,4608,4387],{"href":4385,"rel":4609},[413],[409,4611,4614],{"href":4612,"rel":4613},"https://doi.org/10.1080/03068371508724717",[413],"10.1080/03068371508724717",[409,4616,4502],{"href":4500,"rel":4617},[413],[409,4619,4622],{"href":4620,"rel":4621},"https://search.worldcat.org/issn/0035-8789",[413],"0035-8789",[3035,4624,4625,4626,4629],{},"Yüksel, Musa Şamil. \"Timur'un Yükselişi ve Batı'nın Diplomatik Cevabı, 1390–1405.\" ",[639,4627,4628],{},"Selçuk Üniversitesi Türkiyat Araştırmaları Dergisi"," 1.18 (2005): 231–243.",[708,4631,4633],{"id":4632},"manba","Manba",[405,4635,4636,4637,4642,4643,4648],{},"Ushbu sahifa inglizcha Wikipedia maqolasining ",[409,4638,4641],{"href":4639,"rel":4640},"https://en.wikipedia.org/wiki/Timur",[413],"Timur"," tarjimasi hisoblanadi (",[409,4644,4647],{"href":4645,"rel":4646},"https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/",[413],"CC BY-SA 4.0","). Asl mualliflar — maqola tarixida.",{"title":4650,"searchDepth":4651,"depth":4652,"links":4653},"",1,2,[4654,4655,4656,4657,4658,4659,4660,4661,4665,4668,4669,4670,4671,4672,4673,4674,4675,4676,4682,4683,4691,4692,4693],{"id":710,"depth":4652,"text":711},{"id":999,"depth":4652,"text":1000},{"id":1163,"depth":4652,"text":1164},{"id":1257,"depth":4652,"text":1258},{"id":1298,"depth":4652,"text":1299},{"id":1422,"depth":4652,"text":1423},{"id":1573,"depth":4652,"text":1574},{"id":1872,"depth":4652,"text":1873,"children":4662},[4663],{"id":2006,"depth":4664,"text":2007},3,{"id":2041,"depth":4652,"text":2042,"children":4666},[4667],{"id":2154,"depth":4664,"text":2155},{"id":2178,"depth":4652,"text":2179},{"id":2333,"depth":4652,"text":2334},{"id":2519,"depth":4652,"text":2520},{"id":2597,"depth":4652,"text":2598},{"id":2667,"depth":4652,"text":2668},{"id":2724,"depth":4652,"text":2725},{"id":2838,"depth":4652,"text":2839},{"id":2940,"depth":4652,"text":2941},{"id":3084,"depth":4652,"text":3085,"children":4677},[4678,4679,4680,4681],{"id":3325,"depth":4664,"text":3326},{"id":3446,"depth":4664,"text":3447},{"id":3537,"depth":4664,"text":3538},{"id":3649,"depth":4664,"text":3650},{"id":3884,"depth":4652,"text":3885},{"id":4011,"depth":4652,"text":4012,"children":4684},[4685,4686,4687,4688,4689,4690],{"id":4022,"depth":4664,"text":4023},{"id":4054,"depth":4664,"text":4055},{"id":4094,"depth":4664,"text":4095},{"id":4158,"depth":4664,"text":4159},{"id":4176,"depth":4664,"text":4177},{"id":4238,"depth":4664,"text":4239},{"id":4326,"depth":4652,"text":4327},{"id":4366,"depth":4652,"text":4367},{"id":4632,"depth":4652,"text":4633},"Turk-moʻgʻul fotih (1320-yillar – 1405)",null,"md",[],{},{"title":377,"description":4694},[],"FGo9--iPl0l5l7h1x96BW0Rfu9EI4FEeDk8GyvHn92E",[4703,4705],{"title":373,"path":374,"stem":375,"description":4704,"children":-1},"1453-yilgacha Usmonlilar davlati",{"title":381,"path":382,"stem":383,"description":4706,"children":-1},"Yevropadagi 1526–1791-yillardagi urushlar turkumi",1791560761901]